Archiwum dla soilmark

III Edycja Prospekcji Lotniczej Małopolska | Czy leci z nami archeolog?

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza with tags , , , , , , , , , , on 13 czerwca 2012 by wodolot

W dniach 29.06 – 02.07 odbędzie się III edycja akcji prospekcji lotniczej w rejonie woj. małopolskiego i świętokrzyskiego. Ponownie będziemy wykonywać zdjęcia lotnicze w promieniu 150 km wokół lotniska Aeroklubu Krakowskiego w Pobiedniku Wielkim. Naszym celem jest rozpoznanie nowych stanowisk archeologicznych, a także dokumentacja znanych już obiektów zarówno podziemnych jak i posiadających własną formę terenową.

Loty będą się odbywajać się w ramach produkcji filmu “Czy Leci z Nami Archeolog?”. Obecnie film jest na etapie montażu, pierwszy pokaz wersji roboczej miał miejsce w Muzeum Śląskim w Katowicach podczas Nocy Muzeów 2012. Kolejny prapremierowy pokaz odbędzie się podczas dni otwartych w Grodzisku Żmijowiska (oddział Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu) 21 i 22 lipca, na który serdecznie zapraszamy.

Ponownie oferujemy możliwość wykonania zdjęć lotniczych wybranego terenu w obrębie badanego obszaru (na ilustracji powyżej). Aby zgłosić propozycję należy:
– wybrać dokładnie miejsce, którego zdjęcia chcemy uzyskać,
– skonsultować możliwość sfotografowania danego miejsca z organizatorem (adres e-mail),
– w razie pozytywnej odpowiedzi uiścić opłatę za dodatkową benzynę, potrzebną na ewentualne zboczenie z kursu.

Czytaj więcej na stronie Archeolot.net

[PW]

Koniec testów systemu TAG! | Czy leci z nami archeolog?

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna, W obiektywie Google Earth with tags , , , , , , , , , , , on 26 kwietnia 2012 by wodolot

Zakończyły się testy oprogramowania “TAG!” do oznaczania zdjęć lotniczych dla potrzeb archeologii. Już w ciągu pierwszego tygodnia użytkownicy przeanalizowali ok. 1000 zdjęć. Przez 3 miesiące program dostępny pod adresem tag.archeolot.net przetestowało 2000 użytkowników. Ich uwagi i wskazówki posłużą do ulepszenia systemu, który docelowo ma się stać częścią programu Zooniverse.

Na podstawie wyników testów widać, ze większość użytkowników poprawnie zaznaczało anomalie we wzroście wegetacji spowodowane obecnością obiektów archeologicznych. Premiera ulepszonej wersji oprogramowania odbędzie się w Muzeum Śląskim w Katowicach podczas Nocy Muzeów 19 maja. Przygotowane zostaną stanowiska z interaktywnymi ekranami na których będzie można przetestować nową wersję oprogramowania. Premiera ma zostać połączona z wystawą zdjęć lotniczych i pokazem pierwszej wersji filmu “Czy leci z nami archeolog?“.

Program jest cały czas ulepszany i wciąż zachęcamy do wysyłania kolejnych wskazówek dotyczących jego funkcjonowania. Liczymy także na odzew naukowców, którzy chcieliby wykorzystać oprogramowanie do swoich badań naukowych.

Dodatkowe informacje o systemie TAG pojawiły się w internecie na Archeowieściach i w Serwisie Nauka w Polsce PAP

Więcej zdjęć i informacji na stronie ARCHEOLOT.NET

(PW)


Ile kurhanów widać na tym zdjęciu?

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna, W obiektywie Google Earth with tags , , , , , , , , , , , on 7 grudnia 2011 by wodolot
luty 2008 – kliknij by powiększyć

Siedzenie przed komputerem bywa czasem konstruktywne. Jakiś czas temu przeglądając „bezsensownie” zdjęcia w Google Maps natknąłem się na kolejne już stanowisko archeologiczne.

Niedaleko Kollnbrunn (w Austrii) zdjęcie satelitarne (dostępne w Google Maps) ujawniło stanowisko archeologiczne z kurhanami. Zdjęcie zostało wykonane 11 lutego 2008r. przez satelitę GeoEye. Jako „wyzwanie fotointerpretacyjne” zachęcam do zamieszczania (w komentarzach) odnośników do Waszych obrysów widocznych obiektów. Chodzi głównie o owalne struktury widoczne jako wyróżniki glebowe – są to relikty kurhanów.

Warto też się przyjrzeć jak warunki atmosferyczne, cykl wegetacyjny czy rodzaj uprawy wpływa na wykrywalność tych samych obiektów. W tym celu bardzo przydatne są zdjęcia archiwalne dostępne w Google Earth.

sierpień 2001

kwiecień 2003

czerwiec 2004 - uwaga na tym zdjęciu widoczne są owalne obiekty jako wyróżniki wegetacyjne.

lipiec 2004 - zdjęcie zrobione miesiąc później, obiekty archeologiczne cały czas są widoczne.

listopad 2006

Rozwiązanie zagadki w przyszłym tygodniu. Jeżeli kogoś jeszcze interesuje ile archeologii kryje się w obiektywie Google Earth to zachęcam do przeczytanie artykułu Prospekcja z fotela.

(PW)

Konferencja AARG/EARSeL (archeologia lotnicza, teledetekcja). Program już dostępny.

Posted in Ciekawostki, Konferencje, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 19 września 2011 by wodolot

Już pojutrze (21 września 2011) rusza wspólna, międzynarodowa konferencja AARG (Aerial Archeology Research Group) i EARSeL (European Association of Remote Sensing Laboratories) pt. „AMBITIONS AND REALITIES. Remote Sensing for Archaeology, Research and Conservation. Gospodarzem spotkania jest Instytut Prehistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Program jest już dostępny na stronie internetowej konferencji. Jego skrócona forma jest zamieszczona poniżej. Natomiast pełna książka konferencyjna (razem z abstraktami) dostępna jest TUTAJ (PDF). Zyczę miłej lektury i oby takich konferencji w Polsce było coraz więcej.

(PW)
=======================================

21 September 2011
9.00 – 9.30     REGISTRATION and COFFEE
9.30 – 10.15     AARG AGM
10.20      Welcome and official opening of conference
10.50 – 13.05     Flights into the past: from photo-interpretation to LiDAR  elaboration and
virtual reconstruction – Chair: Michael Doneus
10.55     The Boyne Valley Landscapes Project – Steve Davis, Conor Brady, Will Megarry and Kevin Barton.
11.25      Above to below: substantiating remote sensing datasets to characterise the Aquileian
Landscape – Arianna Traviglia
11.50      Pounds, Puffins and Point clouds: Using integrated survey to explore the deep prehistory of Skomer Island, west Wales – Toby Driver, Louise Barker and Oliver Davis
12.15      Integrated Earth observation methods: studies and results of the ITACA Mission (2007-10) –
Nicola Masini, Rosa Lasaponara, Enzo Rizzo and Giuseppe Orefici
12.40     Settlement and Landscape around the Sacred Mountain of Říp Project (2006 – 2010):  Methods, Data, Results – Martin Gojda
13.05 – 14.00     LUNCH
14.00 – 15.30     Aerial Archaeology and Remote Sensing in Poland – Chair: Nicola Masini
14.00     Aerial archaeology and remote sensing in Poland – progress and prospects – Włodek Rączkowski
14.25     Balloon and kite photogrammetry techniques of documentation in the protection and  promotion of archaeological heritage – Agnieszka Oniszczuk-Rakowska, Agnieszka Niemirka, Michał Bugaj, Miron Bogacki and Wiesław Małkowski
14.50  Order and complementarity of remote sensing techniques in non-destructive
archaeological investigation: A case study from western Lesser Poland. – Roman Brejcha, Piotr Wroniecki and Michał Pisz
15.20 – 15.50     COFFEE
15.50 – 17.30     News and views from around Europe – Chair: Ioana Oltean
15.50     Interdisciplinary researches over the Palaeolithic from the Intorsura Buzaului Depression,  Carpathians – Marian Cosac, George Murătoreanu and Alexandru Radu
16.15     PORTIVA – an update from Belgium – René Pelegrin, Luc Corthouts, Marc Lodewijckx and Tom Debruyne
16.40     Satellite assisted archaeological survey in the Silvretta Alps: the first steps – Karsten Lambers and Igor Zingman
17.05     From an EULandscape to an ArchaeoLandscape:  non-destructive archaeological research in Baranya County, Hungary, 2005-2011 – Gábor Bertók
17.30 – 18.30     Messy landscapes? LiDAR and practice of landscape – Dimitrij Mlekuž

22 September 2011

9.00 – 10.30     Remote sensing applications in infrastructure and development projects – for conservation, management and risk monitoring – Chair: Rosa Lasaponara
9.05      The use of ‚aerial’ information in future approaches to archeologia preventiva in Italy –
Stefano Campana
9.30     On the use of remote sensing for monitoring archaeological looting issues –  Nicola Masini and Rosa Lasaponara
10.00     Multi-temporal high resolution satellite images for the study and monitoring of an ancient Mesopotamian city and its surrounding landscape: the case of Ur – G. Di Giacomo and G. Scardozzi
10.30 – 11.00     COFFEE
11.00 – 12.50     Sharing understanding and experience: creating conditions for international or  interdisciplinary exchange and cooperation – how collaborations can benefit  remote sensing – Chair: Anthony Beck
11.05     An archaeology method store – Anthony Beck and David Stott
11.30     Head in the Clouds: Improving knowledge by engaging with the web – David Stott
11.55     Using Spatial Data Infrastructures (SDI) within the ArchaeoLandscapes Project – Anthony Corns
12:30 – 12:50     Progress in Aero-photographical Archaeology in China
12.50 – 13.50     LUNCH
13.50 – 15.40     ‚Crossover studies’: learning from comparisons and combinations of remote sensing (and other) techniques – Chair: Kevin Barton and Conor Brady
13.55    A Tale of Two Mounds: Integrating LiDAR and Multi-method Geophysical Survey in Investigations on Rathcroghan Mound and the Hill of Slane, Ireland – Kevin Barton, Conor Brady and Matthew Seaver
14.20     From the Ground Up: Multi-method survey and excavation at Rossnaree, Brú na Bóinne WHS, Ireland. – Conor Brady and Kevin Barton
14.45     Pushing the Sensors: developing techniques for linking aerial and terrestrial remote sensing – Rebecca Bennett, Kate Welham, Ross A Hill and Andrew Ford
15.10     The DART project: Improving the science underpinning archaeological detection. – Anthony Beck, David Stott, Doreen Boyd, Chris Gaffney, Daniel Boddice, Anthony Cohn, Robert Fry, Nicole Metje, Laura Pring and Keith Wilkinson
15.40 – 16.10     COFFEE
16.10 – 16.20      Progress in Aero-photographical Archaeology in China
16.20 – 17.40      From Landscape to Lostscape – Dominic Powesland
20.30      Informal session – Chair: Axel Posluschny

23 September 2011

9.00 – 11.00      Working with LiDAR – new challenges – Chair: Geert Verhoeven
9.05     Towards an advanced DTM generation in wooded areas for archaeological prospection –
M. Doneus, C. Briese, A. Klimczyk  and G. Verhoeven
9.30     The effect of airborne LiDAR pulse density and smoothing on interpretation of digital terrain models – results from an experimental study – Ole Risboel
9.55     Automatic detection of historical pits in LiDAR data – Oeivind Due Trier and Lars Holger Piloe
10.30 – 11.00     COFFEE
11.00 – 12.50     Working with LiDAR – new projects and results – Chair: Geert Verhoeven
11.05     Using LiDAR for archaeological survey – fitting for purpose – Simon Crutchley
11.30     Ambitions and realities of the airborne LiDAR prospection project in Baden-Württemberg, Germany – Ralf Hesse
11.55     Skellig Michael, Ireland: High resolution LiDAR supporting conservation and research at a World Heritage Site – Robert Shaw
12.20     The Potential of archaeological landscape survey through ALS/LiDAR in the Czech Republic Project – Martin Gojda, Jan John and Lenka Starková
12.50 – 13.50     LUNCH
13.50 – 15.30     Mapping sites and landscapes – Chair: Rog Palmer
13.50     Mapping by matching – A computer vision-based approach to fast and accurate georeferencing of archaeological aerial photographs – G. Verhoeven  and M. Doneus
14.15     Researching ancient agrarian landscapes in western Estonia – Helena Kaldre
14.40     ARMS RACE – an archeological remote sensing project in Hungary – Máté Stibrányi, Gergely Padányi-Gulyás, László Reményi and Gábor Mesterházy
15.05     Ostia: exploration, interpretation and understanding – Hanna Stöger
15.30 – 16.00     COFFEE
16.00 – 17.40     Documenting and understanding landscape – Chair: Rebecca Bennett
16.00     Reconstructing ritual landscapes on the Yorkshire Wolds – recent work – Peter Halkon
16.25     Use of historical imagery for reconstructing the urban and agricultural landscapes of ancient Khuzestan (SW Iran) – Jan Walstra
16.50     Aerial archaeological sites as reference points of hydrological models in alluvial zones – Zoltán Czajlik
17.15  Zimmermann 1917-2011: Integration of historical aerial photography and landscape research – Wouter Gheyle, Rebekka Dossche, Jean Bourgeois, Veerle Van Eetvelde and
Birger Stichelbaut
19.00 – 23.00     CONFERENCE DINNER

„Jedno zdjęcie ujawnia informacje, które z powierzchni ziemi zbierano by przez lata” – wywiad z prezesem SKN Wod.o.Lot w Gazecie Wyborczej

Posted in Sekcja lotnicza with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 30 sierpnia 2011 by wodolot

W dniu 22.08 ukazał się w krakowskim numerze Gazety Wyborczej wywiad przeprowadzony przez  Panią Kamilę Jarońską z Piotrem Wronieckim, pełniącym funkcję prezesa SKN Wod.o.Lot. Wywiad dotyczył projektu drugiej serii archeologicznych lotów nad Małopolską, o którym niejednokrotnie pisaliśmy na łamach stron Koła oraz produkcji filmu dokumentalno-popularyzatorskiego o archeologii lotniczej „Czy leci z nami Archeolog?”. Obecnie wywiad zatytułowany „Badania archeologiczne z pokładu samolotu” można przeczytać na stronie serwisu Gazeta.pl.

Pragniemy podziękować Pani Kamili za zainteresowanie tematem. Galerie zdjęć z przelotów nad Małopolską można obejrzeć na stronie projektu Czy Leci Z Nami Archeolog? Na powyższym zdjęciu zaprezentowane jest jedno z ujęć, na którym są widoczne w postaci pozytywnych wyróźników glebowych obiekty archeologiczne będące najprawdopodobniej rozoranymi kurhanami.

(Aktualizacja 30.08: Strona z przyczyn technicznych obecnie nie działa; trwają prace nad jej jak najszybszym przywróceniem; za utrudnienia przepraszamy i zapraszamy do odwiedzin w najbliższym czasie).

(MJ)

Bitwa lotnicza o Małopolskę: krótka relacja z lipcowej prospekcji

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna, SKN Wodolot, W obiektywie Google Earth with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 13 lipca 2011 by wodolot

Widok na stanowisko obronne w Marchocicach

W ubiegłym tygodniu miała miejsce kolejna akcja prospekcji lotniczej w Małopolsce. Tak jak w zeszłym roku, loty odbyły się w ramach produkcji filmu dokumentalnego o archeologii lotniczej. Niestety pogoda ponownie nas nie rozpieszczała, ale dzięki naszemu uporowi udało się zarejestrować kilka bardzo ciekawych odkryć. Dokładną relację z samej akcji (plus kilka zdjęć) można przeczytać na stronie filmu.

Efekty zeszłorocznych zdjęć można obejrzeć w galerii archeolot.net i w artykułach na stronie SKN Wod.o.lot (tutaj i tutaj)

Awionetka polskiej produkcji 3xtrim

W tym roku naszym „weapon of choice” do archeolotniczych polowań ponownie była awionetka 3xtrim. Ta maszyna lata na benzynie samochodowej i spala średnio 15 litrów na godzinę. Ważne też jest, że można wyjąć drzwi, przez co zdjęcia nie są „zniekształcone” kolorystycznie.

Trasa naszych lotów została zgrana z rejestratora GPS do programu Google Earth. O geotagowaniu zdjęć więcej w artykule Mirona Bogackiego

 Zdjęcie lotnicze zrobione nad stanowiskiem archeologicznym w Marchocicach  w zeszłym roku ukazało rozległą osadę z wieloma liniami fortyfikacji, a także rozkład przestrzenny (szczegóły tutaj). Niestety w tym roku przez inną uprawę nie udało się osiągnąć takiego samego efektu, ale dzięki długim cieniom uchwyciliśmy kilka obiektów widocznych jako wyróżniki cieniowe (zdjęcie poniżej).

Marchocice lipiec 2011, widoczne wyróżniki cieniowe

Kolejnym ciekawym odkryciem była rozległa osada pradziejowa pod Opatkowiczkami. Stanowisko to było już znane i badane przez archeologów, ale dopiero zdjęcie lotnicze (poniżej) uchwyciło jego prawdziwy zasięg i układ przestrzenny. Jedno zdjęcie ujawnia informacje, które z powierzchni ziemi zbierano by przez lata.

Zdjęcie ukazuje układ przestrzenny pradziejowej osady otoczonej "rowem" w Opatkowiczkach

Podobny efekt udało nam się uzyskać w Radziemicach. Dość powiedzieć, że na badaniach AZP zostało zaznaczonych tutaj aż 9 stanowisk archeologicznych. Porównując te informacje ze zdjęciem lotniczym, widać, że zamiast serii pojedynczych punktów osadniczych mamy do czynienia z kolejną rozległą osadą pradziejową ograniczoną niegdyś rowami i ciekiem wodnym. Widać na północy (na górze zdjęcia) strefę sepulkralną (owalne obiekty to prawdopodobnie rozorane kurhany).

Kolejna rozległa osada pradziejowa, tym razem w Radziemicach

 Pod Marchociami udało nam się uchwycić owalne wyróżniki wegetacyjne, które są reliktem kurhanów, widać bardzo dobrze tzw. „rowki dookolne” i komory grobowe.

Rozorane kurhany i komory grobowe - podręcznikowy przykład

Na koniec zostawiam małą ciekawostkę z Obrażejowic (w których podobnie jak w Marchocicach nie udało się nam nic zaobserwować ze względu na niekorzystne uprawy). Na południe od osady ujawniły się (jako negatywne wyróżniki wegetacyjne) fundamenty  dawnych zabudowań… wyglądają trochę jak willa rzymska, ale są to raczej pozostałości zabudowań folwarcznych.

Prostokątne wyróżniki z Obrażejowic - fundamenty dawnych domostw

Zapraszam wszystkich zainteresowanych do zadawania pytań. Mam nadzieje, że wkrótce uda mi się zamieścić więcej zdjęć. Na koniec też jedno szybkie pytanie – archeolodzy, czemu nie latacie???

(Piotr Wroniecki)

Google Earth – mapy historyczne. Krótki poradnik.

Posted in Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna, SKN Wodolot, Tajemnice Warszawy with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 30 stycznia 2011 by wodolot

Wersja 5.0 Google Earth przyniosła ze sobą możliwość oglądania zdjęć historycznych. Poniżej prezentujemy krótki poradnik jak posługiwać się tą opcją oraz jakie oferuje możliwości.

Zdjęcia historyczne

Aby móc przemieszczać się w czasie należy wybrać z menu zakładkę Widok, a w niej opcję Obrazy historyczne (Fot.1). W górnym lewym narożniku pola mapy wyświetlona zostanie suwak,  którym od tej pory możemy zmieniać wyświetlane zdjęcie (Fot.2). Można to robić ustawiając znacznik na określonej pozycji lub używając strzałek po obu stronach suwaka. Ikony lupy pozwalają przybliżać lub oddalać wyświetlane zakresy suwaka – jest to przydatne, jeżeli dany obszar ma dużo zdjęć wykonanych w małych odstępach czasu.

Fot. 1 – Menu->Obrazy historyczne.

Fot. 2 – Suwak zmieniający wyświetlane zdjęcie.

Ponadto, po kliknięciu na ikonę klucza francuskiego, mamy do dyspozycji menu (Fot.3), w którym możemy z większą precyzją zarządzać datą i czasem by uzyskać obraz w konkretnych ramach czasowych.

Fot. 3 – Zaawansowane ustawienia.

Podróż w czasie

Podstawowym celem zdjęć historycznych jest możliwość zobaczenia jak dane miejsce wyglądało w przeszłości i zaobserwowania zachodzących zmian. W warunkach miejskich pozwala to na prześledzenie zmian urbanistycznych. Dzięki dodaniu ponad rok temu do bazy fotograficznej zdjęć z dwudziestolecia międzywojennego i okresu II wojny światowej historia miast staje się bliższa niż kiedykolwiek. Możemy w ten sposób obejrzeć m.in. Wenecję, Florencję, Genewę, Rzym, Neapol, Ratyzbonę, Gdańsk czy Wrocław. Możemy zwiedzić zarówno przedwojenną Warszawę (zdjęcia z 1935 r. przedsiębiorstwa Fotolot, będącego częścią LOT-u ), obejrzeć ogrom zniszczeń z II wojny światowej (zdjęcia lotnictwa radzieckiego z 1943 r.) czy chociażby prześledzić zniszczenia i odbudowę Berlina (na zdjęciach kolejno z lat 1943, 1945 i 1953).

Posłużę się przykładem Pałacu Lubomirskich. Wybudowany w XVIIIw. Pałac przed II wojną światową znajdował się w rękach Urzędu Miasta Warszawy. Podczas oblężenia Warszawy w 1939 r. budynek został spalony przez Niemców. W 1950 r. skończono jego odbudowę a w 1970 r. zapadła decyzja o obróceniu i przesunięciu budynku tak, by zamykał kompozycję Osi Saskiej – założenia związanego z Pałacem i Ogrodem Saskim. Dostępne w Google Earth zdjęcia uwieczniają te zmiany.

Fot. 4 – Pałac Lubomirskich w 1935 r., ówcześnie w rękach Wacława Moszkowskiego, który przekształcił budynek w kamiennicę.

Fot. 5 – Pałac w 1943 r., zniszczenia jeszcze z 1939 r.

Fot. 6 – Pałac w 2009 r. Od początku lat 70’tych obrócony o 78 stopni.

Innym ciekawym miejscem jest Plac Piłsudskiego w Warszawie, na którym niegdyś stała neoklasycystyczna rezydencja króla Stanisława III Sasa – Pałac Saski. Dzisiaj po założeniu pozostał jedynie fragment arkad mieszczący Grób Nieznanego Żołnierza. Na zdjęciach w Google Earth możemy obejrzeć założenie pałacowe w kształcie z przed wysadzenia przez nazistów w grudniu 1944 r. oraz związane z tym aktem gruzy.  Ponadto na zdjęciach zostały uwiecznione wykopaliska prowadzone na obszarze fundamentów pałacowych od 2005 r. Fundamenty wpisane zostały do rejestru zabytków i obecnie spoczywają zasypane piaskiem pod płytami i trawnikami Placu Piłsudskiego.

Fot. 7 – Pałac Saski w 1935 r.

Fot. 8 – Gruzy pałacu po wysadzeniu przez Niemców w 1944 r.

Fot. 9 – Plac Piłsudskiego w 2007 r. z widocznymi fundamentami odsłoniętymi w ramach prac archeologicznych.

Fot. 10 – Plac Piłsudskiego współcześnie. Po królewskiej rezydencji pozostał jedynie Ogród Saski wraz z widoczną fontanna.

Ślady zniszczeń z czasu II wojny światowej można prześledzić również w innych miastach objętych działaniami wojennymi. Chociażby w Berlinie. Wybrałem jako przykład berlińskie lotnisko Tempelhof. Port został oddany do użytku w 1923 r. W 1934 r. podjęto decyzję o przebudowie w związku z wizją Berlina Alberta Speera. Podczas II wojny światowej Tempelhof był miejscem ataków lotniczych – na jego terenie montowano bombowce Junkers Ju 87 Stuka a później myśliwce Focke-Wulf Fw 190. Sowieci zdobyli lotnisko podczas walk o Berlin, a w ramach paktu z Jałty przekazali stronie amerykańskiej*. Na zdjęciach w Google Earth widać nietkniętą płytę lotniska w 1943 r. oraz poznaczoną śladami wybuchów w 1945 r.

Fot. 11 – Berlin Tempelhof w 1941 r. za czasów III Rzeszy.

Fot. 12 – Lotnisko Tempelhof poznaczone śladami po wybuchach w marcu 1945 r.

Oprócz oglądania konkretnych miejsc i budynków obrazy historyczne można wykorzystać aby zrozumieć historię danego terenu. Miasta w końcu przechodzą nieprzerwaną metamorfozę w wyniku budowania, wyburzania, modyfikowania czy wręcz przesuwania budynków. Miejsca tracą swoje pierwotną funkcję ale nierzadko pozostawiają ślady swojej obecności w tkance miejskiej.

Przykładowo, istnienie parku na warszawskim Rakowcu o skomplikowanej formie, bardzo nietypowej dla tego rodzaju obiektu, można prześledzić w czasie. Cofając się do zdjęć z okresu II wojny światowej odkrywamy, że był to wcześniej fort. Posługując się powszechnymi serwisami jak Wikimapia można ustalić, iż był to jeden z fortów Twierdzy Warszawa, a konkretnie Fort Tscha-M „Rakowiec”. Obecnie jest to park powszechnie nazywany górkami, głównie ze względu na zachowane linie wałów, będące zimą miejscem zjeżdżania na sankach.

Fot. 13 – Współczesny park na Rakowcu – nieregularny kształt widać zarówno w terenie jak i z powietrza.

Fot. 14 – Przedwojenna konstrukcja Fortu „Rakowiec” z wyraźnie widocznymi w terenie rolniczym fosami i wałami.

Wyznaczniki wegetacyjne i glebowe

Wirtualne podróże po terenach wiejskich również mogą przynieść efekty. Zdjęcia wykonane o różnych porach roku miejsc, gdzie zmieniane są gatunki uprawianych roślin pozwalają na prześledzenie występowania wyróżników wegetacyjnych i glebowych. Dzięki temu możemy lokalizować oraz weryfikować zasięgi stanowisk i obiektów archeologicznych. Poniżej widać zdjęcia nieprzebadanego stanowiska archeologicznego o różnych porach roku. Obecnie prezentowane domyślnie zdjęcie w Google Earth nie daje żadnych sygnałów, że obszar ma wartość archeologiczną. Wystarczy jednak zmienić zakres czasowy i na starszym zdjęciu ujawnione mamy wyróżniki świadczące o istnieniu kilku linii wałów.

Fot. 15 – Obecny widok stanowiska archeologicznego w Google Earth. Nie dość, że teren nie wygląda ciekawie z punktu archeologicznego, to jeszcze mamy miejscowe zachmurzenie.

Fot. 16 – Zdjęcie historyczne ujawniające wyróżniki wegetacyjne i glebowe.

Powyższe przykłady pokazują, że warto spędzić trochę czasu badając zmienność wybranych miejsc w czasie, co zaowocować może sensacyjnymi odkryciami bądź weryfikacją informacji o danym obszarze. Google Earth staje się narzędziem oferującym archeologom coraz więcej możliwości przez co można śmiało włączyć go do zestawu nieinwazyjnych metod prospekcji.

Obecną wersję programu Google Earth (6.0.1) można ściągnąć w polskiej wersji językowej z oficjalnej strony Google: 

http://www.google.com/intl/pl/earth/index.html

(MJ)

______________________
* – Jako ciekawostkę mogę dodać, że Luftwaffe zaminowało podziemne korytarze pod lotniskiem. Dowództwo radzieckie postanowiło zalać je wodą i zamknąć, w związku z zagrożeniem wybuchu. Pozostają zalane i niezbadane do dzisiaj z powodu znajdowania się tam materiałów wybuchowych.
%d bloggers like this: