Archiwum dla model 3d

„Nowoczesna dokumentacja nieruchomych zabytków archeologicznych”

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 18 czerwca 2011 by wodolot

Ortofotomapa grodziska w Grodzisku, gm. Grębków (źródło: strona NID).

Nawiązując do poprzedniego wpisu: na stronie Narodowego Instytutu Dziedzictwa pojawiła się informacja o badaniach dokumentacyjnych na wczesnośredniowiecznych grodziskach (w Samborach, Wiznie i Grodzisku), których celem było sporządzenie modelu 3D terenu oraz ortofotomap.

Badania zostały wykonane  w ramach prowadzonego od dwóch lat programu weryfikacji i dokumentacji zabytków rejestrowych zagrożonych intensywną gospodarką rolną.

Efekty pracy zostaną również wykorzystane dla potrzeb projektu CARARE, w którym bierze udział Narodowy Instytut Dziedzictwa. Pozyskane materiały będą udostępniane w powstającym portalu Europeana.

Dokumentacja jest dostępna dla „zainteresowanych badaczy” w Dziale Archeologii NID (archeologia@nid.pl; tel. 22 831-16-13).

Więcej informacji w artykule na stronie NID.

W kwietniu br. wykonano serię zdjęć z powietrza oraz pomiary geodezyjne wczesnośredniowiecznych grodzisk w Samborach, gm. Wizna i Grodzisku, gm. Grębków, służące do stworzenia zaawansowanej dokumentacji trójwymiarowej oraz fotogrametrycznej terenu. Narodowy Instytut Dziedzictwa podjął decyzję o konieczności wykonania nowoczesnej, kompleksowej dokumentacji obiektów oraz przestrzeni pomiędzy nimi w wyniku prowadzonego od dwóch lat programu weryfikacji zabytków rejestrowych.

(PW)

W obiektywie Google Earth: Muzea i stanowiska archeologiczne Turcji (plik *.kmz z ponad 400 znacznikami)

Posted in Archeologiczny Przewodnik Muzealny, Ciekawostki, Sekcja lotnicza, W obiektywie Google Earth with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 7 czerwca 2011 by wodolot

Prezentujemy jeden z owoców zeszłorocznej Ekspedycji Antropologiczno-Archeologicznej: Turcja 2010, którym jest swoiste kompendium wiedzy na temat archeologicznych stanowisk i jednostek muzealnych z terenu Turcji. Stworzony w programie Google Earth plik *.kmz zawiera ułożone alfabetycznie znaczniki, dzięki którym możliwe jest dokładne zapoznanie się z lokalizacja danego stanowiska czy konkretnego obiektu. Zawarliśmy w nim ponad 70 jednostek muzealnych bądź to o charakterze czysto archeologicznym, bądź zawierającym działy historyczne i kolekcje znalezisk archeologicznych.

Fot. 1 – Turcja w znacznikach.

Trzonem zbioru znaczników jest jednak prawie 400 stanowisk archeologicznych, wśród których są jaskinie z osadnictwem paleolitycznym, miasta antyczne, wzgórza osadnicze – telle, cytadele, zamki i twierdze, monastyry (w tym skalne) i kościoły, grobowce, nekropole, teatry, hipodromy, świątynie, porty, wolno stojące posągi, akwedukty, mosty, sanktuaria, reliefy skalne i wiele innych.

Fot. 2 – Dzięki znacznikom można w szybki i łatwy sposób zaplanować trasę zwiedzania każdego…

Fot. 3 – …miasta, niezależnie od poziomu skomplikowania labiryntu ulic.

Zachęcamy do udania się z Wodolotem na wirtualną podróż po Azji Mniejszej. Od sanktuarium Apolla w Gulpinar na zachodnim wybrzeżu, po Durupinar – popularnie określanego mianem miejsca spoczynku Arki Noego. Od Synopy na północy, znanej już w czasach Hetytów jako Sinuwa, po monastyr św. Szymona w Dagduzu na południu. Fantastyczne krainy o bogatej historii, takie jak Pizydia, Cylicja czy Kapadocja leżą w zasięgu kliknięcia myszki.

Plik do pobrania znajduje się pod każdym z następujących adresów:

Wrzuta
(aktualizacja 4 II 2012: w związku z usunięciem pliku z serwisów Rapidshare i Hostuje, oraz zamknięcia serwisu Megaupload pozostawiamy link do pliku na serwisie Wrzuta)

Aby otworzyć wirtualny przewodnik archeologiczny po Azji Mniejszej wystarczy zapisać plik na dysku, a następnie otworzyć go w programie Google Earth. Alternatywnie można otworzyć plik poprzez odpowiednią opcję w górnym menu Plik->Otwórz… Po otworzeniu plik będzie widniał w panelu bocznym po lewej stronie w oknie Miejsca jako „Wodolot – Stanowiska – Turcja”. Zapisany zostanie początkowo w Miejscach Tymczasowych i bez zapamiętania konieczne będzie otwieranie pliku za każdym uruchomieniem programu. Aby utrwalić plik w programie, należy przeciągnąć go z Miejsc Tymczasowych w Moje Miejsca.

Fot. 4 – Otwieranie pliku w programie Google Earth.

Fot. 5 – Początkowo katalog ze znacznikami zapisany zostanie w Miejscach Tymczasowych.

Fot. 6 – Aby go utrwalić, należy przeciągnąć na górę w oknie Miejsca do katalogu Moje Miejsca.

Aby zobaczyć znaczniki, należy zaznaczyć kwadracik przy nazwie katalogu. Muzea znajdują się w osobnym folderze (widocznym po rozwinięciu), a wszystkie miejsca ułożono w porządku alfabetycznym, dzięki czemu można łatwo znaleźć pożądane miejsce. Znaczniki noszą nazwy antycznych miejsc, często z kilkoma wariantami językowymi a w nawiasie podano współczesną, turecką nazwę. Z przyczyn technicznych nazwy nie zawierają tureckich znaków diakrytycznych. Każdy ze znaczników jest krótko opisany, podając charakter danego obiektu lub miejsca. Muzea oznaczono ikoną domu a miejsca o charakterze archeologicznym pinezkami.

Google Earth oferuje wiele możliwości wykraczających ponad tylko oglądanie zdjęć satelitarnych. Dzięki zintegrowaniu z serwisem Panoramio, w którym możliwe jest nadawanie zdjęciom koordynatów geograficznych (geotagowanie), zaznaczając w bocznym panelu w oknie Warstwy pole Zdjęcia obejrzeć możemy zatwierdzone przez Google fotografie użytkowników. Nie mają one wartości dokumentacyjnej, jednakże pozwalają na zobaczenie wielu miejsc z pozycji osoby znajdującej się w nich bezpośrednio.

Fot. 7 – Włączając warstwę Zdjęcia mamy możliwość obejrzenia zdjęć z danego miejsca.

Kolejnym wartym wspomnienia elementem jest możliwość zobaczenia trójwymiarowych modeli budynków – zaznaczając w panelu bocznym Warstwy pole Budynki 3D. Większość tych modeli wykonana została w programie Google Sketch Up i została wybrana po weryfikacji do wzbogacenia ogólnodostępnej kolekcji modeli w Google Earth. Jest to szczególnie ciekawe w przypadku ważnych budowli miast antycznych z obszaru Turcji. Nie należy też zapominać o możliwości obracania obrazem, dzięki czemu można zapoznać się z rzeźbą terenu.

Fot. 8 – Warstwa Budynki 3D zawiera modele wielu budynków – nie musimy być ograniczeni do samego zdjęcia satelitarnego.

Innym narzędziem jest możliwość zmieniania wyświetlanego obrazu satelitarnego w czasie. Włączając w menu górnym przycisk Zdjęcia Historyczne możemy na suwaku wybierać zdjęcia z przeszłości poznając zmiany zachodzące na danym obszarze. Jest to pomocne zarówno w celach teledetekcji jak i zwykłego obserwowania czy to postępu prac archeologicznych w określonym miejscu bądź niszczenia stanowisk.

Fot. 9 – Side, rok 2003. Bogata roślinność porasta teren na wschód od teatru.

Fot. 10 – Side, rok 2009. Uprzątnięty teren miasta antycznego, w którym do dziś trwają prace wykopaliskowe.

Zachęcamy do komentowania i wnoszenia uwag – niewykluczone, iż przy tak dużej ilości danych wkradły się pewne błędy, których po kilkukrotnym sprawdzeniu nie wyłapaliśmy. Ale zależy nam na feedbacku nie tylko ze względu na usprawnienie kolekcji znaczników. Jeżeli wykorzystaliście podane przez nas informacje, zbiór był pomocny, napiszcie o tym w komentarzu do wpisu. W przyszłości będziemy chcieli opisać w podobny sposób inne kraje.

W rozszerzeniu podany został alfabetyczny wykaz znaczników z zachowanym podziałem na muzea i stanowiska.

(MJ)

Czytaj dalej

Kolejne spotkanie z Wod.o.lotem: Eryk Bunsch i „Trójwymiarowa dokumentacja zabytków archeologicznych – oczekiwania i rzeczywistość”

Posted in SKN Wodolot, Spotkania z Wodolotem with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 26 maja 2011 by wodolot

Studenckie Koło Naukowe Nowoczesnych Metod Prospekcji i Dokumentacji Archeologicznej „Wod.o.Lot” zaprasza serdecznie na kolejny wykład, ostatni w tym roku akademickim.

W dniu 2 czerwca (czwartek), o godzinie 15.15 w sali 2.12 budynku Szkoły Głównej, w Instytucie Archeologii UW na Kampusie Centralnym (Krakowskie Przedmieście 26/28) wykład pod tytułem Trójwymiarowa dokumentacja zabytków archeologicznych – oczekiwania i rzeczywistość wygłosi Pan Eryk Bunsch.

Wykład będzie niejako nawiązywał do poprzedniego spotkania, podczas którego gościem Koła był Pan Andrzej Gołembnik opowiadający o zastosowaniu skanerów trójwymiarowych, przejściu dokumentacji archeologicznej w trzeci wymiar i wiążącym się z wykorzystaniem skanerów know-how. Podczas nadchodzącego spotkania będzie możliwość zapoznania się z oczekiwaniami wobec technologii 3D, dowiedzenia się o jej zastosowaniu na świecie oraz poznaniu faktycznych realiów dotyczących obecnych i przyszłych możliwości skanerów.

Eryk Bunsch ukończył Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w roku 1999. Od roku 2000 jest pracownikiem Działu Konserwacji w Muzeum Pałacu w Wilanowie. Od 2009 kierownikiem projektu badawczego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (realizowanego w ramach VI konkursu projektów rozwojowych) NR 17 0004 06/2009 pt.: Zastosowanie precyzyjnej dokumentacji 3D obiektów zabytkowych w urzeczywistnieniu idei konserwacji prewencyjnej. Od maja 2011 roku w składzie powołanej przez NIMOZ grupy eksperckiej ds. digitalizacji obiektów muzealnych.

Serdecznie Zapraszamy!

Eryk Bunsch
Trójwymiarowa dokumentacja zabytków archeologicznych. Oczekiwania i rzeczywistość

2 czerwca (czwartek)
Godz. 15.15
Sala 2.12
Instytut Archeologii UW
Szkoła Główna – Kampus Centralny
Krakowskie Przedmieście 26/28

 (MJ)

Wykopaliska DAI w Google Earth

Posted in Ciekawostki, Sekcja nieinwazyjna with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 29 stycznia 2011 by wodolot

Jak prezentować w przystępny sposób projekty badań archeologicznych uczy Deutsches Archäologisches Institut. Na stronie DAI od pewnego czasu znajdują się pliki, które można otworzyć w ogólnodostępnym programie Google Earth.  W formacie *.kmz zapisane zostały lokalizacje trwających i zakończonych projektów badawczych na całym świecie, od Hiszpanii po Wietnam.  Wśród nich znajdują się m.in.:

  • Abydos
  • Agrigend
  • Aşagi Pinar
  • Ateny – Kerameikos
  • Baalbek
  • Catania
  • Didyma
  • Dünsberg – oppidum
  • Elefentyna
  • Gadara
  • Gamzigrad (Felix Romuliana)
  • Glauberg – oppidum
  • Göbeklitepe
  • Hama
  • Hattuşa
  • Heliopolis
  • Herat
  • Heuneburg
  • Kartagina
  • Merida
  • Meroe
  • Muniqua
  • Paestum
  • Palmyra
  • Pergamon
  • Pompeje
  • Priene
  • Rzym
  • Sippar
  • Syrakuzy
  • Tanais
  • Tayna
  • Tiryns
  • Uruk
  • Xinjiang

Dodatkowo do pobrania umieszczono modele 3D antycznych budowli z Rzymu, Miletu i Felix Romuliana Gamzigrad.

Jest to sztandarowy przykład jak w kolejny sposób można wykorzystać darmowy i łatwy w obsłudze Google Earth w celach informacyjnych i popularyzatorskich. Obecnie, mając do dyspozycji narzędzia do modelowania trójwymiarowego (jak chociażby Google SketchUp) rekonstruowanie założeń architektonicznych jest proste jak nigdy.

Fot. 1 – Felix Romuliana – stanowisko widoczne na zdjęciach w Google Earth.

Fot. 2 – Felix Romuliana – stanowisko z nałożonymi modelami 3D.

Pozostaje zapytać, która z polskich instytucji prowadzących badania terenowe zaprezentuje swoje badania w podobny sposób.

(MJ)

Czemu w geofizykę i GIS warto inwestować.

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza with tags , , , , , , , , , , on 24 stycznia 2011 by wodolot

Regularnie pojawiają się informacje o etatach dla osób specjalizujących się w dziedzinie archeologii nieinwazyjnej i wykorzystaniu programów GIS dla potrzeb dużych projektów archeologicznych (np. na liście mailingowej International Society for Archaeological Prospection – nb. opłata członkowska 7 funtów rocznie).

Więc jeżeli kogoś interesuje zarobek w wysokości 53,000 euro rocznie  i możliwość pracy chociażby w Austrii czy Portugalii, to pamiętajcie o tym, gdy będziecie wybierać tematy prac licencjackich i magisterskich. Okazuje się, że archeologia to nie tylko machanie łopatą i brak perspektyw po ukończeniu studiów.

Oto przykład dla zainteresowanych:

RESEARCH ASSOCIATE

In the framework of the Marie Curie/People Academia Industry project “Radiography of the Past” (GA 230679; http://cordis.europa.eu/fp7/mariecurieactions/iapp_en.html), a recruitment is opened for a contract of 12 months of an experienced researcher in spatial and digital data management, CAD and visualization of topographical and structural data from archaeological sites.

The purpose of this project (acronym “Radio-Past”) is to develop methods for the non-destructive survey of complex archaeological sites (www.radiopast.eu). This will be partly achieved by way of an intensive case study aimed at investigating the topography of the Roman city site of Ammaia in Portugal. During year 3 of the grant, an external expert will be recruited to integrate and process a wide variety of archaeological data collected in the framework of the project, in Ammaia and elsewhere.

The postholder will be an experienced researcher in the field of computer assisted spatial data processing (GIS) and digital data management, with some additional experience in 3D reconstructions, modeling and possibly museum presentation of the scientific results from a variety of non-destructive archaeological surveys. This specialist will be a key figure in the translation of the spatial and volumetric data achieved with the fieldwork to the wider public.

Candidates are requested to hold a PhD in Archaeology, digital technologies or Computer Assisted Design applied to archaeology (or 4 years equivalent experience) and have extensive experience in spatial data management and technical analysis and mapping of ancient monuments, preferably in a Southern European (Roman period) environment.

As the recruitment is inserted in the Marie Curie Actions Mobility scheme, candidates can be all nationals, but Portuguese.

Following the guidelines of the European Commission’s Roadmap for Equality between Women and Men (2007) and of the European Council’s Pact for Gender Equality (2006), the management staff of the project Radio-Past committed to the effort of improving the representation of women in the European Research area, and therefore specifically invites applications by women.

Among equally qualified applicants women will receive preferential consideration.

REQUESTED ADDITIONAL SKILLS

English proficiency is required.

Working in a team based international environment, supporting your team in achieving the highest quality standards. Excellent inter-personal skills and a good team player. Problem solving and troubleshooting skills to resolution. Ability to work on own initiative and to adapt to change. Ability to meet strict deadlines and targets. Ability to work confidently without supervision.

CONTRACT TYPE : temporary; 12 months starting peremptorily on June 6th 2011.

SALARY: according to Experienced Researcher’s yearly allowance (53,000 euro per Portugal’s Country Correction factor (= 91,4%; taxes to be deducted); travel expenses, mobility allowance and career exploratory allowance are also provided. Relationships between Uevora and the Researcher will be ruled according to Annex III of the Grant Agreement of IAAP People Actions (Specific Provisions, downloadable at: ftp://ftp.cordis.europa.eu/pub/fp7/docs/fp7-mga-annex3iapp_en.pdf).

HOLIDAYS – 30 days/year.

RELOCATION Part of the work will be executed Ammaia, in the region Portalegre, the rest at the University of Evora. A suitable relocation scheme is provided.

APPLICATION: applicants to email CV to Prof. Cristina Corsi at the CIDEHUS centre of the University of Evora  before March 18th, 2011.

Applicants should state that they are ready to start the contract on the fixed date, and to take up residence in Portugal.

(PW)

RESEARCH ASSOCIATE

In the framework of the Marie Curie/People Academia Industry project “Radiography of the Past” (GA 230679; http://cordis.europa.eu/fp7/mariecurieactions/iapp_en.html), a recruitment is opened for a contract of 12 months of an experienced researcher in spatial and digital data management, CAD and visualization of topographical and structural data from archaeological sites.

The purpose of this project (acronym “Radio-Past”) is to develop methods for the non-destructive survey of complex archaeological sites (www.radiopast.eu). This will be partly achieved by way of an intensive case study aimed at investigating the topography of the Roman city site of Ammaia in Portugal. During year 3 of the grant, an external expert will be recruited to integrate and process a wide variety of archaeological data collected in the framework of the project, in Ammaia and elsewhere.

The postholder will be an experienced researcher in the field of computer assisted spatial data processing (GIS) and digital data management, with some additional experience in 3D reconstructions, modeling and possibly museum presentation of the scientific results from a variety of non-destructive archaeological surveys. This specialist will be a key figure in the translation of the spatial and volumetric data achieved with the fieldwork to the wider public.

Candidates are requested to hold a PhD in Archaeology, digital technologies or Computer Assisted Design applied to archaeology (or 4 years equivalent experience) and have extensive experience in spatial data management and technical analysis and mapping of ancient monuments, preferably in a Southern European (Roman period) environment.

As the recruitment is inserted in the Marie Curie Actions Mobility scheme, candidates can be all nationals, but Portuguese.

Following the guidelines of the European Commission’s Roadmap for Equality between Women and Men (2007) and of the European Council’s Pact for Gender Equality (2006), the management staff of the project Radio-Past committed to the effort of improving the representation of women in the European Research area, and therefore specifically invites applications by women.

Among equally qualified applicants women will receive preferential consideration.

REQUESTED ADDITIONAL SKILLS

English proficiency is required.

Working in a team based international environment, supporting your team in achieving the highest quality standards. Excellent inter-personal skills and a good team player. Problem solving and troubleshooting skills to resolution. Ability to work on own initiative and to adapt to change. Ability to meet strict deadlines and targets. Ability to work confidently without supervision.

CONTRACT TYPE : temporary; 12 months starting peremptorily on June 6th 2011.

SALARY: according to Experienced Researcher’s yearly allowance (53,000 euro per Portugal’s Country Correction factor (= 91,4%; taxes to be deducted); travel expenses, mobility allowance and career exploratory allowance are also provided. Relationships between Uevora and the Researcher will be ruled according to Annex III of the Grant Agreement of IAAP People Actions (Specific Provisions, downloadable at: ftp://ftp.cordis.europa.eu/pub/fp7/docs/fp7-mga-annex3iapp_en.pdf).

HOLIDAYS – 30 days/year.

RELOCATION Part of the work will be executed Ammaia, in the region Portalegre, the rest at the University of Evora. A suitable relocation scheme is provided.

APPLICATION: applicants to email CV to Prof. Cristina Corsi at the CIDEHUS centre of the University of Evora (cricorsi@uevora.pt) before March 18th, 2011.

Applicants should state that they are ready to start the contract on the fixed date, and to take up residence in Portugal.

Opracowanie fotogrametryczne wykopalisk w Tell El-Retaba

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna with tags , , , , , , , , , , , , on 16 stycznia 2011 by wodolot

Na blogu Mirona Bogackiego pojawił się kolejny film, tym razem z badań archeologicznych w Tell El-Retaba (Egipt). Numeryczne modele terenu zostały wykonane dzięki serii zdjęć latawcowych, które następnie były opracowane w programie ImageMaster.  Więcej o międzynarodowych wykopaliskach w Retabie TUTAJ.

Kolejny film uzupełniający album zdjęć z galerii. Numeryczny model terenu Retaby obejmuje wszystkie przebadane archeologicznie obszary na stanowisku. W projekcie udało się połączyć opracowania fotogrametryczne z ziemi, z fotogrametrią latawcową. Pomiary fotopunktów wykonywane były GPSem RTK oraz teodolitem laserowym w jednym układzie współrzędnych. Dzięki temu można dokładnie obejrzeć profile wykopów i ich modele wykonane ze zdjęć z powietrza. Pomiary fotopunktów przeprowadzili Wiesław Małkowski i Łukasz Jarmułek.

Fotoblog Opracowanie fotogrametryczne wykopalisk w Retabie, w Egpicie | Galeria Zdjęć – Miron Bogacki.

(PW)

Muzeum Archeologiczne w Stambule – Muzeum Starożytnego Orientu – Ekspedycja Turcja 2010

Posted in Archeologiczny Przewodnik Muzealny with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 8 grudnia 2010 by wodolot

Muzeum Archeologiczne w Stambule to przestronny kompleks. Jeden z budynków mieści Muzeum Starożytnego Orientu, w którym znajdują się zabytki z Egiptu, Bliskiego Wschodu (Mezopotamii, Półwyspu Arabskiego) i Anatolii. Kompleks położony jest w Parku Gülhane przy murach Pałacu Topkapı. Jest to obszerny, wyniesiony teren na południowym brzegu ujścia Złotego Rogu, odgrodzony murami od głośnych dzielnic Sultanahmet i Eminönü. To dogodne miejsce do rozpoczęcia zwiedzania muzeów Stambułu, gdyż znajduje się przy wspomnianym wspaniałym pałacu, a Hagia Sofia i Błękitny Meczet są tuż za wyjściem z parku. Jeżeli ktoś nie planuje opuszczać przyjemnego zacisza Gülhane może też się udać do Muzeum Historii Nauki i Techniki Islamu położonego w dawnych stajniach pałacu na zachodnim skraju parku.

Model budynku Muzeum wykonany w programie Google SketchUp (żródło: Google Earth).

Wejście do muzeum to – jak w przypadku Muzeum Cywilizacji Anatolijskich w Ankarze i Muzeum Hagia Sofia – wykrywacz metalu i obrotowa bramka otwierająca się po przepuszczeniu przez nią biletu. Ten zakupuje się w budce stojącej bezpośrednio przed wejściem. Pracownicy muzealni i akredytowani archeolodzy wchodzą tą samą stroną, lecz oddzielną bramką po sprawdzeniu przepustki. Po pokonaniu tych początkowych przeszkód znajdujemy się miedzy budynkiem Muzeum Starożytnego Orientu po lewej a głównym budynkiem Muzeum Archeologii po prawej stronie. Idziemy do tego pierwszego, którego wejście jest bliżej. Co ciekawe, wiele zorganizowanych wycieczek omija ten budynek, kierując się ku głównemu, gdzie znajdują się m.in. zbiory z okresu grecko-rzymskiego. Ale jak coś zwiedzać, to własnym tempem i trasą.

Muzeum Starożytnego Orientu rozplanowane jest zgodnie z podziałem geograficznym. Na początku, w przedsionku, witają nas plansze, objaśniające skąd pochodzą zbiory. Stąd przechodzi się kolejno do sali pre-islamskiej, z zabytkami z Półwyspu Arabskiego, egipskiej, mezopotamskiej, foyer z ekspozycją pieczęci oraz sali anatolijskiej z zabytkami hetyckimi i neohetyckimi. Nie ma ustalonego kierunku zwiedzania, można  udać się w stronę przeciwną, zaczynając od zabytków hetyckich, a na egipskich kończąc. Miałem wrażenie, że ściany działowe między pomieszczeniami, mające za zadanie kierować zwiedzającego poprzez liczne załamania i przejścia, wprowadzały pewien rodzaj zamieszania w tej małej przestrzeni muzealnej.

Fot. 1 Preislamska sztuka Półwyspu Arabskiego.

Pierwsze pomieszczenie, czyli sala zabytków pre-islamskich z Półwyspu Arabskiego, niestety nie robi wielkiego wrażenia. Mamy tutaj zaledwie parę plansz i gablot z tajemniczo wyglądającymi archaicznymi, kamiennymi głowami, kamiennymi figurkami o dość prostym kształcie oraz dużym, kamiennym zegarem słonecznym. Jest to dosyć dziwne miejsce jak na tą ekspozycję – bardziej by pasowała na koniec wystawy (i może takie było zamierzenie, bo zatoczywszy koło po ekspozycji, wraca się znów do tej samej sali – ot, turecka fantazja). Kierujemy się w głąb pomieszczenia, gdzie pozbawiony głowy granitowy sfinks stoi u straży wejścia do części egipskiej.

Sala Egiptu zawiera przegląd sztuki tej starożytnej cywilizacji. Zgromadzone tu zabytki – rzeźby, płaskorzeźby, stele, przedmioty z brązu, malowidła, stele hieroglificzne, naczynia ceramiczne i kamienne, figurki terakotowe – opisane są tabliczkami z napisami dwujęzycznymi (po turecku i angielsku), uzupełnione czasami informacją z jakiego stanowiska pochodzą. Uwagę przykuwa szczególnie zbiór drobnych brązów, biżuteria i zbiór kolorowych skarabeuszy. Osobną gablotę zajmują mumie kotów oraz brązowe figurki bóstw egipskich przybliżających zwiedzającym panteon cywilizacji Nilu. Ponadto osobną przestrzeń pomieszczenia wydzielono pod rekonstrukcję wyposażenia grobowego. Za szybą znajduje się malowany sarkofag oraz szereg przedmiotów typowych dla egipskiego obrządku pogrzebowego: urny kanopskie, figurki uszebti, biżuteria grobowa, talizmany, etc. Szkoda że ekspozycja bogato malowanego sarkofagu nie została wyposażona w lustra umożliwiające obejrzenie malowideł z każdej strony (jak np. w Muzeum Archeologicznym w Krakowie).

Fot. 2 Posążki bóstw egipskich.

Fot. 3 Naszyjnik dla mumii zmarłego.

Fot. 4 Urny kanopskie.

Fot. 5 Figurki uszebti.

Wychodząc z sali przechodzimy w korytarz, na którego ścianach wiszą wyobrażenia byka, lwa i smoka Muszhuszszu zdobiące oryginalnie Bramę Isztar i Drogę Procesyjną w Babilonie. Wejście do sali mezopotamskiej flankuje potężny nowoasyryjski lamassu z bramy pałacu w Aszur. W kolejnych trzech salach zebrano zabytki wszystkich niemalże kultur Mezopotamii. Zwiedzanie zaczynamy od lewej strony, gdzie ustawiono rekonstrukcję archiwum tabliczek z pismem klinowym. Mało kto wie, że w zbiorach muzeum znajduje się archiwum z ponad 75 tysiącami dokumentów sporządzonych w piśmie klinowym. Tradycje piśmiennictwa bliskowschodniego przewijają się jako motyw przez całość ekspozycji. Ale wróćmy do zabytków. Rzeczona rekonstrukcja archiwum tabliczek to początek ekspozycji zabytków kultury sumeryjskiej z okresu wczesnodynastycznego. Znajdują się tutaj głównie znaleziska z trzech stanowisk: Girsu (Telloh), Nippur (Nuffar) i Szuruppak (Fara). Dalej pokazane są charakterystyczne dla tego okresu kwadratowe tabliczki wotywne, figurki kapłanów, oraz pieczecie cylindryczne z imionami władców sumeryjskich. Kolejne zabytki to biżuteria i naczynia ceramiczne oraz piękne naczynia z żółtego marmuru noszące inskrypcje z imieniem króla Naramsina, jest tu też i fragment tzw. „steli Naramsina”. Po nich pokazano ostrza broni brązowych – toporów i włóczni. Wykonano tu zabiegi rekonstrukcyjne doczepiając do kilku z nich drewniane trzonki by zaprezentować broń w pełnej okazałości. Jeden z toporów dzierży nawet postać żywcem wyjęta z reliefu. W tym samym miejscu obejrzeć można też ogromną kamienną inskrybowaną pismem klinowym głowicę buławy czy też maczugi, którą również wyposażono w drewniany trzonek. Kolejny dział ekspozycji poświęcony jest królowi Gudei z Lagasz i III dynastii z Ur. Zgromadzonych tu zostało m.in. 7 stel, święty ołtarz-basen, posągi i inne wotywne obiekty ze świątyni Ningirsu w mieście Girsu aby zobrazować poziom kultury i sztuki czasów Gudei. Wśród tych przedmiotów znaleźć możemy przedstawienie samego Gudei w postaci rzeźby wapiennej, niestety z rekonstruowaną twarzą.

Fot. 6 Wąż-smok Muszchuszszu z Bramy Isztar w Babilonie.

Fot. 7 Strzegący wejścia lamassu.

Fot. 8 Rekonstrukcja archiwum tabliczek z pismem klinowym.

Fot. 9 Inskrybowana głowica maczugi/buławy.

Fot. 10 Toporek brązowy jak żywy!

Fot. 11 „Rekonstruowany” Gudea.

Osobną część ekspozycji poświęcono miarom i wagom starożytnej Mezopotamii, prezentując różne odważniki wykonane z metalu i kamieni półszlachetnych umieszczonych na półeczce imitującej szalkę wagową (sympatyczny pomysł). Dodatkowo przy zabytkach znajduje się tabliczka objaśniająca jakie wartości wagowe stosowano i jak miały się do współczesnych. Jednak bardziej uwagę przykuwa znajdujący się na granitowym postumencie przyrząd mierniczy wykonany z brązu, a datowany na XV w. p.n.e. Pierwotnie znajdował się w świątyni w Nippur i określał standardy miar w mieście. Towarzyszy mu tablica z podziałką objaśniająca system miar sprzed wieków.

Fot. 12 Przyrząd mierniczy z Nippur.

Fot. 13 Starożytne odważniki w ich naturalnym kontekście, czyli waga szalkowa.

Przemieszczając się po sali docieramy do jej końca, gdzie znajdują się skarby okresu średnioasyryjskiego z Aszur. Pierwszym z zabytków jest ogromny inskrybowany blok z fundacją świątyni Isztar dokonanej przez Tukulti-Ninurtę I. Następnie stajemy przed przeszkloną gablotą z elementami wyposażenia i ornamentami architektonicznymi z Aszur. Są to m.in. glazurowane cegły z inskrypcją Aszurnasirpala II, ołtarz oferowany przez Tukulti Ninurtę I, płytki posadzki z inskrypcją i brązowe pasy okucia wrót z czasów Salmanassara III. Ściany tej części sali zdobią wysokie marmurowe i wapienne reliefy z pałacu w Kalhu (Nimrud) z uskrzydlonymi geniuszami i przedstawieniami władców asyryjskich.

Fot. 14 Inskrybowany blok z fundacją świątyni Isztar Tukulti-Ninurty I.

Fot. 15 Brązowe okucia wrót z Aszur.

Fot. 16 Relief przedstawiający uskrzydlonego geniusza z Kalchu.

Nie można jeszcze nie wspomnieć o rzeźbach i posągach wypełniających środek Sali. Na estetycznych granitowych postumentach ustawiono tu m.in. pochodzący z Babilonu diorytowy odważnik w kształcie kaczki z inskrypcją kapłana Muszallim-Marduka, jak również wykonany z diorytu posąg Puzur-Isztara, gubernatora Mari (znaleziony w Babilonie w pałacu Nabuchodonozora II, ale zabrany oryginalnie z Mari jako zdobycz wojenna) i bazaltowy posąg Salmanassara III pochodzący z Aszur. Szata ostatniego pokryta jest inskrypcją w piśmie klinowym wymieniającą tytuły władcy (m.in. rywal książąt całej Ziemi czy król wszechświata, król Asyrii) i przeprowadzone kampanie wojenne (na ziemiach Urartu, Syrii, Nami, Que i Tabal) oraz inne dokonania (odnowienie murów w Aszur, wykonanie metalowego posągu samego siebie i umieszczenie go w jednej z bram miasta). Ego obecnych władców świata w pełni ustępuje!

Fot. 17 Puzur-Isztar, gubernator Mari.

Fot. 18 Posąg Salmanassara III, „króla wszechświata”.

W kolejnej mezopotamskiej sali znajdują się m.in. zabytki okresu nowobabilońskiego, w tym brązowe amulety przeciwko urokom rzucanym przez demony lamassu, kamienne naczynia, biżuteria, ściany zdobi relief. W tej części wystawy wykorzystano lustra, by pokazać motywy zdobiące tylne strony brązowych plakietek (brawo!). Znajduje się tutaj też bogata wystawa tabliczek z pismem klinowym, wśród których jest m.in. najstarszy list miłosny (VIII w. p.n.e.) czy fragment Kodeksu Hammurabiego (XVIII w. p.n.e.).

Fot. 19 Brązowa plakietka z zaklęciami ochronnymi.

W kolejnej sali zgromadzono szereg stel, wśród których wyróżnia się stela króla Sancheryba z Niniwy (Kujundżyk). W inskrypcji mowa jest o dokonaniach władcy, podbojach, fundacjach, budowlach zleconych za rządów (m.in. zbudowaniu szerokiej królewskiej drogi, której zabudowa groziła nadzianiem na pal). Ciekawostką jest gablota, w której, obok ilustracji władcy okresu nowobabilońskiego w bogatej szacie, zgromadzono biżuterię i terakotowe aplikacje występujące na rysunku. Uzmysławia to zwiedzającym jak bogate (i ciężkie) stroje noszono na dworach w starożytności. Po środku sali znajduje się też wapienny ołtarz dedykowany przez Sargona II bogu Sibitti pochodzący z Dur-Szarrukin (Chorsabad).

Fot. 20 Wapienny ołtarz Sargona II z Dur-Szarukkin.

Fot. 21 Elementy stroju starożytnego władcy.

Po skończeniu zwiedzania tej części muzeum można złapać oddech w małym foyer stanowiącym łącznik między Mezopotamią a Anatolią. Aby uniknąć przeciążenia poznawczego możemy usiąść na chwilę na przytulnych kanapach i podziwiać zgromadzoną przed nimi kolekcję stempli i pieczęci cylindrycznych oraz poczytać towarzyszące kolekcji plakaty. Dodatkowo, przy bocznej ścianie ustawiono ogromny pitos wypełniony prawdziwymi ziarnami zbożna, wystający ponad sztuczny grunt tylko wylewem (oczywiście to tylko sam wylew obsypany ziemią i wypełniony zbożem, ale bardzo dobrze oddaje sposób w jaki były wykorzystywane te ogromne naczynia zasobowe). Tej instalacji towarzyszy plakat o znalezisku pitosów w Hattuşa (Boğazkale) oraz tabliczka objaśniająca tajemnicze znaki umieszczone przy wylewie naczynia – oznaczenia pojemności i zawartości.

Fot. 22 Część zbioru pieczęci cylindrycznych.

Fot. 23 Zainstalowany pitos.

I tak jak bezgłowy sfinks otwierał dział egipski, nowoasyryjski lamassu otwierał dział mezopotamski, tak część poświęconą anatolijskiej cywilizacji hetyckiej otwiera wapienny sfinks z Bramy Sfinksów ze stolicy Hetytów Hattuşha (Boğazkale). Warto zaznaczyć, że jego towarzysz z drugiej strony tej samej bramy znajduje się berlińskich zbiorach Pergamonmuseum. Część anatolijską ekspozycji stanowią dwie sale. Zabytki tutaj zgromadzone pochodzą z czasów imperium hetyckiego oraz państw neohetyckich. Przy rzeźbie sfinksa znajduje się – niestety skromna – kolekcja przedmiotów pochodzenia hetyckiego: naczynia, brązowe groty włóczni, brązowy sztandar z bykami w kręgu solarnym z Alacahöyük. Perłą kolekcji jest tabliczka z tekstem traktatu pokojowego między państwem egipskim a hetyckim po bitwie pod Kadesz. Ciężar ekspozycji przesunięty jest jednak w kierunku okresu późnohetyckiego, a to głównie za sprawą monumentalnych znalezisk ze starożytnego miasta Sam’al (Zincirli Höyük). Odtworzono tutaj bowiem wygląd bram miejskich poprzez ustawienie bazaltowych ortostatów tak jak stały w oryginale. Dzięki temu zabiegowi, możemy stać między rzeźbionymi kamiennymi płytami niczym Hetyci w IXw p.n.e. Reliefy przedstawiają zarówno postacie ludzkie (zajęte bankietem, polowaniem lub walką na rydwanach) jak i zwierzęta oraz stworzenia całkiem fantastyczne (gryfy, humanoidy z głowami zwierząt). Znajdują się tutaj jeszcze dwie XIV-wieczne bazaltowe bazy pod stele pochodzące z Hattuşha (Boğazkale) z inskrypcjami hieroglificznymi (przetłumaczone są na towarzyszącej tabliczce). Przejścia do drugiej sali hetyckiej pilnuje kamienny lew i sfinks z wejścia do Pałacu nr. III z Sam’al. Wystawiono tutaj kolejne bazaltowe reliefy z tego miasta, tym razem z budynków oficjalnych a nie bram. Obejrzeć możemy procesję muzykantów, procesję urzędników pałacowych oraz spojrzeć w twarz królowi Barrekubie modlącemu się przed świętymi symbolami (inskrypcja na tym ortostacie opowiada o wzniesieniu pałacu z polecenia władcy). Jest tutaj też odlew monumentalnego reliefu skalnego z Ivriz przedstawiającego króla kraju Tyany, Warpalasa, modlącego się przed bogiem burz Tarhunzą. Ponadto możemy przyjrzeć się kilku bazaltowym płytom pochodzącym z Hama w Syrii, na których wykonano hieroglificzne inskrypcje. Zawierają one historie czynów króla Urhiliny i jego syna.

Fot. 24 Sfinks z bramy w Hattuşha.

Fot. 25 Reliefowana baza pod stelę z Hattuşha.

Fot. 26 Traktat pokojowy po bitwie pod Kadesz.

Fot. 27 Relief z bestiami z Sam’al.

Fot. 28 Relief bitewny z Sam’al.

Fot. 29 Kamienny lew z Sam’al, obecnie pełnoetatowy strażnik między salami.

Fot. 30 Warpalas, król Tyany, modlący się przed bogiem burz Tarhunzą.


Fot. 31 Król Barrekuba modlący się przed świętymi symbolami.

Fot. 32 Hieroglificzny tekst neohetycki o czynach króla Urhiliny.

Fot .33 Relief z procesją muzykantów.

Gdy myśleliśmy, że zwiedziliśmy już wszystko zauważyliśmy trzecią salę (a może raczej wnękę), w której odkryliśmy mały zbiór znalezisk związanych z cywilizacją Urartu. Znajdują się tu typowe dla Urartyjczyków ozdoby żelazne (szpile, bransolety, fibule, kolczyki), wisiorki z kolorowych paciorków, drobne przyrządy (jak penseta), oraz broń (sztylety) żelazne okucia wrót i jak zwykle ceramika. Ciekawy jest również ustawiony w rogu salki trachitowy stół ofiarny z odpływem (co wskazuje na prawdopodobny libacyjny charakter obrzędów) pochodzący ze świątyni boga Haldiego – głównego bóstwa urartyjskiego – ze stanowiska Toprakkale (Van).

Fot. 34 Urartyjskie żelazne ozdoby.

Fot. 35 Trachitowy stół ofiarny z Toprakkale.

Kierując się jedynym wyjściem z działu anatolijskiego trafiamy znów do części pre-islamskiej zamykając cykl zwiedzania. Podążamy ku wyjściu, za którym wyrasta Budynek Główny Muzeum Archeologii z niezliczoną ilością zabytków z terenu Turcji.

İstanbul Arkeoloji Müzesi – Eski Şark Eserleri Müzesi

http://www.istanbularkeoloji.gov.tr/

Osman Hamdi Bey Yokuşu, Gülhane
Czynne: 9:30-17 (Wto-Sob)
Wstęp do całego kompleksu muzealnego: 10TL (około 23 PLN)
Czas zwiedzania: 45min (powoli), 1.5h (z dokładnym fotografowaniem)

Autor: Marcin Jaworski
Zdjęcia: Marcin Jaworski, Alicja Wrotek

%d bloggers like this: