Archiwum dla LIDAR

Warsztaty LiDAR’owe w Poznaniu

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna with tags , , , , , , , , , on 1 kwietnia 2013 by wodolot

Zapraszamy serdecznie na międzynarodowe warsztaty nt. zastosowania LiDARu w archeologii organizowane przez IP UAM w Poznaniu w dniach 24-28 czerwca. Czasu na rejestrację pozostało juz niewiele (zapisy trwają do 6 kwietnia), więc radzimy się śpieszyć. Więcej informacji poniżej oraz pod adresem http://archeo.amu.edu.pl/lidar/

(PW)

LITA_poster

The main aim of LITA will be to understanding of practical methods for data capture, processing algorithms and formal analysis of the results, as well as how LiDAR data can be used to develop appropriate archaeological inferences. The course considers LiDAR/ALS data and will be taught using a combination of lectures and practical sessions. 

Aim of the school: understanding of practical methods for data capture, processing algorithms and formal analysis of the results, as well as how LiDAR data can be used to develop appropriate archaeological inferences. The course considers airborne laser scanning method. The course will be taught using a combination of lectures and practical sessions. This course provides students with a detailed knowledge of the theory, method, equipment and software associated with LiDAR technology for archaeology. It allows students to develop key skills frequently expected in landscape archaeology as well as management of archaeological heritage. 

Upon completion of the course, the participants will have a fundamental understanding of the airborne laser scanning technology for archaeology, understand the basic principles underlying the method and be familiar with the most common applications of LiDAR data and practical use of some dedicated software. 

Travel, food, and accommodation costs are the responsibility of the participants. 

Participants may apply for grants to attend the school. See details at:
http://www.archaeolandscapes.eu/index.php/en/outreach/grants.html

A wide range of accommodation is available in Poznań. This map shows a selection of hotels within easy reach from the Summer School venue (either a leisure walk or a good bus/ tram connections). More hotels you can find here. Google search also offers a wide range of hotels plus valuable comments from customers. 
 

REGISTRATION FORM

Institute of Prehistory 
Adam Mickiewicz University 
Collegium Historicum 
ul. Św. Marcin 78, 
61-809 Poznań, Poland 
Tel: (61) 829-4787, fax: (61) 829-4788 
Contact: wlodekra@amu.edu.pl

Deadline for application: April 6th, 2013

Silk Road – Yuezhi Surface Survey Project. Polsko-chiński projekt badań nieinwazyjnych.

Posted in Yuezhi Surface Survey Project with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 16 grudnia 2011 by wodolot

Archeolodzy Uniwersytetu Jagiellońskiego przygotowują się do rozpoczęcia badań nieinwazyjnych i to nie byle gdzie, bo na terenie Kotliny Kaszgarskiej, czyli na przebiegu Jedwabnego Szlaku. Projekt powstaje przy współpracy z Muzeum Narodowym w Pekinie. Prezentujemy informacje o projekcie nadesłane przez polskich badaczy, Kaspra Hanusa i Emilię Smagur z Zakładu Archeologii Klasycznej UJ.

Celem nowego, polsko – chińskiego projektu badawczego Silk Road – Yuezhi Surface Survey Project jest przeprowadzenie nieinwazyjnych badań archeologicznych na terenie Kotliny Kaszgarskiej w prowincji Sinciang. Teren ten jest niezwykle ważny z archeologicznego punktu widzenia. Przez tysiące lat odgrywał kluczową rolę w relacjach handlowych i kulturowych pomiędzy Chinami i Azją Centralną, a także imperiami świata klasycznego. Ta najbardziej wysunięta na zachód część Chin, przecięta Jedwabnym Szlakiem, kryje wiele zaskakujących stanowisk, mogących rzucić nowe światło na stare teorie.

Celem projektu jest poszukiwanie odpowiedzi na wiele pytań dotyczących organizacji i kontroli handlu, a także przenikania się i wymiany idei religijnych, praktyk kultowych, stylów w sztuce oraz innych aspektów wymiany kulturowej pomiędzy Wschodem i Zachodem. Tematem przewodnim jest Imperium Kuszanów, które w czasie panowania Wielkich Kuszanów było jedną z czterech potęg świata starożytnego, obok Chin, Partii i Rzymu. Zasięg terytorialny Imperium Kuszanów wciąż nie jest dokładnie znany, podobnie jak zasięg jego wpływów, jednak badania na stanowiskach takich jak chociażby Karadong poświadczają wpływy kuszańskie oraz wpływy Szkoły Gandhary w tamtym rejonie. Kuszanowie swoją potęgę zawdzięcza właśnie kontroli nad szlakiem handlowym, a ich protoplaści – Yuezhi – zamieszkiwali teren Kotliny Kaszgarskiej na długo przed swą migracją na zachód.

W ramach badań planuje się zastosowanie metod nieinwazyjnych, z wykorzystaniem nowych narzędzi metodologicznych oraz dotychczas stworzonych baz danych GIS, zdjęć satelitarnych i lotniczych.

Badania prowadzone będą przez Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego i Muzeum Narodowe w Pekinie. Ze strony polskiej koordynatorami są Emilia Smagur, doktorantka w Zakładzie Archeologii Klasycznej oraz Kasper Hanus, obecnie przygotowujący pracę licencjacką na temat zastosowania technologii LiDAR w badaniach archeologicznych. W listopadzie dyrektorzy obu instytucji podpisali listy intencyjne. W kwietniu planowane jest spotkanie w Pekinie w celu ustalenia szczegółów współpracy.

Mapa 1  – Obszar Basenu Tarimskiego i Pustyni Takla Makan. Kotlina Kaszgarska znajduje się w północno-zachodnim narożniku tego obszaru (źródło: Wikimedia Commons).

Archeolodzy UJ niniejszym dołączą do grona badaczy, którym nie straszna była Pustynia Takla Makan i trudy podróży oraz panujące na miejscu warunki pogodowe. Od końca XIX wieku poszukiwano zaginionych miast Szlaku Jedwabnego, który rozdzielał się w rejonie Kotliny Kaszgarskiej na północny biegnący u podnóża Tien-Szan i południowy biegnący u podnóża Kunlun. Wraz z postępem technologicznym dostępne stały się nowe metody badawcze, które – miejmy nadzieje – zaowocują nowymi sensacyjnymi odkryciami również w wieku XXI. Życzymy powodzenia polskim archeologom na Jedwabnym Szlaku i trzymamy za nich kciuki.

Serwis „Wod.o.Lot” obejmie Silk Road – Yuezhi Surface Survey Project patronatem medialnym. O postępach w realizacji projektu będzie można przeczytać na naszej stronie oraz na stronie projektu na Facebooku.

(MJ)

Konferencja AARG/EARSeL (archeologia lotnicza, teledetekcja). Program już dostępny.

Posted in Ciekawostki, Konferencje, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 19 września 2011 by wodolot

Już pojutrze (21 września 2011) rusza wspólna, międzynarodowa konferencja AARG (Aerial Archeology Research Group) i EARSeL (European Association of Remote Sensing Laboratories) pt. „AMBITIONS AND REALITIES. Remote Sensing for Archaeology, Research and Conservation. Gospodarzem spotkania jest Instytut Prehistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Program jest już dostępny na stronie internetowej konferencji. Jego skrócona forma jest zamieszczona poniżej. Natomiast pełna książka konferencyjna (razem z abstraktami) dostępna jest TUTAJ (PDF). Zyczę miłej lektury i oby takich konferencji w Polsce było coraz więcej.

(PW)
=======================================

21 September 2011
9.00 – 9.30     REGISTRATION and COFFEE
9.30 – 10.15     AARG AGM
10.20      Welcome and official opening of conference
10.50 – 13.05     Flights into the past: from photo-interpretation to LiDAR  elaboration and
virtual reconstruction – Chair: Michael Doneus
10.55     The Boyne Valley Landscapes Project – Steve Davis, Conor Brady, Will Megarry and Kevin Barton.
11.25      Above to below: substantiating remote sensing datasets to characterise the Aquileian
Landscape – Arianna Traviglia
11.50      Pounds, Puffins and Point clouds: Using integrated survey to explore the deep prehistory of Skomer Island, west Wales – Toby Driver, Louise Barker and Oliver Davis
12.15      Integrated Earth observation methods: studies and results of the ITACA Mission (2007-10) –
Nicola Masini, Rosa Lasaponara, Enzo Rizzo and Giuseppe Orefici
12.40     Settlement and Landscape around the Sacred Mountain of Říp Project (2006 – 2010):  Methods, Data, Results – Martin Gojda
13.05 – 14.00     LUNCH
14.00 – 15.30     Aerial Archaeology and Remote Sensing in Poland – Chair: Nicola Masini
14.00     Aerial archaeology and remote sensing in Poland – progress and prospects – Włodek Rączkowski
14.25     Balloon and kite photogrammetry techniques of documentation in the protection and  promotion of archaeological heritage – Agnieszka Oniszczuk-Rakowska, Agnieszka Niemirka, Michał Bugaj, Miron Bogacki and Wiesław Małkowski
14.50  Order and complementarity of remote sensing techniques in non-destructive
archaeological investigation: A case study from western Lesser Poland. – Roman Brejcha, Piotr Wroniecki and Michał Pisz
15.20 – 15.50     COFFEE
15.50 – 17.30     News and views from around Europe – Chair: Ioana Oltean
15.50     Interdisciplinary researches over the Palaeolithic from the Intorsura Buzaului Depression,  Carpathians – Marian Cosac, George Murătoreanu and Alexandru Radu
16.15     PORTIVA – an update from Belgium – René Pelegrin, Luc Corthouts, Marc Lodewijckx and Tom Debruyne
16.40     Satellite assisted archaeological survey in the Silvretta Alps: the first steps – Karsten Lambers and Igor Zingman
17.05     From an EULandscape to an ArchaeoLandscape:  non-destructive archaeological research in Baranya County, Hungary, 2005-2011 – Gábor Bertók
17.30 – 18.30     Messy landscapes? LiDAR and practice of landscape – Dimitrij Mlekuž

22 September 2011

9.00 – 10.30     Remote sensing applications in infrastructure and development projects – for conservation, management and risk monitoring – Chair: Rosa Lasaponara
9.05      The use of ‚aerial’ information in future approaches to archeologia preventiva in Italy –
Stefano Campana
9.30     On the use of remote sensing for monitoring archaeological looting issues –  Nicola Masini and Rosa Lasaponara
10.00     Multi-temporal high resolution satellite images for the study and monitoring of an ancient Mesopotamian city and its surrounding landscape: the case of Ur – G. Di Giacomo and G. Scardozzi
10.30 – 11.00     COFFEE
11.00 – 12.50     Sharing understanding and experience: creating conditions for international or  interdisciplinary exchange and cooperation – how collaborations can benefit  remote sensing – Chair: Anthony Beck
11.05     An archaeology method store – Anthony Beck and David Stott
11.30     Head in the Clouds: Improving knowledge by engaging with the web – David Stott
11.55     Using Spatial Data Infrastructures (SDI) within the ArchaeoLandscapes Project – Anthony Corns
12:30 – 12:50     Progress in Aero-photographical Archaeology in China
12.50 – 13.50     LUNCH
13.50 – 15.40     ‚Crossover studies’: learning from comparisons and combinations of remote sensing (and other) techniques – Chair: Kevin Barton and Conor Brady
13.55    A Tale of Two Mounds: Integrating LiDAR and Multi-method Geophysical Survey in Investigations on Rathcroghan Mound and the Hill of Slane, Ireland – Kevin Barton, Conor Brady and Matthew Seaver
14.20     From the Ground Up: Multi-method survey and excavation at Rossnaree, Brú na Bóinne WHS, Ireland. – Conor Brady and Kevin Barton
14.45     Pushing the Sensors: developing techniques for linking aerial and terrestrial remote sensing – Rebecca Bennett, Kate Welham, Ross A Hill and Andrew Ford
15.10     The DART project: Improving the science underpinning archaeological detection. – Anthony Beck, David Stott, Doreen Boyd, Chris Gaffney, Daniel Boddice, Anthony Cohn, Robert Fry, Nicole Metje, Laura Pring and Keith Wilkinson
15.40 – 16.10     COFFEE
16.10 – 16.20      Progress in Aero-photographical Archaeology in China
16.20 – 17.40      From Landscape to Lostscape – Dominic Powesland
20.30      Informal session – Chair: Axel Posluschny

23 September 2011

9.00 – 11.00      Working with LiDAR – new challenges – Chair: Geert Verhoeven
9.05     Towards an advanced DTM generation in wooded areas for archaeological prospection –
M. Doneus, C. Briese, A. Klimczyk  and G. Verhoeven
9.30     The effect of airborne LiDAR pulse density and smoothing on interpretation of digital terrain models – results from an experimental study – Ole Risboel
9.55     Automatic detection of historical pits in LiDAR data – Oeivind Due Trier and Lars Holger Piloe
10.30 – 11.00     COFFEE
11.00 – 12.50     Working with LiDAR – new projects and results – Chair: Geert Verhoeven
11.05     Using LiDAR for archaeological survey – fitting for purpose – Simon Crutchley
11.30     Ambitions and realities of the airborne LiDAR prospection project in Baden-Württemberg, Germany – Ralf Hesse
11.55     Skellig Michael, Ireland: High resolution LiDAR supporting conservation and research at a World Heritage Site – Robert Shaw
12.20     The Potential of archaeological landscape survey through ALS/LiDAR in the Czech Republic Project – Martin Gojda, Jan John and Lenka Starková
12.50 – 13.50     LUNCH
13.50 – 15.30     Mapping sites and landscapes – Chair: Rog Palmer
13.50     Mapping by matching – A computer vision-based approach to fast and accurate georeferencing of archaeological aerial photographs – G. Verhoeven  and M. Doneus
14.15     Researching ancient agrarian landscapes in western Estonia – Helena Kaldre
14.40     ARMS RACE – an archeological remote sensing project in Hungary – Máté Stibrányi, Gergely Padányi-Gulyás, László Reményi and Gábor Mesterházy
15.05     Ostia: exploration, interpretation and understanding – Hanna Stöger
15.30 – 16.00     COFFEE
16.00 – 17.40     Documenting and understanding landscape – Chair: Rebecca Bennett
16.00     Reconstructing ritual landscapes on the Yorkshire Wolds – recent work – Peter Halkon
16.25     Use of historical imagery for reconstructing the urban and agricultural landscapes of ancient Khuzestan (SW Iran) – Jan Walstra
16.50     Aerial archaeological sites as reference points of hydrological models in alluvial zones – Zoltán Czajlik
17.15  Zimmermann 1917-2011: Integration of historical aerial photography and landscape research – Wouter Gheyle, Rebekka Dossche, Jean Bourgeois, Veerle Van Eetvelde and
Birger Stichelbaut
19.00 – 23.00     CONFERENCE DINNER

Wrażenia po „Cyfrowej Przeszłości”

Posted in Ciekawostki, Konferencje with tags , , , , , , , , , , , , , on 12 listopada 2010 by wodolot

Wczoraj skończyła się druga odsłona konferencji „CYFROWA PRZESZŁOŚĆStandardy digitalizacji dziedzictwa archeologicznego„.

Jak sama nazwa wskazuje głównym tematem konferencji była standaryzacja i dygitalizacja w archeologii. Mówiono m.in. o wykorzystaniu w tym celu GIS i CAD. Referaty poruszały też kwestię optymalnego oprogramowania funkcjonującego w tych systemach. Słuchacze mieli okazję zapoznać się również z praktycznym działaniem poszczególnych instrumentów (skanery 3d, LIDAR) i oprogramowania (AutoCAD, ArcGIS, Quantum GIS).

Niestety, nie udało się ustalić jakie standardy w dokumentacji, archiwizacji stanowisk w archeologii byłyby najlepsze. Padały nawet opinie, że brak standaryzacji jest właśnie najlepszym standardem gdyż nie ogranicza i nie narzuca sposobu działania. Pojawiały się również wypowiedzi, że standaryzacja powinna dotyczyć tylko urzędów konserwatorskich – dysponowałyby wtedy tymi samymi narzędziami przechowywania i zarządzania danymi. W badaniach prowadzonych przez inne jednostki panowałaby wtedy pełna dowolność. Ta koncepcja wydaje się być rozsądna z uwagi na fakt, że każda ekspedycja czy jednostka muzealna jest w stanie sama ustalić najefektywniejszą metodę pracy.

Dyskusja dotyczyła również kwestii braku funduszy w urzędach konserwatorskich. Zgodnie z relacjami pracowników tych urzędów, nie może być mowy o zakupie drogich i skomplikowanych programów do zarządzania dziedzictwem, ponieważ pieniędzy brakuje nawet na podstawowe materiały biurowe.

Spośród licznych referatów, na specjalne wyróżnienie zasługują moim zdaniem dwa wystąpienia. Pierwszym był referat Albiny Mościckiej (Instytut Geodezji i Kartografii) pt. Standardy opisu zabytków jako podstawa budowy aplikacji GEOHeritage, podczas którego przedstawiono w pełni sprawny i ukończony system zarządzania i przeglądania danych GEOHERITAGE. Program umożliwia bardzo łatwe przeglądanie danych dot. dziedzictwa narodowego (map, zdjęć zabytków, dokumentów itp.). Wersja próbna oprogramowania (zawiera jedynie przykładowe dane) jest dostępna w internecie.

Wersja demonstracyjna i zarazem gotowy wzór zarządzania dziedzictwem : http://geoheritage.polska.pl/


Drugim godnym uwagi referatem było wystąpienie Grzegorza Mączki, pracownika Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie. Grzegorza Mączka, we współpracy z geografami z UMCS, za pomocą prostych i darmowych programów oraz dostępnych w internecie (również darmowych) map „zdigitalizował” dane AZP z województwa lubelskiego. Obecnie około 15% kart AZP i danych przestrzennych jest już wpisanych do tego systemu i zgodnie z zapowiedziami, wszystkie mają być uzupełnione do końca 2011 roku.

Może receptą na standaryzację będzie właśnie prostota? Miejmy nadzieję, że w ślady Albiny Mościckiej i Grzegorza Mączki pójdą uczestnicy konferencji, dla których brak dużych nakładów finansowych jest barierą nie do pokonania. Okazało się bowiem, że bez unijnych milionów można milionom udostępnić kurzące się od lat w archiwach informacje.

Na sam koniec, krótkie filmy o „skaningu 3D” (czyli właściwie: o skanowaniu trójwymiarowym)

(PW)

Program konferencji „Cyfrowa przeszłość”

Posted in Ciekawostki, Konferencje with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 4 listopada 2010 by wodolot

Wreszcie opublikowano program tegorocznej konferencji, oto i on. Miłego czytania i do zobaczenia na UKSW!

PROGRAM KONFERENCJI – PDF

PONIEDZIAŁEK – 8 listopada 2010 r.

9.00-10.00 REJESTRACJA
SESJA I – POWITANIE UCZESTNIKÓW KONFERENCJI
10.00-11.00
Przedstawiciele Patronów Honorowych, Patronów Merytorycznych oraz Organizatorów konferencji
Jego Magnificencja Rektor Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie ks prof. dr hab. Henryk Skorowski
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego
Komitet Nauk Pra- i Protohistorycznych PAN, Komisja Metod i Teorii Badań Archeologicznych
Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich
Instytut Archeologii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
SESJA II
Standardy digitalizacji dziedzictwa kulturowego – zagadnienia ogólne
11.00-11.20
Agnieszka Jaskanis, Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie
Digitalizacja. Obowiązki i potrzeby standaryzacji w muzealnictwie archeologicznym
11.20-11.40
Arkadiusz Kołodziej, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, Warszawa
Metadane, model danych i udostępnianie informacji o zabytkach nieruchomych w świetle dyrektywy INSPIRE. Cele i zadania Centrum Kompetencji KOBiDZ
11.40-12.00
Grzegorz Płoszajski, Instytut Automatyki i Informatyki Stosowanej, Politechnika Warszawska
Standardy metadanych technicznych w digitalizacji dziedzictwa kulturowego
12.00-12.20
Dorota Folga-Januszewska, Instytut Historii Sztuki, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
Założenia standaryzacji w projektowanej nowelizacji ustawy o muzeach
12.20-12.30
DYSKUSJA
12.30-13.30
PRZERWA OBIADOWA
SESJA III
Interdyscyplinarne doświadczenia z digitalizacją i standaryzacją
13.30-13.45
Piotr Kaczmarek, ESRI Polska
Referat sponsorowany
13.45-14.05
Agnieszka Oniszczuk-Rakowska, Dział Archeologii, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, Warszawa
Projekt CARARE – archeologia i architektura w Europeanie
14.05-14.25
Albina Mościcka, Instytut Geodezji i Kartografii
Marek Marzec, Portal Polska.pl (NASK)
Standardy opisu zabytków jako podstawa budowy aplikacji GEOHeritage
14.25-14.40
Łukasz Sławik, MGGP Aero
Referat sponsorowany
14.40-15.00
Patrycja Kućmierczyk-Seweryniak, Paweł Kunstman, Infogenia
Sposoby opisu danych
15.00-15.20
Bartłomiej Gruszka; Archeoplan Zielona Góra
Zastosowanie fotogrametrii w archeologii na wybranych przykładach
15.20-15.30
DYSKUSJA
15.30-16.00
PRZERWA NA KAWĘ
SESJA IV
Standardy w praktyce – cz. I
16.00-16.20
Jerzy Sikora; Zakład Archeologii Pomorza, Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego
Otwarte formaty i otwarte oprogramowanie w dokumentacji archeologicznej. Przykład Ekspedycji Archeologicznej Ostrowite.
16.20-16.40
Miłosz Pigłas; Instytut Prahistorii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Zastosowanie tablic asocjacyjnych do odwzorowania układów archeologicznych w relacyjnej bazie danych
16.40-17.00
Łukasz Czyżewski; Instytut Archeologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Dziedzictwo archeologiczne w przestrzeni multimedialnej. Praktyczne zastosowanie rozwiązań niskobudżetowych – oprogramowania shareware i open source w prezentacji i popularyzacji cyfrowej dorobku archeologicznego.
17.00-17.15
DYSKUSJA
17.15-18.00
PANEL DYSKUSYJNY
Łukasz Czyżewski; Instytut Archeologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Dziedzictwo archeologiczne w kontekście multimedialnej popularyzacji wyników badań. Narzędzia komercyjne, niskobudżetowe czy open source?
WTOREK – 9 listopada 2010 r.
9.30-10.00
REJESTRACJA
SESJA V
Międzynarodowe doświadczenia w zakresie digitalizacji i standaryzacji
10.00-10.20
Piotr Kuroczyński (Darmstadt – Niemcy); Technische Universität Darmstadt, Fachgebiet Informations- und Kommunikationstechnologie in der Architektur, Prof. Manfred Koob
Paweł Madera (Wrocław); Muzeum Miejskie Wrocławia, Oddział Muzeum Archeologiczne
Cyfrowa wizja przedlokacyjnego Wrocławia (X – lata 20. XIII w.). Metody, problemy i perspektywy wirtualnej rekonstrukcji zaginionej przestrzeni kulturowej.
10.20-10.40
George Indruszewski
DHI Warszawa/GWZO Leipzig/RUC Roskilde; Managing 3D digital data of ceramic artifacts: acquisition technology and archiving
10.40-11.00
Marek Barański
The Çatalhöyük Project: Team Poznan, Gdańsk
Zastosowanie cyfrowych narzędzi analizy stratygraficznej na przykładzie wykopu TP na stanowisku Çatalhöyük (Turcja). Aspekty metodyczne
11.00-10.10
Referat sponsorowany
11.10-11.30
Kalina Juszczyk; ARCHEOMETRIA
Cyfrowe metody dokumentacji archeologicznego materiału ceramicznego i ich standaryzacja na przykładzie importowanej ceramiki grupy Tiszadob-Kapušany ze stanowiska 17 w Brzeziu, gm Kłaj, woj. małopolskie
11.30-11.40
Julia Chyla; Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
Ku standaryzacji digitalizacji dokumentacji tradycyjnej – przykład wczesnoceltyckiej osady Altdorf „Am Friedhof” w Niemczech, w programie ArcView
11.40-12.00
Mateusz Stróżyk; Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Rekonstrukcja obiektów archeologicznych przy użyciu systemów CAD\GIS. Założenia teoretyczne
12.00-12.10
Małgorzata Markiewicz; Zespół Badań Ratowniczych Instytut Archeologii i Etnologii PAN Oddział we Wrocławiu
Trójwymiarowa rekonstrukcja przeszłości
12.10-12.30
Łukasz Uchański; Scan Survey Geomatics
Naziemny skaning laserowy w architekturze i archeologii
12.30-12.40
Tadeusz Baranowski, Robert Żukowski, IAiE PAN, Warszawa
Barcode and datamatrix – nowoczesne narzędzie do archiwizowania znalezisk i dokumentacji
12.40-13.40
PRZERWA OBIADOWA
SESJA VI
Standardy w praktyce – cz. II
13.40-14.00
Bartosz Gołembnik, Marcin Kulesza, Stanisław Rzeźnik; Andrzej Gołembnik, Zespół Archeologiczno- Konserwatorski
Zastosowanie technik fotogramterycznych i skanowania laserowego dla potrzeb badań archeologicznych na terenie pałacu fortecznego Krzyżtopór w Ujeździe.
14.00-14.20
Katarzyna Gołembnik, Bartosz Gołembnik; Andrzej Gołembnik, Zespół Archeologiczno- Konserwatorski
Środowisko CAD jako źródło informacji dla archeologicznej bazy GIS – przykład wilanowski.
14.20-14.40
Jacek Gzowski; Agencja DART Jacek Gzowski, Gdańsk
Wymiar 4D jako perspektywiczny system interdyscyplinarnej dokumentacji badawczej przestrzeni historycznej.
14.40-15.00
Andrzej Gołembnik; Andrzej Gołembnik, Zespół Archeologiczno- Konserwatorski
Trójwymiarowa wizualizacja wyników badań archeologicznych – realna potrzeba, czy fanaberia.
15.00-15.20
Rafał Solecki; Agencja DART Jacek Gzowski, Gdańsk
Rozwój technik dokumentacji cmentarzysk wielowarstwowych na przykładzie cmentarza średniowiecznego w Wilanowie – badania 1955 – 2010.
15.20-15.40
Referat sponsorowany
15.40-16.00
PRZERWA NA KAWĘ
SESJA VII
Standardy w praktyce – cz. III
16.00-16.20
Łukasz Sławik; MGGP Aero, Oddział Warszawa
Rafał Zapłata; Instytut Archeologii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
LIDAR w archeologii
16.20-16.40
Alina Jaszewska, Anna Leciejewska, Piotr Wolanin; Pracownia Archeologiczno – Konserwatorska Alina Jaszewska
Weryfikacja badań geomagnetycznych metodą wykopaliskową
16.40-17.00
Alina Jaszewska, Anna Leciejewska, Piotr Wolanin; Pracownia Archeologiczno – Konserwatorska Alina Jaszewska
Zastosowanie metody geofizycznej (detektor metalu) w badaniach archeologicznych
17.00-17.20
Łukasz Banaszek; Instytut Prahistorii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Problemy związane z zastosowaniem GIS w archeologii na przykładzie badań prowadzonych w dorzeczu środkowej Wieprzy
17.25-17.40
Ewa Banasiewicz – Szykuła, Grzegorz Mączka; Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Lublinie
Leszek Gawrysiak ; Wydział Biologii i Nauk o Ziemi, Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie
Zastosowanie Systemów Informacji Geograficznej (GIS) w ewidencji stanowisk archeologicznych metodą AZP na terenie woj. lubelskiego
17.40-18.00
Agnieszka Seidel-Grzesińska; Instytut Historii Sztuki, Uniwersytet Wrocławski
Ksenia Stanicka-Brzezicka; Instytut Historyczny, Uniwersytet Wrocławski
Dokumentacja cyfrowa dzieła sztuki: standardy, narzędzia, technologie, przykłady.
DYSKUSJA PODSUMOWUJĄCA
ŚRODA – 10 listopada 2010 r.
9.30-10.00
REJESTRACJA
WARSZTATY
10.00-10.45
Piotr Kaczmarek; ESRI Polska
Teledetekcja w archeologii
10.50-11.35
Piotr Kaczmarek; ESRI Polska
Rozwiązania ArcGIS w archeologii
11.35-12.00
PRZERWA NA KAWĘ
12.00-12.45
Piotr Kaczmarek; ESRI Polska
Rozwiązania mobilne ESRI w archeologii
12.50-13.50
Gerard Wełniak, Jacek Nowakowski; Scanning 3D oraz DIGITAL – CENTER
Zastosowanie 2D i 3D w archeologii oraz standaryzacja digitalizacji dokumentów

SESJE POSTEROWE
8 listopad 2010 r. [poniedziałek] – godz. 15.30-16.00
9 listopad 2010 r. [wtorek] – godz. 15.40-16.00

Prospekcja z fotela

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 13 września 2010 by wodolot

Swojego czasu w Internecie całkiem popularna była gra „Find the archeology”. W skrócie polegała ona na tym, że użytkownicy forum, na którym została ona zainicjowana, szukali różnego rodzaju stanowisk archeologicznych na zdjęciach satelitarnych w Google Earth. Jako że w większości byli to hobbyści, głównie skupiali się na istniejących obiektach architektonicznych tj. piramidach, świątyniach i zamkach. Tymczasem, szczególnie od kiedy udostępniono w Google Earth zdjęcia archiwalne, można znaleźć o wiele więcej.

O wielkim potencjale (darmowych) zdjęć lotniczych i satelitarnych już mówiliśmy m.in. we wpisach : „Tajemnice basenu Kopais„, „Miasto Ruin” i „Pod zbożem kryje się Altinum„. Pora na ich przypomnienie i przytoczenie kilku innych przykładów, które potwierdzą całą teorię.

==================

Altinum

Analizując setki zdjęć lotniczych, satelitarnych, a także w bliskiej podczerwieni, włoscy archeolodzy dokonali niezwykłego odkrycia. Na podstawie tylko tych zdjęć udało im się odkryć starożytne miasto Altinum. Wśród zidentyfikowanych w nim obiektów znajdują się m.in. port, amfiteatr, mury i kanały. Dostępnych jest dużo zdjęć satelitarnych tego obszaru z różnych pór roku. Bogaty zbiór fotografii powstał głównie dzięki temu, że po wykupieniu danego zdjęcia przez jakąś osobę, należy ono potem do domeny publicznej. Jest to też wspaniały materiał, by porównać, która pora roku jest najbardziej korzystna do prowadzenia prospekcji lotniczej.

Najwięcej informacji uzyskano ze zdjęcia wykonanego w podczerwieni. Widać na nim kanały, drogi rzymskie, amfiteatr, budynki portowe i mieszkalne, odeon i mury miejskie. Możliwe jest oglądanie zdjęcia z warstwą interpretacyjną za pomocą Google Earth.

Wrzesień 2006 – wyraźnie widoczny zarys murów miasta w postaci wyróżnika wegetacyjnego.

Lipiec 2008 – widoczna północna część murów miasta. W południowej, zaoranej części, niestety już nie są widoczne.

Czerwiec 2006 – północne mury bardzo słabo widoczne jako wyróżniki wegetacyjne.

Maj 2006 – tym razem, oprócz murów, jako wyróżnik wegetacyjny ujawnił się też zarys rzymskiego teatru.

Wrzesień 2004 – w południowej części widoczne linie w zbożu. Są to drogi prowadzące do zachodniej bramy miasta.

Maj 2002 – ciemnozielone linie to pozostałości kanału miejskiego.

==================

Silchester

Silchester jest kolejnym miastem rzymskim widocznym na zdjęciach satelitarnych w Google Earth. Rzymska nazwa Silchester brzmiała Calleva Atrebatum. Nazwa ta podkreślała fakt, że terytorium to należało do plemienia Atrebates.

Silchester było jednym z głównych miast brytyjskich i leżało na skrzyżowaniu wielu ważnych szlaków handlowo-komunikacyjnych. Zostało ono opuszczone po wycofaniu się Rzymian z wyspy i obecnie na powierzchni widać jedynie niewielkie pozostałości murów.

Natomiast zdjęcia lotnicze i satelitarne dają spektakularne wyniki. Widać na nich podział obszaru na ulice i insule. Na zdjęciach lotniczych często można rozpoznać wewnętrzną strukturę insul oraz zabudowań.

Grudzień 2006 – widoczny cały układ miasta wraz z centralnie położonym forum, widoczne także relikty murów miejskich, które są na powierzchni.

Grudzień 2003 – ta sama pora roku jak wyżej, jednak wynik o wiele gorszy. Niewątpliwie panowały wtedy inne warunki atmosferyczne. Kolejny dowód na to, że zdjęcia trzeba robić o kilku porach roku by uzyskać dobry efekt.

Silchester na zdjęciu lotniczym – efekt bardzo podobny jak na pierwszym grudniowym zdjęciu, jednak wyższa jakość/rozdzielczość zdjęcia sprawia, że widać więcej szczegółów

Kolejne zdjęcie lotnicze – tym razem uchwycono nie tylko zarys ulic, ale także bardzo dokładne rozplanowanie insul (widać nawet poszczególne kolumny)

Interpretacja wyników prospekcji lotniczej.

==================

Badbury Rings

To grodzisko, z zachowaną do dzisiejszych czasów formą terenową, jest czytelne na zdjęciach satelitarnych. Widać umocnienia (3 linie wałów i fos) oraz dwie bramy (jedna z zachodu, druga ze wschodu). Poza samym grodziskiem widoczne są jeszcze kurhany z epoki brązu.

Styczeń 2005 – dzięki długim cieniom forma terenowa grodziska jest bardzo czytelna.

Ponadto, na zachód i północny-zachód dzięki długim cieniom widoczne są inne obiekty o własnej formie terenowej, m.in. kurhany.

Grudzień 2005 – brak cieni powoduje, że trudniej dostrzec wały oraz kurhany.

==================

Brancaster

Fort rzymski w Brancaster widoczny jest na zdjęciu jako wyróżnik wegetacyjny. Na trzech różnych zdjęciach satelitarnych można uzyskać uzupełniające się informacje.

Grudzień 1999 – słabo widoczne zarysy umocnień.

Wrzesień 2009 – dobrze widoczne umocnienia oraz bramy. Jeżeli dobrze się przyjrzeć, widać także drogi wewnętrzne i zarysy budynków.

Grudzień 2007 – w przeciwieństwie do poprzedniego zdjęcia drogi wewnętrzne rysują się bardzo dobrze, natomiast nie widać zarysów budynków.

Archiwalne zdjęcie lotnicze. Efekt bardzo podobny do zdjęcia z września 2009r.

==================

Old Sarum

Old Sarum to jedno z najbardziej znanych stanowisk archeologicznych w Anglii. Już w epoce żelaza istniało tutaj grodzisko. W czasach rzymskich funkcjonowało jako strażnica na skrzyżowaniu pięciu ważnych szlaków. Rzymianie nazywali to miejsce Sorviodunum.

W czasach normańskich powstała tu rezydencja obronna typu motte. W 1086r. angielscy dostojnicy złożyli Wilhelmowi Zdobywcy w tym miejscu hołd.

Obecnie składa się z dwóch umocnionych części – wewnętrznej, położonej centralne i zewnętrznej, okalającej wewnętrzną. Średnica wynosi 400m, fosa i wały z bramą znajdują się na wschodniej stronie. Można oglądać ruiny katedry, pałacu biskupiego i zamku, który jest położony w centralnej cześci. Jest to posiadłość English Heritage. Obiekt jest dostępny dla zwiedzających.


Październik 2003

Grudzień 2001

Grudzień 2005

Na tych dwóch ukośnych fotografiach lotniczych wraźnie widać jak imponującym i dużym założeniem jest grodzisko w Old Sarum.

Rycina Old Sarum – artystyczna wizja grodu.

==================

Maiden Castle

Kolejne brytyjskie grodzisko z epoki żelaza. W latach 30. wykopaliska prowadził tutaj pionier archeologii (a także weteran I i II wojny światowej) Mortimer Wheeler.

Maiden Castle to także największe grodzisko na wyspie i, według niektórych klasyfikacji, największe w Europie. Jest otoczone skomplikowanym systemem rowów i wałów, które w większości bardzo dobrze się zachowały do dzisiejszych czasów. Była to siedziba celtyckiego plemienia Durotriges.

Grudzień 2002 – oprócz imponujących założeń obronnych na zdjęciu widać także (jako białe kropki) owce oraz w północno-wschodniej części fundamenty świątyni rzymskiej.

Grudzień 2005 – świątynia rzymska, na obu zdjęciach widać idealne zachowane wały i rowy, a także od wschodu i zachodu bramy.

==================

Stonehenge

Jedna z najsłynniejszych europejskich budowli megalitycznych, pochodząca z epoki neolitu oraz brązu. Megalit położony jest w południowej Anglii. Wspominaliśmy o tym stanowisku już przy okazji LIDARu.

Powyżej, trójwymiarowy model terenowy Stonehenge i okolicy. Widać kurhany, rów wokół kamieni oraz nowożytne drogi. Dzięki dokładnym pomiarom terenowym, możemy porównać, jak widać na poszczególnych zdjęciach satelitarnych z różnych pór roku obiekty archeologiczne o własnej formie terenowej.

Sierpień 2004 – złe warunki atmosferyczne powodują, że początkowo ciężko dostrzec jakiekolwiek szczegóły.

Grudzień 2005 – już lepiej widać, ale jeszcze niewystarczająco dobrze.

Październik 2003 – odpowiednie warunki atmosferyczne, a cienie powodują, że widać najwięcej szczegółów.

Skoro już jesteśmy przy Stonehenge, to warto poruszyć temat, jak zostało skonstruowane. Jest to cały czas tajemnica, która fascynuje nie tylko archeologów. Teorii jest wiele – począwszy od tego, że to dzieło wielu pokoleń, kończąc na kosmicznych technologiach UFO. Jak widać na powyższym filmie, cała sprawa może być o wiele prostsza niż się wydawało. Możliwe jest nawet, że Stonehenge było dziełem jednej osoby. Wystarczy tylko dobry pomysł i samozaparcie. Tajemnica została rozwiązana dzięki archeologii doświadczalnej.

==================

Stradów

Stradów to największe grodzisko na terenie Polski. Budowa grodu stradowskiego przypisywana jest Wiślanom. Grodzisko istniało między VIII a XI wiekiem.

Grodzisko zajmuje obszar około 1,5 h i było otoczone wałami i fosami, których pozostałości nawet teraz sięgają od kilku do kilkunastu metrów. Do niego przylegały trzy podgrodzia. Całość zajmowała teren ponad 25 hektarów.

Dzięki prospekcji lotniczej Krzysztofa Wieczorka udało się zlokalizować zachodnią część dawnych umocnień grodziska. Obecnie nie są one już widoczne, ale na zdjęciach lotniczych widać je jako wyróżniki wegetacyjne. Okazuje się, że cały kompleks osadniczy może mieć nawet kilkadziesiąt hektarów.

Zdjęcia dostępne w Google Earth, dla wprawnego oka widoczna jest fosa otaczająca grodzisko od wschodu i zachodu.

Geoportal – krótkie cienie powodują, że nawet tak olbrzymi obiekt jak grodzisko w Stradowie nie jest zbyt dobrze widoczny.

Czerwiec 2010 – grodzisko w Stradowie o poranku.

==================

Marchocice

Podczas planowania uniwersyteckich badań powierzchniowych zauważyliśmy, że na eksponowanym cyplu w Marchocicach widać, jako wyróżniki glebowe, obiekty archeologiczne o nieznanym pochodzeniu. Porównaliśmy nasze znalezisko z mapami archeologicznymi, i okazało się, że podczas badań powierzchniowych została tam odkryta osada, jednak nigdy nie prowadzono na tym terenie badań wykopaliskowych ani nie udało się zarejestrować wcześniejszego układu przestrzennego stanowiska.

Zdjęcie satelitarne przekazaliśmy czeskiemu archeologowi, Romanowi Brejcha, do analizy. Następnie, już w porze letniej, udaliśmy się nad Marchocice samolotem i wykonaliśmy serię zdjęć. Wyniki przerosły nasze oczekiwania.

Wrześień 2006 – zdjęcie satelitarne z satelity Quickbird, które zwróciło naszą uwagę.

Możliwość przeglądania rzeźby terenu w trójwymiarze jest kolejnym pomocnym narzędziem dla archeologa. Osada w Marchocicach znajduje się na mocno eksponowanym cyplu, górującym nad całą okolicą. Nie powinien więc dziwić fakt, że w przeszłości zbudowano tam osadę obronną.

Archeologiczna fotointerpretacja zdjęcia, wykonana przez Romana.

Osada w Marchocicach, zdjęcie lotnicze z czerwca 2010. Na fotografii widać dwie linie wałów, linię palisady oraz niemal 100 obiektów osadniczych. Stanowisko w Marchocicach od strony zachodniej. Dzięki wstępnej obróbce komputerowej wyróżniki wegetacyjne są czytelniejsze.

==================

Stara Łomża

Cztery linie wałów i dwa podgrodzia. Wczesnośredniowieczne grodzisko w Starej Łomży należy do grona najbardziej spektakularnych obiektów archeologicznych w Polsce. Niezwykle znaczący jest też fakt, że jego forma terenowa jest cały czas bardzo dobrze widoczna. Z polecenia KOBIDZ-u został wykonany numeryczny model terenu tego stanowiska do obejrzenia TUTAJ.

Czerwiec 2007 – niestety niska rozdzielczość zdjęcia oraz wyjątkowo niekorzystnie przebiegająca wegetacja powodują, że na tym zdjęciu (mimo że zostało zrobione o dobrej porze roku), nie widać żadnych znaczących elementów o charakterze archeologicznym. Zbyt krótkie cienie nie wypuklają formy terenowej grodziska.

Zdjęcie lotnicze z polskiego geoportalu także nie wnosi żadnych nowych informacji, natmiast lepiej widać rzeźbę terenu.

==================

Tyniec nad Ślęzą

Zdjęcia satelitarne mogą okazać się przydatne nie tylko przy badaniu małych przestrzeni, ale także całych kluczy majątkowych. W tym przypadku warto pokazać układ pól wokól Tyńca nad Ślężą, będącą niegdyś komandorią joannitów. Najwcześniejsze wzmianki o joannitach na ziemiach polskich związane są z fundacją Henryka Sandomierskiego w Zagościu (niedaleko Stradowa) nad Nidą w roku 1166. Komandoria w Tyńcu została założona podczas największego rozwoju joannitów na naszych ziemiach w XII w.

Nietypowy układ pól (koncentrycznie wokół Tyńca nad Ślężą) może być reliktem średniowiecznego klucza majątkowego. Takie sytuacje są bardzo rzadkie, ale w rejoniach nieobjętych komasacją z lat 50 XX w zdarzają się częściej.

==================

Inne przykłady z Polski

Przytoczyłem głównie przykłady z Wielkiej Brytanii, aczkolwiek nie trzeba daleko szukać, żeby znaleźć ciekawe obiekty chociażby w Polsce. Przykład Stradowa i Marchocic udowodnił (mam nadzieję), że terytorium Polski wcale nie jest mniej interesującym „materiałem” do badań niż ziemie na Zachodzie. Przedstawiłem jedynie obiekty o własnej formie terenowej, bo one właśnie są najlepiej widoczne. Jednak o wiele więcej informacji można uzyskać, szperając w Google Earth, Zumi, Bing Maps czy naszym Geoportalu… Zachęcam do polowań.

Obiekty (jamy?) pod Wrocławiem.


Tajemniczy romboidalny obiekt w polu – agrotechnika czy archeologia?

Jeżeli ktoś ma jakieś pytania dotyczące zdjęć lub potrzebuje pomocy w zlokalizowaniu niektórych opisanych elementów, zachęcam do kontaktu z naszym portalem. Pytania najlepiej zadawać w formie komentarza. Postaram się odpowiedzieć na wszystkie.

Piotr Wroniecki

Trójwymiarowa rekonstrukcja przebiegu limesu

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , on 23 maja 2010 by wodolot

Wizualizacje i rekonstrukcje 3D wykonano na podstawie pomiarów systemem LIDAR

Od końca I do III wieku po Chrystusie Cesarstwo Rzymskie chronił limes. Składał się z systemu rowów i wałów mających stanowić barierę dla najeźdzców. Fragment limesu w prowincjach germańskich miał długość 550 km i jest obecnie jest największym zabytkiem archeologicznym w Niemczech. W ramach fortyfikacji granicy wybudowano ponad 900 kamiennych i drewnianych strażnic i prawie 100 zamków. Umocnień granicznych strzegło około 30000 żołnierzy.

Położenie limesu germańsko-retyckiego na terenie współczesnych Niemiec

Bawarski urząd konserwatorski dokonał pionierskiej pracy w dokumentacji pozostałości archeologicznych limesu. Już w 2007 r. rozpoczęły się pracę dokumentacyjne i prospekcyjne z wykorzystaniem trójwymiarowego skanowania laserowego (Więcej o technicznych aspektach LIDAR-u pisaliśmy już wcześniej: Znasz-li LIDAR?). Używane w połączeniu z kompleksowymi terenowymi badaniami weryfikacyjnymi skanowanie laserowe otwiera nowe perspektywy w dokumentacji stanu zachowania tych miejsc.

Pomiar z prędkością światła

Ponad 160 km2 limesu zostało zadokumentowanych przez LIDAR zamontowany na śmigłowcu. Współrzędne odczytanywane były z pokładowego modułu GPS, zaś kontrola wysokości maszyny i jej odchylenia dokonywana była przez IMU (Inertial Measurement Unit). Pozwalało to na gromadzenie ok. 150 000 punktów na sekundę.

Badania z wykorzystaniem tej nowej metody zrewolucjonizowały sposób pobierania danych źródłowych, zwłaszcza na obszarach zalesionych. Wiązki laserowe wysyłane przez urządzenie zamontowane np. na samolocie są wstanie przeniknąć przez liście. W związku z tym docierają do powierzchni ziemi. Badania LIDAR-em pozwalają odsłonić obiekty archeologiczne takie jak np.: miejsca pozyskiwania surowca, trakty komunikacyjne, starożytny podzial pól uprawnych.

Bawarski limes leży głównie w lesie, dzięki czemu został uratowany przed niszczącą siłą działań rolniczych. To sprawia, że jest idealnym miejscem do lotniczego skanowania laserowego.

LIDAR pozyskuje dane geodezyjne w płaszczyźnie poziomej i pionowej. Z ogromną prędkością i dokładnością wykrywa formy terenowe. Archeologia lotnicza również pozwala odnaleźć obiekty o własnej formie terenowej, jednak zniekształcenia perspektywiczne i nieprzychylne warunki (brak długich cieni, utrudnienia w obserwacji powierzchni) powodują, że metoda ta jest mniej sprawna w stosunku do skanowania laserowego.

Podczas badań retyckiego limesu odkryto wiele obiektów wojskowych, zarówno małych posterunków jak i wielkich fortec. Zadziwiajacy jest fakt, że archeolodzy, którzy badali tradycyjnymi metodami lasy limesu, często nie byli w stanie namierzyć pozostałości nawet bardzo dużych konstrukcji. Można to wytłumaczyć trudnymi warunkami obserwacyjnymi. Nie dziwi więc fakt, że w obrazowaniu LIDAR-owym, te pominięte podczas badań powierzchniowych obiekty, zostały bez problemu wykryte. Co ciekawe, udało się także namierzyć około 20 małych obozowisk, które w terenie nie były już w ogóle widoczne. W przypadku większych konstrukcji udało się nawet uchwycić fundamenty poszczególnych budynków i wewnętrzny układ pomieszczeń. W obrazowaniu trójwymiarowym widać nowe szlaki komunikacyjne prowadzące do limesu, miejsce pozyskiwania surowców czy także odnogi założeń obronnych.

Fundamenty i wewnętrzny podział pomieszczeń wykryty przez LIDAR

Drewniane wieże limesu z czasem zostały zastąpione wieżami z kamienia, a drewniane palisady, murem szerokim na 1 metr i wysokim na 3, 5 metra. Powód podjęcia takiej decyzji może również być określony dzięki pomiarom systemem LIDAR. Zastosowanie tej techniki badawczej doprowadziło do odkrycia skupiska dołów, znajdujących się w bezpośrednim pobliżu limesu, z których pozyskiwano wapień jurajski. Lokalny wapień można było łatwo i tanio wydobyć na miejscu i wykorzystać do budowy.

Czerwone punkty oznaczają miejsce pobierania surowca

Dzięki przeprowadzonym badaniom naukowcy mogą teraz analizować linie kontaktu wzrokowego między wieżami wartowniczymi. Istnieje więc możliwość, aby realistycznie symulować wymiany sygnałów wizualnych i akustycznych. Powstające w ten sposób nowe zagadnienia badawcze są dowodem na to, jak wiele możliwości pojawia się wraz z wykorzystywaniem nowoczesnych metod gromadzenia danych i wizualizacji komputerowych.

Podobny efekt, jak ten osiągany za pomocą systemu LIDAR, można otrzymać wykonując pomiary topograficzne za pomocą GPS RTK, Total Station czy dygitalizując dane kartograficzne. Jest to jednak sposób o wiele wolniejszy i trudny do zrealizowania na terenie zalesionym.

LIDAR jest niewątpliwie najbardziej obiecującą nową technologią, która pozwala na zbieranie i opracowywanie trójwymiarowych danych przestrzennych. Ponadto, miliony punktów można zebrać w przeciągu kilku godzin – to ilość danych, których zebranie niegdyś trwałoby miesiącami. Jak rzekł John Pollard, archeolog z Institute of Nautical Archaeology: “Welcome to the mapping revolution”.

Autor : Piotr Wroniecki

%d bloggers like this: