Archiwum dla grodzisko

„Nowoczesna dokumentacja nieruchomych zabytków archeologicznych”

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 18 czerwca 2011 by wodolot

Ortofotomapa grodziska w Grodzisku, gm. Grębków (źródło: strona NID).

Nawiązując do poprzedniego wpisu: na stronie Narodowego Instytutu Dziedzictwa pojawiła się informacja o badaniach dokumentacyjnych na wczesnośredniowiecznych grodziskach (w Samborach, Wiznie i Grodzisku), których celem było sporządzenie modelu 3D terenu oraz ortofotomap.

Badania zostały wykonane  w ramach prowadzonego od dwóch lat programu weryfikacji i dokumentacji zabytków rejestrowych zagrożonych intensywną gospodarką rolną.

Efekty pracy zostaną również wykorzystane dla potrzeb projektu CARARE, w którym bierze udział Narodowy Instytut Dziedzictwa. Pozyskane materiały będą udostępniane w powstającym portalu Europeana.

Dokumentacja jest dostępna dla „zainteresowanych badaczy” w Dziale Archeologii NID (archeologia@nid.pl; tel. 22 831-16-13).

Więcej informacji w artykule na stronie NID.

W kwietniu br. wykonano serię zdjęć z powietrza oraz pomiary geodezyjne wczesnośredniowiecznych grodzisk w Samborach, gm. Wizna i Grodzisku, gm. Grębków, służące do stworzenia zaawansowanej dokumentacji trójwymiarowej oraz fotogrametrycznej terenu. Narodowy Instytut Dziedzictwa podjął decyzję o konieczności wykonania nowoczesnej, kompleksowej dokumentacji obiektów oraz przestrzeni pomiędzy nimi w wyniku prowadzonego od dwóch lat programu weryfikacji zabytków rejestrowych.

(PW)

Fotogrametria w Samborach i Grodzisku

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 16 czerwca 2011 by wodolot

Na fotoblogu Mirona Bogackiego pojawiły się dwa filmy ilustrujące badania lotnicze na dwóch stanowiskach archeologicznych: na grodzisku w Samborach i na grodzisku w … Grodzisku.

Filmy pokazują jak wygląda krok po kroku rektyfikacja zdjęć lotniczych.  Za pomocą oprogramowania do fotogrametrii zrobiono z nich ortofotomapy, a na podstawie zdjęć zrobiono trójwymiarowe modele terenu.

Rektyfikację zdjęć bardzo ułatwia wcześniejsze umieszczenie w terenie znaczników (fotopunktów; przeważnie są to białe krzyżyki), które są na tyle duże, ze widać je na zdjęciu nawet z dużej odległości. Następnie domierza się ich pozycję geodezyjnie (tu wykorzystano GPS RTK).

Ryc. 1 Grodzisko w Samborach znajduje się przy ujściu Biebrzy do Narwi . Na podstawie badań wykopaliskowych wydatowano funkcjonowanie warowni na XI-XIII wiek.

Ryc. 2 Grodzisko (jakżeby inaczej w Grodzisku) z XI wieku znajduje się na wysokiej skarpie Liwca. Obecnie widoczne w terenie są jedynie relikty wałów, które okalają obszar 5-ciu hektarów.

W kwietniu wraz z Michałem Dąbskim oraz Wiesławem Małkowskim fotografowaliśmy z balonu we wsi Grodzisko w gminie Grębków. Nazwa wsi celnie wskazywała na pozostałości dawnego grodu. Grodzisko położone jest nad rzeką Liwiec. Ma kształt zbliżony do serca. Moje zdjęcia i pomiary geodezyjne Wieśka posłużyły do opracowania fotogrametrycznego. Na filmie można obejrzeć możliwości przetwarzania i analizowania zebranych danych, a także numeryczny model pokrycia terenu oraz wirtualne panoramy 360 stopni. Jak zwykle posłużyliśmy się naszym balonem helowym, który wyniósł zdalnie sterowany aparat w górę. Oprócz obszaru samego grodu udało się również zadokumentować część podgrodzia, na którym znajduje się współczesna wieś. Praca została wykonana na zamówienie NID – www.zabytek.pl.

Grodzisko położone jest w malowniczym miejscu połączenia rzek Biebrzy i Narwi. Fotografowaliśmy na początku maja zaraz po zazielenieniu się drzew. Do wykonania zdjęć posłużył aparat podwieszony pod latawcem. Pomiary geodezyjne wykonał Wiesław Małkowski. Fotogrametryczne opracowanie składa się z sześciu stereopar zdjęć i obejmuje znaczny obszar dookoła gródka. Na filmie pokazane są zdjęcia, numeryczny model pokrycia terenu oraz możliwości analizy zebranych danych. Dodatkowo ze zdjęć stworzyłem panoramę okolic grodziska 360 stopni. Praca została wykonana na zamówienie Narodowego Instytutu Dziedzictwa – www.zabytek.pl.

(PW)

Śladami stanowisk archeologicznych okolic jeziora Drużno – relacja ze spływu kajakowego SKN „Hanza”

Posted in Ciekawostki with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 8 Maj 2011 by wodolot

W dniach od 28 kwietnia do 3 maja 2011 r. odbył się spływ kajakowy połączony ze zwiedzaniem ważnych punktów na archeologicznej mapie wschodnich wybrzeży rzeki Elbląg i jeziora Drużno. Pomysłodawcami imprezy byli członkowie Studenckiego Koła Naukowego Archeologii Bałtyku „Hanza”, założonego przy Uniwersytecie Warszawskim, oraz działacze KTKaj. „Drużno” przy PTTK Oddział Ziemi Elbląskiej. Na trasie spływu stawiło się dwunastu studentów archeologii, kulturoznawstwa i pedagogiki z Warszawy wraz z opiekunem, dr Tomaszem Nowakiewiczem, oraz pięciu członków elbląskiego Klubu Kajakowego.

Fot. 1 – Stanowiska archeologiczne, które znalazły się na trasie objazdu: 1- Stare Miasto w Elblągu, 2- Elbląg, Ulica Moniuszki, i Benkenstein, 3- Elbląg, Pole Nowomiejskie, 4- Truso (Janów), 5- Komorowo Żuławskie, 6- cmentarzysko w Weklicach, 7- grodziska w Weklicach, 8- Krosno, 9- Pasłęk (oprac. Wioleta Rydzyńska)

Celem spływu było unaocznienie studentom krajobrazowych czynników wpływających na bogate osadnictwo ludów pradziejowych i średniowiecznych w tej atrakcyjnej okolicy. Jak dotąd, na temat wszystkich tych kwestiach mieli oni okazję usłyszeć jedynie teoretyczne rozważania swoich wykładowców. Ponadto organizatorom zależało na propagowaniu wśród osób pochodzących z różnych części Polski walorów turystycznych Żuław oraz Wysoczyzny Elbląskiej, nieodłącznie związanych z historią regionu. Powiązane z tym jest uświadamianie mieszkańcom odwiedzanych miejsc, jak fascynujące legendy, ale i fakty archeologiczno-historyczne związane są z ich małą ojczyzną.

Warszawskim studentom dachu nad głowa użyczyła Przystań Kajakowa MOSiR przy ul. Radomskiej 5, gdzie stawili się wieczorem pierwszego dnia. Zaraz potem odbyło się oficjalne otwarcie objazdu, zakończone krótką biesiadą przy grillu, na co łaskawie pozwoliła bezchmurna pogoda.

Najważniejszym punktem dnia drugiego było zwiedzanie elbląskiej starówki oraz Muzeum Archeologiczno-Historyczno w Elblągu, gdzie uczestnicy byli świadkami instalacji repliki średniowiecznej łodzi „Adalbertus”. Tego samego dnia studenci dokonali inspekcji trzech cmentarzysk leżących na terenie miasta: przy ul. Moniuszki, przy ul. Królewieckiej (Benkenstein) i przy ul. Skrzydlatej (Pole Nowomiejskie), gdzie jeszcze przed II Wojną Światową niemieccy badacze natrafili na pochówki Gotów i Prusów.

Fot. 2 – Muzeum w Elblągu – rekonstrukcja średniowiecznej kuchni na podstawie znalezisk ze Starego Miasta (fot. Justyna Sasanka).

Fot. 3 – Muzeum w Elblągu – wystawa „Historia Gocka (fot. Paweł Lech).

Fot. 4 – Witamy replikę łodzi św. Wojciecha (fot. Justyna Sasanka).

Fot. 5 – Pamiątkowa fotografia uczestników z dr Markiem Jagodzińskim (fot. Paweł Lech).

Fot. 6 – Widok na elbląską starówkę z Bramy Targowej (fot. Paweł Lech).

Fot. 7 – Piekarczykowie (fot. Justyna Sasanka).

Po dokładnym przygotowaniu sprzętu, w sobotni poranek zwodowano kajaki. Ponieważ słońce dodawało humoru, a rześki wiatr energii, rzeka Elbląg szybko pozostała w tyle. Mimo iż większość osób po raz pierwszy używała wioseł, co przypłacono odciskami i ogromnym zmęczeniem, każdy z podziwem kontemplował pejzaże Żuław i majaczącej w oddali Wysoczyzny Elbląskiej. Również bogata roślinność wodna oraz coraz większe fale nie zraziły młodych adeptów kajakarstwa. Tylko dzięki niezawodnej orientacji pilota w terenie udało się wpłynąć w ujście rzeki Elszki i dopłynąć do celu pierwszego etapu, jakim był most w miejscowości Krzyż. Busy odwiozły wyczerpanych i przemoczonych kajakowiczów na miejsce noclegu w Szkole Podstawowej w Pilonie. Szybka regeneracja sił podczas obiadu pozwoliła jeszcze na pieszą wędrówkę do średniowiecznej osady Truso w dzisiejszym Janowie i na malowniczo położone cmentarzysko pruskie w Komorowie Żuławskim, które jest jednym z nowszych odkryć.

Fot. 8 – Kajakarze gotowi do startu (fot. Justyna Sasanka).

Fot. 9 – Na Drużnie (fot. Anna Migdał).

Fot. 10 – Rzeka Elszka czy dżungla? (fot. Paweł Jaskólski).

Fot. 11 – Widok z cmentarzyska w Komorowie Żuławskim (fot. Justyna Sasanka).

Dzięki wyjątkowo wczesnej pobudce trzeciego dnia objazdu, uczestnicy mieli szansę poznać wyjątkowe walory wzgórz i wąwozów Wysoczyzny. Przedpołudniowa piesza eskapada została zaplanowana na zwiedzanie słynnego cmentarzyska gockiego w Weklicach, skąd pochodzą fenomenalne zabytki zgromadzone w Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu. Stamtąd wycieczka skierowała swe kroki do wnętrza weklickich lasów w poszukiwaniu czterech (skutecznie ukrytych przed wzrokiem ciekawskich) wczesnośredniowiecznych grodzisk pruskich. Identyfikowane są one ze wzmiankowanym w ówczesnych źródłach pisanych „Castrum Weklitze”.

Fot. 12 – Cmentarzysko w Weklicach (fot. Anna Migdał).

Fot. 13 – Castrum Weklitze (fot. Wioleta Rydzyńska).

Niestety, po zdobyciu jednego ze szczytów posłyszano gromy z nieba. Chwilę później uczestników wyprawy zmoczył ulewny deszcz i obił nieoczekiwany grad. Z tego tez powodu planowany drugi etap spływu został odwołany, a do Krosna (gdzie znajduje się kolejna nekropola Gotów) i Pasłęka studenci dotarli busami. Dopiero wieczorem, kiedy ustały opady, przystąpiono do zwiedzania dawnego Holądu Pruskiego, odkrywając perełki jego strony zabytkowej w wersji mniej oficjalnej.

Fot. 14 – Grad na Wysoczyźnie Elbląskiej (fot. Dagmara Morozowicz).

Poniedziałek został przeznaczony na referat jednego z kolegów na temat pasłęckiego grodziska i zamku, a także – dzięki uprzejmości pracowników biblioteki – zwiedzanie Izby Historycznej. Miłym dla archeologicznych dusz było spostrzeżenie, iż miasteczko to powoli odzyskuje swój przedwojenny klimat i charakter dzięki licznym inwestycjom, zwłaszcza w obrębie dawnej starówki i murów obronnych.

Fot. 15 – Zamek w Pasłęku (fot. Justyna Sasanka).

Fot. 16 – Pamiątka z wojen napoleońskich w ścianie kościoła św. Bartłomieja (fot. Justyna Sasanka).

Po południu wszyscy uczestnicy zostali przetransportowani z powrotem do Elbląga, gdzie prezes KTKaj. „Drużno” wręczył im certyfikaty, zaświadczające o przebyciu 30 km na trasie Rzeka Elbląg – Jezioro Drużno – Rzeka Elszka. Cały objazd zakończyły gorące podziękowania i obietnice dalszej współpracy ze strony zarówno członków warszawskiego koła naukowego, jak i elbląskich kajakarzy. Wszyscy mamy nadzieję na powtórzenie podobnej wyprawy w kolejnym roku.

Fot. 17 – Elbląska katedra (fot. Justyna Sasanka).

Autor: Wioleta Rydzyńska

Wykopaliska w Tumie na geoportalu

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna with tags , , , , , , , , , , , , , , , , on 21 stycznia 2011 by wodolot

Badania archeologiczne w Tumie pod Łęczycą w 2009r.

Na geoportalu dokonano ostatnio wymiany niektórych arkuszy ortofotomapy na „świeższe” (kolorowe, co niestety zmniejszyło ich rozdzielczość). Naszym dzielnym geodetom udało się zadokumentować wykopaliska archeologiczne na grodzisku w Tumie. Badania poprzedzają budowę parku archeologiczno-etnograficznego.

Na zdjęciach satelitarnych (dostępnych w serwisie Bing Maps) zostały też uwiecznione wykopaliska w Ostrowite. Zdjęcia te ujawniły błąd popełniony podczas tyczenia wykopów badawczych.

Zdjęcia satelitarne są coraz bardziej dokładne i ogólnodostępne. Na przykładzie Tumu i Ostrowite wyraźnie widać, że rola zdjęć satelitarnych w archeologicznej prospekcji, dokumentacji czy nawet wydawaniu decyzji konserwatorskich będzie coraz większa.

Niewątpliwie będzie w niektórych przypadkach ograniczać potrzebę wizji lokalnej stanowisk archeologicznych. Już teraz można odkryć niewielkich rozmiarów obiekty archeologicznie chociażby w Google Earth (o czym wielokrotnie wspominaliśmy na tej stronie).

Problemem o dziwo jest jedynie… nadmiar informacji i brak ludzi, którzy by przeglądali te wszystkie zdjęcia pod kątem archeologicznym. Może zamiast wysyłać studentów na praktyki terenowe warto ich posadzić przed komputerem?

Zdjęcia z badań wykopaliskowych w Tumie

Dla porównania zdjęcie tego samego obiektu dostępne w aplikacji Google Earth. Forma terenowa grodziska, mimo gorszej rozdzielczości, jest widoczna.

(PW)

Fotogrametria i zdjęcia latawcowe na nowym fotoblogu

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 22 grudnia 2010 by wodolot

Powstał nowy archeologiczno-fotograficzny blog. Jego autorem jest Miron Bogacki fotograf w Instytucie Archeologii UW. Od wielu lat wykonuje m.in zdjęcia lotnicze (z latawca i balonu).

Mamy nadzieje, ze blog będzie regularnie aktualizowany i że więcej archeologów (zawodowych i studentów) pójdzie w ślady Mirona.

Obecnie można tam już znaleźć artykuł o badaniach w Peru, artykuł naukowy o zastosowaniu GIS w praktyce (GPS RTK Mapping, Kite Aerial Photogrammetry, Geo-physical Survey and GIS Based Analysis of Surface Artifact Distribution at the pre-Hispanic site of the Castillo de Huarmey, North Coast of Peru) oraz filmy ukazujące kulisy tworzenia trójwymiarowych modeli (zamieszczone poniżej i oprawione komentarzem Mirona). Oprócz tego, jest też dużo zdjęć z badań wykopaliskowych (Egipt, Peru, Rosja, Liban).

Archeolodzy niestety ciągle stronią od publikacji internetowych – to jednak powoli się zmienia. Internet pozwala dotrzeć do dużej ilości zainteresowanych osób, nie niosąc ze sobą nakładów finansowych.

Trzymamy kciuki za blog Mirona i mamy nadzieję, że niebawem powstaną nowe strony poświęcone archeologii!

========

Na zlecenie Narodowego Instytutu Dziedzictwa oraz Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Zielonej Górze wraz z Michałem Dąbskim wykonaliśmy fotografie z powietrza i opracowanie fotogrametryczne grodziska w Wicinie, w gminie Jasień. W fotografowaniu z balonu fotograficznego pomagał także Michał Bugaj oraz Wiesław Małkowski, który dodatkowo wykonał pomiary geodezyjne. Termin wykonania pracy był ograniczony do końca roku. Udało nam się zdążyć przed opadami śniegu. Grodzisko to podobnie jak Biskupin jest zabytkiem z okresu kultury łużyckiej. Więcej informacji o dotychczasowych badaniach na jego terenie można znaleźć w Wikipedii. Oprócz numerycznego modelu powierzchni terenu przygotowałem ortofotomapę oraz wirtualną panoramę 360 stopni – okolic stanowiska. Położone w pobliżu łąki zalane były wylewami rzeki Lubszy, dzięki czemu na zdjęciach podkreślone są wszelkie wyniosłości terenu.

Postanowiłem dodawać na swoim blogu informacje o wszelkich wykonanych pracach związanych z fotografią. Ostatnio robię coraz więcej opracowań fotogrametrycznych, a coraz mniej klasycznych zdjęć. Uzupełniam więc bloga o lekko przeterminowane informacje o pracy wykonanej w Starej Łomży. Opracowanie tego materiału zajęło mi miesiąc. Sesja fotograficzna trwała jeden dzień. Pracowaliśmy wraz z całą ekipą (Michał Dąbski, Wiesław Małkowski, Agnieszka Niemirka, Michał Bugaj, Szymon Lenaryczyk, Zofia Kowarska) w kwietniu 2010 roku. Fotografowaliśmy z aparatu podwieszonego pod balonem helowym. Do projektu fotogrametrycznego użyłem kilkadziesiąt zdjęć. Warunki pogodowe dla balonu były idealne. Powstały więc pionowe i skośne zdjęcia grodziska. Niezbędne do wykonania fotogrametrii  pomiary fotopunktów wykonał Wiesław Małkowski. Informacje o grodzisku można znaleźć na wikipedii:

http://pl.wikipedia.org/wiki/Stara_Łomża

oraz na stronie zleceniodawcy:

www.zabytek.pl

O grodzisku w Starej Łomży pisaliśmy już wcześniej TUTAJ.

Przedstawiam kolejny film z opracowaniami fotogrametrycznymi i zdjęciami z mijającego roku 2010. W Ptolemais, w Libii zadokumentowaliśmy szereg obszarów, które mogą być wczesnochrześcijańskimi kościołami. Analiza uzyskanych materiałów ciągle trwa. Wyjazd był możliwy dzięki grantowi profesor Ewy Wipszyckiej – Bravo. Dodatkowo sfotografowałem i przekształciłem w model 3d część Fontanny z Menadami znajdującą się w muzeum w Tolmeicie. Zdjęcia z powietrza wykonywane były przy pomocy mojego zestawu do fotografii latawcowej. Współpracowali ze mną w przy nich Szymon Lenarczyk i Zofia Kowarska. Pomiary geodezyjne wykonał Wiesław Małkowski. Więcej informacji o wykopaliskach w Libii można znaleźć na: ptolemais.pl

(PW)

Prospekcja z fotela

Posted in Ciekawostki, Sekcja lotnicza, Sekcja nieinwazyjna with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 13 września 2010 by wodolot

Swojego czasu w Internecie całkiem popularna była gra „Find the archeology”. W skrócie polegała ona na tym, że użytkownicy forum, na którym została ona zainicjowana, szukali różnego rodzaju stanowisk archeologicznych na zdjęciach satelitarnych w Google Earth. Jako że w większości byli to hobbyści, głównie skupiali się na istniejących obiektach architektonicznych tj. piramidach, świątyniach i zamkach. Tymczasem, szczególnie od kiedy udostępniono w Google Earth zdjęcia archiwalne, można znaleźć o wiele więcej.

O wielkim potencjale (darmowych) zdjęć lotniczych i satelitarnych już mówiliśmy m.in. we wpisach : „Tajemnice basenu Kopais„, „Miasto Ruin” i „Pod zbożem kryje się Altinum„. Pora na ich przypomnienie i przytoczenie kilku innych przykładów, które potwierdzą całą teorię.

==================

Altinum

Analizując setki zdjęć lotniczych, satelitarnych, a także w bliskiej podczerwieni, włoscy archeolodzy dokonali niezwykłego odkrycia. Na podstawie tylko tych zdjęć udało im się odkryć starożytne miasto Altinum. Wśród zidentyfikowanych w nim obiektów znajdują się m.in. port, amfiteatr, mury i kanały. Dostępnych jest dużo zdjęć satelitarnych tego obszaru z różnych pór roku. Bogaty zbiór fotografii powstał głównie dzięki temu, że po wykupieniu danego zdjęcia przez jakąś osobę, należy ono potem do domeny publicznej. Jest to też wspaniały materiał, by porównać, która pora roku jest najbardziej korzystna do prowadzenia prospekcji lotniczej.

Najwięcej informacji uzyskano ze zdjęcia wykonanego w podczerwieni. Widać na nim kanały, drogi rzymskie, amfiteatr, budynki portowe i mieszkalne, odeon i mury miejskie. Możliwe jest oglądanie zdjęcia z warstwą interpretacyjną za pomocą Google Earth.

Wrzesień 2006 – wyraźnie widoczny zarys murów miasta w postaci wyróżnika wegetacyjnego.

Lipiec 2008 – widoczna północna część murów miasta. W południowej, zaoranej części, niestety już nie są widoczne.

Czerwiec 2006 – północne mury bardzo słabo widoczne jako wyróżniki wegetacyjne.

Maj 2006 – tym razem, oprócz murów, jako wyróżnik wegetacyjny ujawnił się też zarys rzymskiego teatru.

Wrzesień 2004 – w południowej części widoczne linie w zbożu. Są to drogi prowadzące do zachodniej bramy miasta.

Maj 2002 – ciemnozielone linie to pozostałości kanału miejskiego.

==================

Silchester

Silchester jest kolejnym miastem rzymskim widocznym na zdjęciach satelitarnych w Google Earth. Rzymska nazwa Silchester brzmiała Calleva Atrebatum. Nazwa ta podkreślała fakt, że terytorium to należało do plemienia Atrebates.

Silchester było jednym z głównych miast brytyjskich i leżało na skrzyżowaniu wielu ważnych szlaków handlowo-komunikacyjnych. Zostało ono opuszczone po wycofaniu się Rzymian z wyspy i obecnie na powierzchni widać jedynie niewielkie pozostałości murów.

Natomiast zdjęcia lotnicze i satelitarne dają spektakularne wyniki. Widać na nich podział obszaru na ulice i insule. Na zdjęciach lotniczych często można rozpoznać wewnętrzną strukturę insul oraz zabudowań.

Grudzień 2006 – widoczny cały układ miasta wraz z centralnie położonym forum, widoczne także relikty murów miejskich, które są na powierzchni.

Grudzień 2003 – ta sama pora roku jak wyżej, jednak wynik o wiele gorszy. Niewątpliwie panowały wtedy inne warunki atmosferyczne. Kolejny dowód na to, że zdjęcia trzeba robić o kilku porach roku by uzyskać dobry efekt.

Silchester na zdjęciu lotniczym – efekt bardzo podobny jak na pierwszym grudniowym zdjęciu, jednak wyższa jakość/rozdzielczość zdjęcia sprawia, że widać więcej szczegółów

Kolejne zdjęcie lotnicze – tym razem uchwycono nie tylko zarys ulic, ale także bardzo dokładne rozplanowanie insul (widać nawet poszczególne kolumny)

Interpretacja wyników prospekcji lotniczej.

==================

Badbury Rings

To grodzisko, z zachowaną do dzisiejszych czasów formą terenową, jest czytelne na zdjęciach satelitarnych. Widać umocnienia (3 linie wałów i fos) oraz dwie bramy (jedna z zachodu, druga ze wschodu). Poza samym grodziskiem widoczne są jeszcze kurhany z epoki brązu.

Styczeń 2005 – dzięki długim cieniom forma terenowa grodziska jest bardzo czytelna.

Ponadto, na zachód i północny-zachód dzięki długim cieniom widoczne są inne obiekty o własnej formie terenowej, m.in. kurhany.

Grudzień 2005 – brak cieni powoduje, że trudniej dostrzec wały oraz kurhany.

==================

Brancaster

Fort rzymski w Brancaster widoczny jest na zdjęciu jako wyróżnik wegetacyjny. Na trzech różnych zdjęciach satelitarnych można uzyskać uzupełniające się informacje.

Grudzień 1999 – słabo widoczne zarysy umocnień.

Wrzesień 2009 – dobrze widoczne umocnienia oraz bramy. Jeżeli dobrze się przyjrzeć, widać także drogi wewnętrzne i zarysy budynków.

Grudzień 2007 – w przeciwieństwie do poprzedniego zdjęcia drogi wewnętrzne rysują się bardzo dobrze, natomiast nie widać zarysów budynków.

Archiwalne zdjęcie lotnicze. Efekt bardzo podobny do zdjęcia z września 2009r.

==================

Old Sarum

Old Sarum to jedno z najbardziej znanych stanowisk archeologicznych w Anglii. Już w epoce żelaza istniało tutaj grodzisko. W czasach rzymskich funkcjonowało jako strażnica na skrzyżowaniu pięciu ważnych szlaków. Rzymianie nazywali to miejsce Sorviodunum.

W czasach normańskich powstała tu rezydencja obronna typu motte. W 1086r. angielscy dostojnicy złożyli Wilhelmowi Zdobywcy w tym miejscu hołd.

Obecnie składa się z dwóch umocnionych części – wewnętrznej, położonej centralne i zewnętrznej, okalającej wewnętrzną. Średnica wynosi 400m, fosa i wały z bramą znajdują się na wschodniej stronie. Można oglądać ruiny katedry, pałacu biskupiego i zamku, który jest położony w centralnej cześci. Jest to posiadłość English Heritage. Obiekt jest dostępny dla zwiedzających.


Październik 2003

Grudzień 2001

Grudzień 2005

Na tych dwóch ukośnych fotografiach lotniczych wraźnie widać jak imponującym i dużym założeniem jest grodzisko w Old Sarum.

Rycina Old Sarum – artystyczna wizja grodu.

==================

Maiden Castle

Kolejne brytyjskie grodzisko z epoki żelaza. W latach 30. wykopaliska prowadził tutaj pionier archeologii (a także weteran I i II wojny światowej) Mortimer Wheeler.

Maiden Castle to także największe grodzisko na wyspie i, według niektórych klasyfikacji, największe w Europie. Jest otoczone skomplikowanym systemem rowów i wałów, które w większości bardzo dobrze się zachowały do dzisiejszych czasów. Była to siedziba celtyckiego plemienia Durotriges.

Grudzień 2002 – oprócz imponujących założeń obronnych na zdjęciu widać także (jako białe kropki) owce oraz w północno-wschodniej części fundamenty świątyni rzymskiej.

Grudzień 2005 – świątynia rzymska, na obu zdjęciach widać idealne zachowane wały i rowy, a także od wschodu i zachodu bramy.

==================

Stonehenge

Jedna z najsłynniejszych europejskich budowli megalitycznych, pochodząca z epoki neolitu oraz brązu. Megalit położony jest w południowej Anglii. Wspominaliśmy o tym stanowisku już przy okazji LIDARu.

Powyżej, trójwymiarowy model terenowy Stonehenge i okolicy. Widać kurhany, rów wokół kamieni oraz nowożytne drogi. Dzięki dokładnym pomiarom terenowym, możemy porównać, jak widać na poszczególnych zdjęciach satelitarnych z różnych pór roku obiekty archeologiczne o własnej formie terenowej.

Sierpień 2004 – złe warunki atmosferyczne powodują, że początkowo ciężko dostrzec jakiekolwiek szczegóły.

Grudzień 2005 – już lepiej widać, ale jeszcze niewystarczająco dobrze.

Październik 2003 – odpowiednie warunki atmosferyczne, a cienie powodują, że widać najwięcej szczegółów.

Skoro już jesteśmy przy Stonehenge, to warto poruszyć temat, jak zostało skonstruowane. Jest to cały czas tajemnica, która fascynuje nie tylko archeologów. Teorii jest wiele – począwszy od tego, że to dzieło wielu pokoleń, kończąc na kosmicznych technologiach UFO. Jak widać na powyższym filmie, cała sprawa może być o wiele prostsza niż się wydawało. Możliwe jest nawet, że Stonehenge było dziełem jednej osoby. Wystarczy tylko dobry pomysł i samozaparcie. Tajemnica została rozwiązana dzięki archeologii doświadczalnej.

==================

Stradów

Stradów to największe grodzisko na terenie Polski. Budowa grodu stradowskiego przypisywana jest Wiślanom. Grodzisko istniało między VIII a XI wiekiem.

Grodzisko zajmuje obszar około 1,5 h i było otoczone wałami i fosami, których pozostałości nawet teraz sięgają od kilku do kilkunastu metrów. Do niego przylegały trzy podgrodzia. Całość zajmowała teren ponad 25 hektarów.

Dzięki prospekcji lotniczej Krzysztofa Wieczorka udało się zlokalizować zachodnią część dawnych umocnień grodziska. Obecnie nie są one już widoczne, ale na zdjęciach lotniczych widać je jako wyróżniki wegetacyjne. Okazuje się, że cały kompleks osadniczy może mieć nawet kilkadziesiąt hektarów.

Zdjęcia dostępne w Google Earth, dla wprawnego oka widoczna jest fosa otaczająca grodzisko od wschodu i zachodu.

Geoportal – krótkie cienie powodują, że nawet tak olbrzymi obiekt jak grodzisko w Stradowie nie jest zbyt dobrze widoczny.

Czerwiec 2010 – grodzisko w Stradowie o poranku.

==================

Marchocice

Podczas planowania uniwersyteckich badań powierzchniowych zauważyliśmy, że na eksponowanym cyplu w Marchocicach widać, jako wyróżniki glebowe, obiekty archeologiczne o nieznanym pochodzeniu. Porównaliśmy nasze znalezisko z mapami archeologicznymi, i okazało się, że podczas badań powierzchniowych została tam odkryta osada, jednak nigdy nie prowadzono na tym terenie badań wykopaliskowych ani nie udało się zarejestrować wcześniejszego układu przestrzennego stanowiska.

Zdjęcie satelitarne przekazaliśmy czeskiemu archeologowi, Romanowi Brejcha, do analizy. Następnie, już w porze letniej, udaliśmy się nad Marchocice samolotem i wykonaliśmy serię zdjęć. Wyniki przerosły nasze oczekiwania.

Wrześień 2006 – zdjęcie satelitarne z satelity Quickbird, które zwróciło naszą uwagę.

Możliwość przeglądania rzeźby terenu w trójwymiarze jest kolejnym pomocnym narzędziem dla archeologa. Osada w Marchocicach znajduje się na mocno eksponowanym cyplu, górującym nad całą okolicą. Nie powinien więc dziwić fakt, że w przeszłości zbudowano tam osadę obronną.

Archeologiczna fotointerpretacja zdjęcia, wykonana przez Romana.

Osada w Marchocicach, zdjęcie lotnicze z czerwca 2010. Na fotografii widać dwie linie wałów, linię palisady oraz niemal 100 obiektów osadniczych. Stanowisko w Marchocicach od strony zachodniej. Dzięki wstępnej obróbce komputerowej wyróżniki wegetacyjne są czytelniejsze.

==================

Stara Łomża

Cztery linie wałów i dwa podgrodzia. Wczesnośredniowieczne grodzisko w Starej Łomży należy do grona najbardziej spektakularnych obiektów archeologicznych w Polsce. Niezwykle znaczący jest też fakt, że jego forma terenowa jest cały czas bardzo dobrze widoczna. Z polecenia KOBIDZ-u został wykonany numeryczny model terenu tego stanowiska do obejrzenia TUTAJ.

Czerwiec 2007 – niestety niska rozdzielczość zdjęcia oraz wyjątkowo niekorzystnie przebiegająca wegetacja powodują, że na tym zdjęciu (mimo że zostało zrobione o dobrej porze roku), nie widać żadnych znaczących elementów o charakterze archeologicznym. Zbyt krótkie cienie nie wypuklają formy terenowej grodziska.

Zdjęcie lotnicze z polskiego geoportalu także nie wnosi żadnych nowych informacji, natmiast lepiej widać rzeźbę terenu.

==================

Tyniec nad Ślęzą

Zdjęcia satelitarne mogą okazać się przydatne nie tylko przy badaniu małych przestrzeni, ale także całych kluczy majątkowych. W tym przypadku warto pokazać układ pól wokól Tyńca nad Ślężą, będącą niegdyś komandorią joannitów. Najwcześniejsze wzmianki o joannitach na ziemiach polskich związane są z fundacją Henryka Sandomierskiego w Zagościu (niedaleko Stradowa) nad Nidą w roku 1166. Komandoria w Tyńcu została założona podczas największego rozwoju joannitów na naszych ziemiach w XII w.

Nietypowy układ pól (koncentrycznie wokół Tyńca nad Ślężą) może być reliktem średniowiecznego klucza majątkowego. Takie sytuacje są bardzo rzadkie, ale w rejoniach nieobjętych komasacją z lat 50 XX w zdarzają się częściej.

==================

Inne przykłady z Polski

Przytoczyłem głównie przykłady z Wielkiej Brytanii, aczkolwiek nie trzeba daleko szukać, żeby znaleźć ciekawe obiekty chociażby w Polsce. Przykład Stradowa i Marchocic udowodnił (mam nadzieję), że terytorium Polski wcale nie jest mniej interesującym „materiałem” do badań niż ziemie na Zachodzie. Przedstawiłem jedynie obiekty o własnej formie terenowej, bo one właśnie są najlepiej widoczne. Jednak o wiele więcej informacji można uzyskać, szperając w Google Earth, Zumi, Bing Maps czy naszym Geoportalu… Zachęcam do polowań.

Obiekty (jamy?) pod Wrocławiem.


Tajemniczy romboidalny obiekt w polu – agrotechnika czy archeologia?

Jeżeli ktoś ma jakieś pytania dotyczące zdjęć lub potrzebuje pomocy w zlokalizowaniu niektórych opisanych elementów, zachęcam do kontaktu z naszym portalem. Pytania najlepiej zadawać w formie komentarza. Postaram się odpowiedzieć na wszystkie.

Piotr Wroniecki

Pierwsze efekty pracy

Posted in Sekcja lotnicza, SKN Wodolot with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 21 lipca 2010 by wodolot

Po pierwsze, serdecznie zapraszamy do obejrzenia świeżutkiego zwiastuna filmu pt.: „Czy leci z nami archeolog?„. Jest to pierwszy z serii zwiastunów, które będą publikowane w internecie w miarę postępowania prac nad produkcją.

Jest to niestety zwiastun z „roboczą” muzyką, i tylko taki możemy udostępnić w internecie. Zwiastun z muzyką Led Zeppelin, możecie ściągnąć TUTAJ. (otwiera go np. VLC Player)

Po drugie, na portalu tvn24.pl ukazał się reportaż o naszym filmie i akcji Małopolska 2010. Można w nim zobaczyć kilka zdjęć i oficjalny zwiastun filmowy. Są tam także wywiady z osobami zaangażowanymi w produkcję filmu. Zobaczcie sami tutaj.

Po trzecie, w fazie przygotowań jest inna prasowa wzmianka o filmie, która w formie wywiadu ukaże się w następnym numerze Archeologii Żywej.

Po czwarte, uzgodniliśmy ostatecznie sposób w jaki będziemy udostępniać zdjęcia w internecie. W tym celu powstanie strona internetowa, gdzie zdjęcia będą opatrzone komentarzem specjalistów różnych dyscyplin. Strona ma być interaktywna i każdy będzie mógł komentować zdjęcia, a także zaznaczać na zdjęciach swoje interpretacje. Koncepcja jest już gotowa i projekt strony znalazł się w rękach informatyka i grafika.

Odpowiadając na liczne prośby umieszczamy kilka zdjęć z czerwcowej akcji.

Zapraszamy do komentowania.


Kopalnia odkrywkowa nieopodal rezerwatu w Krzemionkach Opatowskich

Kurhan wśród obiektów archeologicznych

Wyróżniki geologiczne i archeologiczne?

Obiekty liniowe

Pozostałości po kopalniach rudy żelaza porośnięte drzewami

Pozostałość po kopalni rudy żelaza widoczne jako białe kręgi (wyróżniki glebowe)

Kurhany, ale jak je wydatować?

Prostokątne obiekty

Wyróżniki geologiczne a wśród nich archeologiczne, czy potraficie je zidentyfikować?

Jamy zasobowe?

Grodzisko w Marchocicach - dalsza część, czyżby to była linia umocnień, która chroniła grodziska od wschodniej strony?

Rozorane kurhany - wyróżniki glebowe

Wyróżńiki pozytywne - jamy

Stanowisko osadnicze z widocznymi obiektami archeologicznymi

Grodzisko w Stradowie o poranku

PW

%d blogerów lubi to: