Archiwum dla Egipt

Polacy nad Nilem. Sezon 2011-2012 – sympozjum 4-6 czerwca

Posted in Konferencje with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 1 Czerwiec 2012 by wodolot

W dniach 4-6 czerwca 2012 odbędzie się kolejne sympozjum „Polacy nad Nilem. Sezon 2011-2012” organizowane przez Zakład Archeologii Egiptu i Nubii Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. W ciągu trzech dni przedstawione zostanie niemalże 40 referatów dotyczących badań starożytnego Egiptu i stanowisk z geograficznie powiązanych obszarów. Sympozjum uświetni w dniu 5 czerwca wykład dr Karli Kroeper z Ägyptisches Museum und Papyrussammlung Berlin, dotyczący badań i rewitalizacji meroickich budowli sakralnych w sudańskim Naga. Poniżej przedstawiamy szczegółowy program sympozjum.

Czytaj dalej

Polska archeologia na świecie – wczoraj i dziś

Posted in Ciekawostki, Konferencje with tags , , , , , , , , , , , , on 19 Luty 2012 by wodolot

Już we wtorek!

W imieniu Organizatorów serdecznie zapraszamy.

 

(MB.)

 

 

 

 

Polacy nad Nilem – coroczne sympozjum naukowe (13-15 czerwca)

Posted in Konferencje with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 10 Czerwiec 2011 by wodolot

W dniach 13-15 czerwca 2011 odbędzie się sympozjum Polacy nad Nilem – sezon 2010-2011 organizowane przez Zakład Archeologii Egiptu i Nubii Instytutu Archeologii i Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Sympozjum odbywać się będzie w sali 2.09 Instytutu Archeologii UW (budynek Szkoły Głównej) na Kampusie Centralnym, Krakowskie Przedmieście 26/28. Poniżej prezentujemy program konferencji.

Fot. 1 – Misje polskie i zagraniczne w których uczestniczyli Polacy w Egipcie w sezonie 2010-11 (źródło: materiały prasowe organizatora).

Ponadto, drugiego dnia sympozjum, we wtorek 14 czerwca o godzinie 18:30 na zakończenie obrad będzie miał miejsce wykład o najnowszych odkryciach dotyczących morskiego szlaku kupieckiego z Indii do świata Ptolemeuszy i Rzymian pt. An Ancient Merchant’s Journey from India to Alexandria wygłoszony przez prof. Stevena E. Sidebothama z University of Delaware.

Fot. 2 – Prof. Steven E. Sidebotham (źródło: University of Delaware).

Profesor Sidebotham jest archeologiem, numizmatykiem, członkiem zespołu badawczego British Association for South Asian Studies. Był uczestnikiem badań archeologicznych w Egipcie, Libii, Tunezji, Jemenie, Izraelu, Jordanii, Arabii Saudyjskiej i Indiach. Od wielu lat jest współkierownikiem misji amerykańsko-holenderskiej a od 2008r. polsko-amerykańskiej w Berenike nad Morzem Czerwonym. Uznawany jest za jednego z czołowych specjalistów od Pustyni Wschodniej w Egipcie. Znawca zagadnień związanych z handlem rzymskim w rejonie Morza Czerwonego i Oceanu Indyjskiego. Autor książek m.in. o historii wojskowości w antyku, gospodarce rzymskiego Egiptu, archeologii Pustyni Zachodniej i antycznego handlu morskiego z Dalekim Wschodem.

Poniedziałek 13 czerwca

Godz. 9:30-11:30
Włodzimierz Godlewski, Sławomir Rzepka
Otwarcie sesji.
1. Kamil O. Kuraszkiewicz
Sakkara – kampania 2010.
2. Fabian Welc
Badania geoarcheologiczne, Sakkara 2010.
3. Włodzimierz Godlewski
Dongola 2011.
4. Dobrochna Zielińska
Malowidła z Sali tronowej w Dongoli – konserwacja i dokumentacja.
Przerwa: 11:30-12:00

Godz. 12:00-14:10
1. Krzysztof Ciałowicz, Marek Chłodnicki
Tell el-Farcha w sezonie 2011.
2. Mariusz Jucha
Badania wykopaliskowe na stanowisku Tell el-Murra – sezon 2011.
3. Sławomir Rzepka
Twierdza z czasów Ramzesa II w Tell el-Retaba. Wyniki sezonu 2010.
4. Łukasz Jarmużek
Stajnia czy obora. Zagadkowa budowla z III Okresu Przejściowego w Tell el-Retaba.
Przerwa: 14:10-15:30

Godz. 15:30 – 18:00
1. Andrzej Niwiński
Sarkofag z 21 Dynastii: projekty: edytorski i ikonograficzny.
2. Anna Południkiewicz
Wykopaliska francuskie w Bawit.
3. Iwona Zych, Anna Kotarba-Morley
Berenike 2011: nowe badania w zatoce portowej.
4. Robert Mahler
Kom el-Dikka – badania antropologiczne.
5. Adam Jegliński
Znalezisko tetradrachm z czasów Dioklecjana i tarowanie term – rozwiązanie zagadki.

Wtorek 14 czerwca

Godz. 9:30-11:30
1. Tomasz Herbich
Polskie badania geofizyczne w Egipcie i Sudanie w sezonie 2010/2011.
2. Bogdan Żurawski
Banganarti i Selib, wykopaliska sezonu 2011.
3. Agata Deptuła
Banganartii Selib 2011, materiały epigraficzne.
4. Andrzej Ćwiek
Tajemnica w świątyni Hatszepsut.
Przerwa: 11:30-12:00

Godz 12:00-14:10
1. Grzegorz Ochała
Systemy chronologiczne Nubii chrześcijańskiej.
2. Monika Dolińska
Misja Totmesa III w Deir el-Bahari 2011 – krótki raport.
3. Jacek Kabaciński
Badania Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w południowym Egipcie w sezonie 2011.
4. Agnieszka Czekaj-Zastawny, Jacek Kabaciński
Nowe cmentarzysko neolityczne w rejonie Gebel Ramiah (Pustynia Zachodnia, Egipt).
5. Andrzej Niwiński
Komunikat dla zainteresowanych członkostwem w Międzynarodowym Stowarzyszeniu Egiptologów.
Przerwa: 14:10-15:30

Godz. 15:30-18:00
1. Mahmoud El-Tayeb
Early Makuria Research project. El-Zuma 2011.
2. Anna Wodzińska
Ceramika a piekarnia. Określenie funkcji Pomieszczeń piekarni w rejonie AA wioski robotników w Gizie.
3. Tomasz Górecki
Badania w eremie koptyjskim w Gurna (grobowiec TT 1151 i 1152) w sezonie 2011.
4. Barbara Czaja-Szewczyk
Tkaniny z eremu koptyjskiego w Sheikh abd el Gurna.
5. Anna Drzymuchowska
Wykopaliska w Marei w sezonie 2009 i 2010.

Godz. 18:30-19:30
Steven E. Sidebotham (University of Delaware, USA)
An Ancient Merchant’s Journey from India to Alexandria.

Środa 15 czerwca

Godz. 9:30-11:30
1. Rafał Czerner
Szesnasty sezon prac Polsko-Egipskiej Misji Konserwatorskiej w Marinie El Alamein.
2. Grażyna Bąkowska-Czerner
Odkrycia archeologiczne na terenie term rzymskich w Marinie El Alamein.
3. Włodzimierz Godlewski
Naqlun 2010.
4. Marzena Ożarek
Badania antropologiczne na Cmentarzu A w Naqlun.
Przerwa: 11:30-12:00

Godz. 12:00-14:10
1. Ewa Kuciewicz, Michał Kobusiewicz
Sztuka naskalna oazy Dachla sezon 2010/2011.
2. Przemysław Bobrowski, Michał Kobusiewicz, Maciej Jórdeczka, Marek Chłodnicki, Krzysztof Pluskota
Badania stanowiska Bir Nurayet w Górach Morza Czerwonego (północno-wschodni Sudan) w sezonie 2010.
3. Teodozja Rzeuska
Asjut 2010 – nekropola na skrzyżowaniu dwóch światów
4. Dorota Dzierzbicka
Wino w Egipcie grecko-rzymskim
Przerwa: 14:10-15:30

Godz. 15:30-18
1. Mariusz Drzewiecki
Polsko-Sudański projekt Fortece Sudanu, sezon 2011.
2. Piotr Maliński
Badania etnograficzne w północnym i zachodnim Sudanie – sezon 2011.
3. Marta Sankiewicz
…żyje i panuje. Symbolika znaków anch i szen w świątyni Hatszepsut.
4. Olga Białostocka
Świątynie milionów lat w świetle starszych modeli architektonicznych. Dsr-dsrw jako świątynia odrodzenia boskiego k3.
5. Włodzimierz Godlewski
Stulecie polskich badań w Nubii.

Program można pobrać bezpośrednio ze strony IA UW pod tym linkiem (*.pdf 1,03Mb).
Szczegóły dotyczące poszczególnych misji archeologicznych w tym i ubiegłych sezonach można znaleźć na stronie: Polacy Nad Nilem.

(MJ)

Megiddo – Tell el-Mutesellim – Między Egiptem, Syrią a Palestyną

Posted in Ciekawostki with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 26 Maj 2011 by wodolot

Megiddo (arab. Tell el-Mutesellim) jest położone w zachodniej części Doliny Jezreel. Stanowisko ma formę tellu o powierzchni ok. 6ha. W starożytności położenie Megiddo miało charakter strategiczny – umożliwiało kontrolę nad Via Maris, głównym szlakiem prowadzącym z Egiptu do Syrii. Z tego powodu miejsce pojawia się w Nowym Testamencie – w Apokalipsie przedstawione jest jako miejsce eschatologicznej walki sił Boga z siłami zła (Ap. 16,16).

Fot. 1 Tell el-Mutesellim – starożytne Megiddo (źródło: Google Earth).

1. Historia badań.

Pierwsze prace wykopaliskowe w Megiddo prowadził w latach 1903-1905 Gottlieb Schumacher, na zlecenie Deutscher Palästina-Verein. Kolejne prace (od 1925 r.) były prowadzone na zlecenie Instytutu Orientalnego Uniwersytetu w Chicago. W założeniach miały obejmować przebadanie całej powierzchni tellu, w praktyce ograniczyły się tylko do wschodnich jego partii. Badania zostały przerwane przez wybuch II wojny światowej. W latach 1960-1972 prace zostały podjęte na nowo, przez Yigaela Yadina (Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie). Obejmowały one północnowschodnią i zachodnią część stanowiska. Yadin wyodrębnił stratygrafię epoki żelaza na stanowisku i zbadał odkryte założenia, w szczególności fortyfikacje. Ostatnie prace prowadzone są od r. 1994 przez Israela Finkelsteina i Davida Ussishkina, z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie (Ussishkin, 1997, ss. 460-461).

Fot. 2 – Gottlieb Schumacher w Megiddo sporządzający raport (źródło: Wikipedia Commons).

Fot. 3 – Yigael Yadin, izraelski archeolog, weteran Wojen Sześciodniowej i Yom Kippur (źródło: Wikipedia Commons).

Fot. 4 – Profesor Israel Finkelstein, dyrektor misji archeologicznej w Megiddo (źródło: Wikipedia Commons).

Fot. 5 – Profesor David Ussishkin, dyrektor misji archeologicznej w Megiddo (źródło: Wikipedia Commons).

Il. 1. Archeologiczny plan powierzchni stanowiska (wg: Wikimedia Commons; 19.01.2011).

2. Od neolitu po wczesną epokę brązu.

Najstarsze ślady osadnicze odkryte w Megiddo pochodzą z okresu neolitu preceramicznego i chalkolitu (warstwa XX na obszarze BB – archeologiczny podział powierzchni stanowiska, vide il. 1). Pozostałości z wczesnej epoki brązu I pochodzą z północnowschodniej i wschodniej części stanowiska i obszaru BB (warstwa XIX). Wskazują one na istnienie dużego, nieufortyfikowanego osiedla, posiadającego sanktuarium i teren świątynny (wsch. część stanowiska, obszar BB). Było to pierwsze z serii sanktuariów wznoszonych na tym miejscu przez całą epokę brązu (Dunayevsky, Kempinski, 1973, za: Ussishkin, 1997, s.461). Niedawne wykopaliska wskazują, że chodzić może nie o jedno sanktuarium, ale o dwie budowle kultowe, z których jedna jest nadbudowana na drugą i pochodzi ze wczesnej epoki brązu II (Ussishkin, 1997, s.461). Pozostałości z wczesnej epoki brązu II i III obejmują warstwy XVIII-XV na obszarze BB. Wskazują one na ufortyfikowanie osady (pozostałości masywnego muru, ok. 4-5m. szerokości, zachowana wysokość  – 4m.; w warstwie XVIII). Mur ten pozostawał bez kontynuacji, co świadczy o tym, że nie otaczał całej osady. Dokładna chronologia muru jest kwestią sporną. W warstwie XVII mur został poszerzony do 8m. Według K. Kenyon, nie był to mur osady, lecz ściana okręgu sakralnego (Kenyon 1958, za: Ussishkin, 1997, s. 461).

Il. 2. Ołtarz 4017 (za: The Center for Online Judaic Studies).

W okręgu sakralnym w warstwie XVII wybudowany został ołtarz 4017 (vide il. 2) – otoczona murem okrągła kamienna budowla, sanktuarium otwarte typu במה (bama)   (8m. szer. i 1,5m. wys.), na której szczyt prowadziły schody (7 stopni). W obrębie ołtarza znaleziono dużą ilość kości i ceramiki. W warstwie XV odkryto trzy sanktuaria, o podobnym do siebie planie i wymiarach, wzniesione blisko przebudowanego ołtarza. Każe zawierało cellę, w której znajdowały się po dwie bazy kolumn i ołtarz. Sanktuaria posiadały także portyki i pomieszczenia boczne. Prawdopodobnie były poświęcone różnym bóstwom i tworzyły wraz z okrągłym ołtarzem kompleks sakralny. Ich chronologia nie jest pewna, wydaje się, że powstały późnej niż ołtarz, ale były w użyciu w tym samym czasie (Ussishkin, 1997, ss. 461 – 462).

W okresie pomiędzy wczesnym a środkowym brązem obserwowana jest kontynuacja zasiedlenia, ale z symptomami regresu. Świątynia 4040 zostaje ponownie użyta. Cella w dużej części wypełniona jest gruzem, tak że pozostaje tylko wolny mały obszar służący za cellę. Nad wcześniejszym okrągłym ołtarzem odkryto skrytkę z naczyniami kultowymi. W południowej części stanowiska odkryto groby (Guy, 1938, za: Ussishkin, 1997, s. 462; Gonen, 1992, s. 98nn). Wiele z nich posiadało podobny plan: pionowy korytarz prowadzący do komory centralnej, z przylegającymi do niej trzema mniejszymi pomieszczeniami.

 3. Środkowy brąz.

Początek środkowego brązu oznaczał ponowny rozwój osadnictwa (warstwa XIII). Istniejąca osada może być wtedy identyfikowana z miastem kananejskim, którego rozwój trwał niezakłócony do zniszczenia w warstwie VIIA pod koniec epoki brązu. Kultura materialna wskazuje podobieństwo do egipskiej, co można łączyć z okresem hegemonii Egiptu nad terenami Palestyny. Sytuowanie grobów w obrębie murów miejskich, trudność w powiązaniu grobów z poziomami zabudowy, wreszcie ciągłość zasiedlenia powoduje trudności w interpretacji stratygrafii. Teren objęty regularnym zasiedleniem zwiększa się o północnowschodni obszar stanowiska – dolne miasto, opuszczone w okresie późnego brązu (Ussishkin, 1997, s. 462).

W warstwach z okresu środkowego brązu odnaleziono fragmenty kamiennego posągu Tuthotepa i dwóch innych posągów. Jednak związek Megiddo z Egiptem w tym okresie nie jest jasny. Trudności sprawia także ustalenie chronologii warstw. Warstwy XIII-XII przypisać można albo do okresu środkowego brązu I (Kempinski, 1989, za: Ussishkin, 1997, s. 462 ) albo warstwę XII już do okresu środkowego brązu II (Gerstenblith, 1983; Davies, 1986; za: Ussishkin, 1997, s. 462).

Miasto z okresu środkowego brązu charakteryzują masywne fortyfikacje odkryte w północnej części stanowiska (obszar AA – vide il. 1), takie jak brama miejska i mur zbudowany z cegły na kamiennym fundamencie (warstwa XIII). W warstwie XII brama zostaje przeniesiona, a mur umocniony dodatkowo od strony zewnętrznej. W warstwie XI widać dodatkowe umocnienie wcześniejszych fortyfikacji. Mury z warstw XIII i XII odkryte w obszarze AA znajdują kontynuację w obszarach BB i CC. Ufortyfikowane było także prawdopodobnie dolne miasto W okresie środkowego brązu w centralnej części miasta usytuowano akropol. Zawierał on tzw. Nordburg i budynek otoczony kamiennymi murkami (warstwy XI-X, obszar BB). Poza tym, na tym obszarze odsłonięto tzw. Mittelburg zawierający groby kamienne, zapewne należące do rodziny królewskiej. Tradycja chowania intra muros była także kontynuowana w przypadku zwykłej miejskiej zabudowy. Okręg kultowy z obszaru BB założony we wczesnej epoce brązu nadal był użytkowany. Typowa dla tego okresu, jak również dla początku późnego brązu jest ceramika bichromatyczna – importy z Cypru bądź lokalne naśladownictwo (Ussishkin, 1997, ss. 462-463).

4. Późny brąz.

W okresie późnego brązu Megiddo zostało zdobyte przez Totmesa III podczas jego pierwszej kampanii azjatyckiej (ok. 1479 r. przed Chr.), nie zostało jednak zniszczone. Szczegółowy opis oblężenia miasta zachował się w postaci inskrypcji na ścianach świątyni w Karnaku. Megiddo wchodziło w skład anty-egipskiej koalicji władców kananejskich. Faraon pokonał podstępem wojska sprzymierzone i po siedmiomiesięcznym oblężeniu zdobył miasto. Oznaczało to początek egipskiej hegemonii w tym regionie, która prawdopodobnie trwała do XII w. przed Chr. (jej kres może być znaczony przez zniszczenie warstwy VIIA). Potwierdzenie egipskiej dominacji znajdujemy w jednym z listów z Ta’anach, który mówi o obecności egipskiego dowódcy wojsk w Megiddo, jak również w P. Hermitage 116A (datowanym na czasy Amenhotepa II), który wymienia listę urzędników odpowiedzialnych za kontrybucję z różnych miast kananejskich, w tym z Megiddo (Ussishkin, 1997, s. 463-464). Listy z Amarny ukazują władcę miasta – Biridiję, który deklaruje swoją lojalność wobec Egiptu. Z tego okresu pochodzą także fragmenty tabliczki z eposem o Gilgameszu (Goetze, Levy, 1959, za: Ussishkin, 1997, s. 463).

Fot. 6 – Totmes III, faraon, którego wojska oblegały Megiddo; posąg z Muzeum w Luksorze (źródło: Wikipedia Commons).

W warstwie XI (północna część stanowiska) odkryto nowy pałac, który zastąpił wcześniejszy akropol królewski. Na obszarze AA, w warstwach IX-VIIIA znaleziono cztery wznoszone kolejno pałace. Pałac z warstwy VIII zdobiony był malowidłami ściennymi z wyraźnym wpływem egipskim. Według Louda (Loud, 1948, za: Ussishkin, 1997, s. 463) pałace z warstw VIIB i VIIA uległy gwałtownemu zniszczeniu, choć możliwe jest także, że tylko ten ostatni uległ zniszczeniu (w wyniku pożaru). Kolejny kompleks pałacowy usytuowany był na obszarze DD, ale relacja między dwoma kompleksami nie jest jasna. Pałac z warstwy VIIA zawierał aneks (który także uległ gwałtownemu zniszczeniu). Znaleziono w nim zbiór wytworów z kości słoniowej zarówno w postaci lokalnych wytworów, jak i importów egipskich, egejskich, asyryjskich i hetyckich. Znalezisko jest największym zbiorem wytworów z kości słoniowej z epoki brązu na Bliskim Wschodzie. Z warstwy IX (lub X) pochodzi także droga osłaniana przez mur, prowadząca do bramy miasta w pobliżu pałacu, będąca w użyciu także w warstwie VIIA. Brama miejska (zbudowana prawdopodobnie w warstwie XI) miała charakter monumentalny i  zawierała trzy wejścia. Prawdopodobnie nie była połączona z murem. Zagadkowy jest brak murów miejskich w okresie późnego brązu. Może on być wyjaśniony poprzez przypuszczenie, że mury z okresów wcześniejszego dalej pełniły swoją funkcję. Sporna jest atrybucja świątyni 2048 odkrytej na obszarze BB. Przypisana jest do warstwy X (średni brąz), choć może pochodzić z okresu późniejszego. Zbudowana była na planie prostokąta (21,5 na 16,5m.), zawierała pojedyncze pomieszczenie, z niszą usytuowaną naprzeciw wejścia (które było flankowane przez dwie wieżyczki). Budowla może być uznana za wierzę świątynną i stanowić paralelę ze świątynią w Szechem. Sanktuarium uległo zniszczeniu przez pożar pod koniec epoki brązu. Z tego sanktuarium pochodzi wiele cennych znalezisk, jak brązowe figurki, czy dwa modele wątroby wróżebnej (Ussishkin, 1997, s. 464).

Chronologię destrukcji zabudowy z warstwy VIIA ustala znalezisko wytworu z kości słoniowej z kartuszem Ramzesa III (z depozytu pałacu z warstwy VIIA). Pozawala ono sądzić, że zniszczenie nie mogło nastąpić przed okresem panowania tego faraona. Nastąpiło ono prawdopodobnie na krótko po, lub około 1130 r. Zbiegałoby się to z końcem egipskiej hegemonii nad Kanaanem (Ussishkin, 1997, s. 464).

Fot. 7 – Malowidło przedstawiające faraona Ramzesa III pochodzące z jego grobowca (źródło: Wikipedia Commons).

5. Miasto izraelskie – epoka żelaza.

Po zniszczeniu miasta kananejskiego, widoczny jest regres osadniczy w warstwie VIB. Osadnictwo rozwija się ponownie w warstwie VIA. Osada była wtedy pozbawiona fortyfikacji, choć możliwe wtedy zbudowano bramę miejską przypisaną do warstw VA/IVB. Zabudowa miała głównie charakter mieszkalny. Pojedyncza budowla publiczna, prawdopodobnie fort (2072) została odkryta w północnej części stanowiska w warstwie VIB. Przedmioty z brązu są kontynuacją lokalnej, kananejskiej tradycji brązowniczej. Warstwa osadnicza została zniszczona przez pożar. Obecność filistyńskiej ceramiki bichromatycznej w warstwie VI sugeruje obecność (lub wpływ) Filistynów. Alt  i Yadin (Alt, 1953; Yadin, 1970; za: Ussishkin, 1997, s. 464) uznali, że warstwa VIA odpowiada osadzie filistyńsko-kananejskiej z XI w. przed Chr. zdobytej przez Dawida. Aharoni (1982; za: Ussishkin, 1997, s. 464) uważał, że warstwa VIIB to już mała osada żydowska. Przyjmuje się interpretację Aharoniego za właściwą. Oznaczałoby to, że Megiddo Dawida było małym nieufortyfikowanym osiedlem, prawdopodobnie posiadającym fort (Ussishkin, 1997, s. 464; por. Ussishkin, 2008, s. 203nn).

Megiddo pojawia się w Starym Testamencie w opisach okresu panowania Salomona. Miało być, razem z Ta’anach i Bet-Szean w jednym z okręgów administracyjnych izraelskiego władcy (1Krl. 4,12). Miał tam rezydować królewski zarządca, Baana syn Ahiluda. Megiddo jest także wspomniane w kontekście działalności budowlanej Salomona, razem z Jerozolimą, Hazor i Gezer (1Krl 9,15). Identyfikacja zabudowy z okresu Salomona jest kwestią kontrowersyjną. Podczas prac odkryto pozostałości monumentalnej zabudowy (mur miejski 325 i tzw. „stajnie”), którą Yadin przypisał czasom Salomona (Yadin 1970). Według stratygrafii miasto Salomona należałoby lokować ponad warstwą VB a poniżej muru 325 z warstwy IVA (wraz z powiązanymi budowlami). Kolejni badacze przypisywali Salomonowi inne warstwy: V (później IVA), IVB i IV. Albright (1943, ss. 29-30, n. 10; za: Ussishkin, 1997, s. 465). uważał, że pozostałości z warstw VA i IVB nalezą do tego samego poziomu. Choć próbuje się także rozdzielać je: VA/IVB przypisać do czasów Dawida IVA do Salomona (Aharoni 1972; 1982; za: Ussishkin, 1997, s. 465).

Fot. 8 – Bet-Szean, widok ruin antycznego miasta (źródło: WikiMapia).

Fot. 9 – Współczesny Tell el-Quedah, Park Narodowy Tell Hazor (źródło: WikiMapia).

Warstwy VA/IVB zawierają trzy pałace (nr 1723, 6000, 338) z dużymi dziedzińcami, zwrócone frontem w stronę centrum miasta. Pałac nr 6000 był zbudowany na planie prostokąta (28 na 21 m.). Wzniesiony został w typie bit-hilani. Posiadał monumentalne wejście z portykiem i duże pomieszczenie centralne. W pobliżu kompleksu pałacowego znajduje się duży budynek (nr 1482), prawdopodobnie pełniący funkcje administracyjne. W północnej części stanowiska odsłonięto sektor mieszkalny, zawierający ponadto sanktuarium (nr 2081). W najwyżej położonej części stanowiska odkryto budowlę oznaczoną nr 338, usytuowaną na podium. Identyfikowano ją jako sanktuarium, lub budowlę administracyjną zawierającą sanktuarium w południowej części. Identyfikację funkcji sakralnej ułatwiło znalezisko przedmiotów kultowych wewnątrz budowli.  Na północy stanowiska znajduje się mała dwu wejściowa brama. Prawdopodobnie częścią kompleksu obronnego był zespół budowli zinterpretowanych przez Yadina  (1970) jako mur kazamatowy. Budowle z tych warstw są jedynie częściowo zachowane, gdyż bloki z których zostały zbudowany zostały ponownie użyte do budowy konstrukcji zachowanych w młodszej warstwie. Charakterystyczną cechą stylu architektonicznego jest występowanie w omawianych warstwach kolumn proto-jońskich. Zabudowania z warstwy VA/IVB zostały zniszczone w wyniku pożaru. Na podstawie znaleziska fragmentu stali Szeszonka I (vide il. 3) odkryte zniszczenia łączono z najazdem tego faraona  w r. 926/925 przed Chr. (Albright, 1943, s. 29; Ussishkin, 1997, ss. 466-467). Interpretację tę można jednak poddać w wątpliwość, faraon mógł ustawić stelę w niezniszczonym mieście, stąd zniszczenie mogło dokonać się później.

Il. 3. Fragment steli faraona Szeszonka I odnaleziony w Megiddo (wg: The Center for Online Judaic Studies).

Warstwa IVA charakteryzuje się dużą zmianą charakteru zabudowy. Miasto z warstwy poprzedniej miało charakter kompleksu osadniczego z terenem pałacowym, miasto z warstwy IVA (vide il. 5) przybrało charakter fortecy. Chronologia tej warstwy nie jest jasna. Opierając się na identyfikacji części odkrytych budowli jako stajni, łączono ten etap rozwoju Megiddo z okresem panowania Ahaba. Mur miasta (nr 325) miał ok. 3,6 m. szerokości. Wejście do miasta wiodło przez tzw. bramę Salomona.

Il. 4. System zaopatrzenia miasta w wodę – przekrój przez tunel (wg: Finkelstein, Sielberman, 2002, fig. 23, s. 185).

Do omawianej warstwy przynależy także system zaopatrzenia miasta w wodę (wykuty w skale tunel doprowadzający wodę – vide il. 4), duży kamienny zbiornik zasobowy (nr 1414),  jak i dwa charakterystyczne kompleksy. Poszczególne budowle przynależące do tych kompleksów (wymiary jednej budowli to ok. 21 na 11m.) posiadają pasaż centralny i dwa boczne rzędy mniejszych jednostek, oddzielonych od pasażu rzędami kamiennych filarów. Budowle identyfikowane są przez część badaczy jako stajnie i przypisywane przez nich okresowi panowania Salomona. Kontrinterpretacja wyraża z kolei możliwość, że były to magazyny bądź inne budowle pełniące funkcje gospodarcze (np. Herzog 1973; za: Ussishkin, 1997, s. 467), podważa się także ich datowanie na okres Salomona. Jeśli przyjmiemy identyfikację omawianych budowli ze stajniami, można oszacować, że oba kompleksy mogły pomieścić 300-330 koni (Ussishkin, 1997, s. 467).

Il. 5. Megiddo, warstwa IVA (wg: Finkelstein, Sielberman, 2002, fig. 22, s. 182).

6.Okres asyryjski i dzieje późniejsze.

Warstwa nr III łączona jest z okresem panowania asyryjskiego (w r. 732 Tiglat-Pilesar III przyłączył północny Izrael do Asyrii, a Megiddo stało się stolicą asyryjskiej prowincji Magiddu). Widać kontynuację użycia muru 325. Zostaje jednak zbudowana nowa brama. Na zachód od niej znajdowały się dwa lub trzy budynki administracyjne. Zabudowa została podzielona na sektory miejskie, wyznaczane przez regularną siatkę krzyżujących się od kątem prostym ulic (Ussishkin, 1997, ss. 467-468).

Fot. 10 – Tiglat-Pilesar III przedstawiony na steli, British Museum (źródło: Wikipedia Commons).

Warstwy II i I datowane są na VII w. przed Chr. W warstwie II nadal używane są asyryjskie budowle administracyjne. Poza tym, widoczna jest duża budowla (ok. 69 na 48 m.) z centralnym dziedzińcem, identyfikowana jako fort lub Tempelburg. Warstwa I reprezentuje małą skalę osadnictwa (zmianę można z wyprawą wojenną faraona Necho w 609 r.) datowaną na okres babiloński i perski. Megiddo zostaje  praktycznie opuszczone w IV w. przed Chr. Do ok. 100 po Chr. istnieje w tym miejscu mała żydowska wioska. W czasach Megiddo staje się miejscem stacjonowania rzymskich Legionów: L. II Traiana; L. VI Ferrata (Ussishkin, 1997, s. 468).

7. Brama Salomona

Tzw. brama Salomona znajduje się w warstwie IVA. Droga do miasta prowadziła do zewnętrznej bramy, za którą znajdował się dziedziniec. Potencjalni napastnicy byli tam całkowicie odsłonięci na ataki obrońców miasta. Dziedziniec zakończony był kolejną  bramą (właściwą), połączoną z murem miejskim. Usytuowana była na osi łamanej względem wejścia przez pierwszą bramę. Brama właściwa, flankowana basztami, zawierała pilastry wyodrębniające sześć wnęk (po trzy z każdej strony przejścia). Umożliwiały one rażenie potencjalnego napastnika z obu stron, podczas próby przedostania się do miasta przez bramę (vide il. 6).

Il. 6. Rekonstrukcja kompleksu bramnego z warstwy IVA (The Oriental Institute, University of Chicago, za: Ussishkin, 1997, fig. 2, s. 465).

Taka konstrukcja bramy ma ścisłe analogie w bramach z Hazor, Gezer, Aszdodu, Lakisz, i prawdopodobnie Bet-Batasz/Timnah (vide il. 7). Datowanie budowli bramnej wywoływało kontrowersje. Stratygraficzne wiązała się ona z murem nr 325 przynależącym do warstwy IVA, co datowałoby ją na okres podzielonej monarchii. Yadin jednak uważał (Yadin 1970), że brama brała swój początek w warstwie VA/IVB i datował ją na okres panowania Salomona. Interpretacja ta oparta była na podobieństwie bramy do bram w Hazor i Gezer skojarzonym z 1 Krl 9,5. Finkelstein poddał w wątpliwość interpretację Yadina. Opierając się na chronologii ceramiki z doliny Jezreel, uściślił datację obiektu, ustalając ją na IX w. przed Chr., na okres początkowy dynastii Omrydów. Podobnie analogiczne obiekty w Hazor i Gezer uznał za pochodzące z okresu Omrydów (Finkelstein, 2002, ss. 187-188).

 

Il. 7. Sześciokomorowa brama z Megiddo, Gezer i Hazor (wg: Finkelstein, Sielberman, 2002, fig. 18, s. 139).

Fot. 11 – Tell Batash, starożytne miasto Timnah (źródło: WikiMapia).

Fot. 12 – Tell ed-Duweir, starożytne Lakisz (źródło: WikiMapia).

8. Bibliografia.

Aharoni Yohanan, The Stratification of Israelite Megiddo, Journal of Near Eastern Studies 31 (1972), ss. 302-311.
Aharoni Yohanan, The Archaeology of the Land of Israel, Philadelphia, 1982.
Albright William Foxwell, The Excavation of Tell Beit Mirsim, vol. 3, The Iron Age, Annual of the American Schools of Oriental Research, 21-22, New Haven, 1943.
Alt Albrecht, Megiddo in Übergang vom kanaanäischen zum israelitischen Zeitalter, Kleine Schriften zur Geschichte des Volkes Israel, vol. I, ss. 256-273, Munich 1953.
Davies Graham I, Megiddo, Cambridge, 1986.
Dunayevsky Immanuel, Kempinski Aharon, The Megiddo Temples, Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins 89 (1973), ss. 161-187.
Garstenblith Patty, The Levant at the Beginning of the Middle Bronze Age, Dissertation Series American Schools of Oriental Research, 5, Winona Lake, Ind., 1983.
Goetze Albrecht, Levy Shalom, Fragment of the Gilgamesh Epic from Megiddo, Antiqot 2 (1959), ss. 121-128.
Gonen Rivka, Burial Patterns and Cultural Diversity in Late Bronze Age Canaan,  Dissertation Series American Schools of Oriental Research, 7,  Winona Lake, 1992.
Guy, P.LO., Megiddo Tombs, Oriental Institute Publications, 33, Chicago 1938.
Herzog Ze′ev, The Storehouses, [w:] Beer-Sheba I, ed. Aharoni Yohanan, ss. 23-30, Tel Aviv 1973.
Kempinski Aharon, Megiddo: A City-State and Royal Centre in North Israel, Munich 1989.
Kenyon Kathleen M., Some Notes on the Early and Middle Bronze Age Strata at Megiddo, Eretz-Israel 5 (1958), ss. 51-60.
Loud Gordon, Megiddo II: Seasons of 1935-1939, Oriental Instute Publications, 62. Chicago, 1948.
Ussishkin David, Megiddo, [w:] The Oxford Encyclopedia of the Archaeology in the Near East, Meyers M. Eric ed., vol. 3, New York, Oxford, 1997, ss. 460-469.
Ussishkin David, The Date of the Philistine Settlement in the Coastal Plain: The View from Megiddo and Lachish, [w:] Grabe L. Lester, Israel in Translation. From Late Bronze II to Iron IIa (c. 1250- 850 B.C.E.), vol. 1, 2008, The Archaeology, ss. 203-214.
Yadin Yigael, Megiddo of the Kings of Israel, Biblical Archaeologist 33 (1970), ss. 66-96.

Autor: Sławomir Poloczek
Redakcja, dodatkowe grafiki (Fot.1-12): Marcin Jaworski

II Międzyuczelniana Konferencja Naukowa „Roma, Romae, Romae…”

Posted in Konferencje with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 17 Maj 2011 by wodolot

Na stronie Studenckiego Koła Numizmatyków Uniwersytetu Warszawskiego pojawił się program kolejnej edycji konferencji Kół Naukowych skupionych wokół starożytnego Rzymu „Roma, Romae, Romae…”. Poniżej prezentujemy program i zapraszamy w imieniu organizatorów do uczestnictwa.

II Międzyuczelniana Konferencja Naukowa

„Roma, Romae, Romae…”

Instytut Archeologii UW
ul. Krakowskie Przedmieście 26/28
sala 2.06, 20 maja 2011 r.

PLAN KONFERENCJI:

I. OTWARCIE OBRAD 10:00-10:10

II. WYKŁAD INAUGURACYJNY 10:10-10:50
prof. dr hab. Władysław Duczko (IAiA AH)
„Gdzie Rzym, gdzie Krym a gdzie Skandynawia?”

III. SESJA HISTORYCZNA 10:50-12:10
1. mgr Michał Faszcza (IH UW) „Proces profesjonalizacji armii rzymskiej w III-I w. p.n.e.”
2. mgr Katarzyna Mejer (IFK UW) „Na co umarłby Juliusz Cezar gdyby nie Idy Marcowe?”
3. mgr Monika Wesołowska (IFK UW) „Frontinusa słów parę na temat wodociągów w Rzymie.”

IV. PRZERWA 12:10-12:30

V. SESJA NUMIZMATCZNA 12:30-15:00
1. mgr Kamil Kopij (IA UJ) „Pietas w propagandzie Sekstusa Pompejusza.”
2. Krzysztof Pakuła (IA UW) „Propaganda monet Nerona.”
3. Marcin Jaworski (IA UW) „Spintriae, czyli czym Rzymianie płacili za seks.”
4. mgr Katarzyna Lach (IA UJ) „Pierwsze emisje monet nomów. Egipt w okresie panowania Domicjana.”
5. mgr Agnieszka Fulińska (IA UJ) „Aleksander Wielki na monetach i medalach rzymskich.”
6. mgr Emilia Smagur (IA UJ) „Wpływ mennictwa rzymskiego na ikonografię monet władców kuszańskich.”

VI. PRZERWA 15:00-15:20

VII. SESJA ARCHEOLOGICZNA 15:20-17:30
1. mgr Marta Filipczak (IH UAM, IP UAM) „Etruskie wpływy w religijnej tradycji Rzymu.”
2. mgr Szymon Modzelewski (IA UW, IH UW) „Gospodarka Imperium i środowisko naturalne w okresie wczesnego Cesarstwa Rzymskiego (I-III w. po Chr.).”
3. Paulina Szulist (IA UW) „Wybrane motywy celtyckie w biżuterii z terenu rzymskiej Brytanii.”
4. Paweł Gołyźniak (IA UJ) „Wał Hadriana i Limes Arabicus – przykłady dwóch różnych
sposobów fortyfikowania granic przez starożytnych Rzymian.”
5. Marcin Romaniuk (IA UW) „Rzymskie fortyfikacje miejskie na obszarze północnej
Mezopotamii w okresie od I w. p.n.e. do podziału Cesarstwa Rzymskiego w 395r.”

VIII. ZAMKNIĘCIE OBRAD 17:30

Patronat Medialny:            Współorganizator:

 

Program konferencji można pobrać bezpośrednio ze strony IAUW w formacie *.pdf tutaj (474 KB) lub przeczytać na stronie SKN Numizmatyków UW.

(MJ)

Archeologia z radiem

Posted in Ciekawostki with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on 23 Marzec 2011 by wodolot

Przystępując do pracy przy komputerze zaczynam najpierw od pewnych technicznych przygotowań – prócz kubka aromatycznej kawy na biurku, z głośników musi pobrzmiewać muzyka adekwatna do nastroju, charakteru pracy itd.  Wytworzenie kreatywnej atmosfery jest połową sukcesu przy zamiarze owocnego spędzenia kilku godzin na pisaniu. Z taką motywacją jakiś czas temu postanowiłam sprawdzić co w ofercie ma internetowy serwis  Polskiego Radio. Okazało się to być trafnym wyborem, gdyż Polskieradio.pl przedstawia bogata ofertę audycji online.

Jak się do tego zabrać

Na głównej stronie radia, w prawy górnym rogu, znajduje się ikona „Posłuchaj”.

Fot. 1 Strona główna radia. W prawym górnym rogu ikona „Posłuchaj”.

Po kliknięciu w ten przycisk otwiera się nowe okno a w nim 7 stron kanałów tematycznych, zarówno z muzyką jak i audycjami w formie wywiadów, reportaży czy wiadomości historycznych. Strony zaznaczone są małymi kropkami, nie są ponumerowane. Po wybraniu odpowiedniego dla siebie kanału należy na pasku sterowania wcisnąć ikonę „play” (trójkąt) i uruchomić odsłuch.

Fot. 2 Po kliknięciu na ikonę „Posłuchaj” pojawia się okno z kanałami tematycznymi

Wśród kanałów znajdą coś dla siebie zarówno miłośnicy klasycznego rocka, muzyki filmowej czy etnicznej, indie, grunge; możemy odsłuchać archiwalne koncerty Trójki czy wykłady zmarłego przed trzema laty profesora Zina. Dla osób potrzebujących wyciszenia i relaksu umieszczono kanał „Las”, umożliwiający wypełnienie przestrzeni pracy dźwiękami z lasu tropikalnego czy rodzimej Puszczy Białowieskiej. Ale co najważniejsze, na czwartej stronie spisu znajduje się  kanał „Archeologia”.

Fot. 3 Strona (kropka) czwarta z kanałem „Archeologia”

Archeologia w eterze

Kanał stanowią archiwalne audycje polskiego radia z mniej lub bardziej odległej przeszłości dotyczące archeologii. A co najistotniejsze, są na naprawdę wysokim poziomie. Na bieżąco w oknie tematycznym widnieje informacja jaka audycja jest w danej chwili na antenie, również co będzie można odsłuchać jako następną. Przykładowo, w ciągu jednego wieczoru wysłuchałam audycji o następującej tematyce prezentowanej przez znanych archeologów i historyków:

„Wikingowie” profesora Duczko, „Wykopaliska” magister Jaskulskiej i doktora Sołtysiaka – charakterystyka pracy antropologa na różnych stanowiskach, „Archeologia” profesora Niwińskiego, „O Filipie II Macedońskim” profesorów Lengauera i Lewartowskiego,  „Celtowie” profesora Gąssowskiego, „Kopernik” profesorów Piaseckiego i Allen.

Największą jednak niespodzianką i zaskoczeniem było usłyszenie głosu profesora Michałowskiego, który w trakcie audycji opowiadał o swoich przygodach w Egipcie, w Palmyrze, o archeologii jego czasów. Jedną z ciekawszych jest opowieść profesora pt. „W drodze do Sudanu”, o tym jak doszło do wykopalisk w Faras. Sądzę, że dla osób związanych zwłaszcza z archeologią śródziemnomorską taka okazja może stanowić niezwykłą inspirację.

Autor: Alicja Wrotek

Śladami świata starożytnego

Posted in Ciekawostki with tags , , , , , , , , , , , , , , , on 16 Styczeń 2011 by wodolot

Po raz kolejny HUMANICA zaprasza na spotkanie w ramach cyklu „Śladami świata starożytnego”:

„W OBJĘCIACH EROSA,  CZYLI SEKS W STAROŻYTNOŚCI”

18 stycznia 2011 r. (wtorek), godz. 17.00

Instytut Archeologii UW, sala 206

 

Program

– godz. 17.00-17.05

DR MONIKA REKOWSKA-RUSZKOWSKA

INSTYTUT ARCHEOLOGII UW

Otwarcie obrad

– godz. 17.05-17.25

WOJCIECH EJSMOND

INSTYTUT ARCHEOLOGII UW (absolwent)

” I oto smukłość mej postaci nadał swemu ołtarzowi”, czyli miłość w starożytnym Egipcie.

– godz. 17.25-17.45

AGNIESZKA KUBIEC

INSTYTUT HISTORII SZTUKI UW (absolwentka)

Seks w starożytności, czyli jak kochali się Egipcjanie, Grecy i Rzymianie.

– godz. 17.45-18.05

PAULINA KOMAR

INSTYTUT ARCHEOLOGII UW (absolwentka)

Stosunki homoseksualne jako element procesu wychowania młodzieży w starożytnej Grecji

– godz. 18.05-18.25

ELIZA HETKOWSKA

INSTYTUT HISTORII SZTUKI UW (absolwentka)

Przedstawić rozkosz w najdrobniejszych szczegółach.

Motyw haremu w XIX-wiecznym, brytyjskim malarstwie orientalistycznym.

– godz. 18.25

Dyskusja

                  

               
(MB)
%d bloggers like this: