Z okazji obchodzonego jubileuszu 50 – lecia polskich archeologów w Palmyrze, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW im. K. Michałowskiego, Instytut Archeologii UW oraz Fundacja Przyjaciół Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego zapraszają na międzynarodową konferencje naukową.
Data:
06 – 08. 12.2010
Miejsce :
Campus Główny Uniwersytetu Warszawskiego
Sala Brudzińskiego w Pałacu Kazimierzowskim oraz
Aula Starego BUW-u
Program konferencji:
(MB)
Zapraszamy wszystkich chętnych na święto UW organizowane na Wydziale Biologii UW (ul. Ilji Miecznikowa 1, nieopodal klubu Proxima), które odbędzie się JUTRO (poniedziałek). Prezentacja kół naukowych od 14:00. Cały program tego wydarzenia ->Wod.o.Lot na święcie UW na WB.
Do jutra!
Ankara jako miasto nie zachwyca. Maciej Popko w swojej książce pt. Góry pod półksiężycem pisze o Ankarze, cytuję: “I to ma być stolica? Te parterowe domki i zaśmiecone skwerki?”. Jest dużo prawdy w tym stwierdzeniu, stolica rozrasta się w nieskończoność, może tylko już nie parterowo, ale swój klimat ma. Historię także. Dzięki niej jest obowiązkowym punktem na trasie zwiedzania. Oprócz olbrzymiego Muzeum Cywilizacji Anatolijskich znajduje się tu kilka pozostałości z czasów rzymskich m.in. duży kompleks łaźni, który odwiedziliśmy trakcie naszej Ekspedycji.
Fot. 1 Zdjęcie lotnicze terenu otwartego muzeum (źródło: Google Earth).
Fot. 2 Plan i rekonstrukcja palestry i term.
Muzeum znajduje się przy Çankır Caddesi, jakieś 400 metrów od centrum dzielnicy Ulus (w samym centrum stoi pomnik konny Atatürka – jest to punkt charakterystyczny). Kompleks położony jest na wzgórzu (höyük), wyniesionym ponad 2,5 metra nad poziom ulicy. Pierwszy wykopaliska prowadzone tu były w latach 1938-1939 przez Dyrektora Generalnego Muzeów Hamita Z. Koşaya. Ukazały one budynki łaźni, które ostatecznie zostały wyeksponowane w latach 1940-43. Stworzona została rysunkowa rekonstrukcja a następnie zaczęła się restauracja.
Wejście prowadzi od ruchliwej ulicy, na której trzeba uważać, tak by nie była ona ostatnią, przez którą przechodzimy. Za bramą, w małym okienku znajduje się kasa, a potem zostaje już tylko parę stopni by ujrzeć cały kompleks. W tym miejscu znajduje się jedyna, dość stara tablica informacyjna zawierająca ogólną historię miejsca od założenia po odkrycie w XX wieku.
Fot. 3 Wejście do muzeum – wprost z ruchliwej ulicy.
W pierwszej kolejności możemy doznać zawodu ponieważ naszym oczom ukazuje się duży, pusty plac porośnięty przesuszoną letnimi upałami trawą. Jest to miejsce, w którym dawniej znajdywała się palestra. Tworzy ona wraz z budynkami term jeden typ pozostałości. Drugim, znacznie mniejszym ale jakże ważnym, jest droga kolumnowa.
Fot. 4 Widok na teren palestry.
Fot. 5 Szukamy schronienia przed słońcem Anatolii w cieniu kolumn.
Idąc w lewą stronę, podążamy wzdłuż poustawianych jedna koło drugiej, zapewne przypadkowo, rzymskich steli nagrobnych (trzeba zaznaczyć, że każda opatrzona jest tabliczką informacyjną), tworzących zarys palestry. Oryginalnie plac otoczony był 128 kolumnami. Stele są imponująco dobrze zachowane i są świetnymi reprezentantami sztuki małoazjatyckiej. Stele ciągną się wzdłuż połowy dłuższego i jednego krótszego boku palestry. Okrążając plac trafiamy na idealnie zachowany kanał irygacyjny, murowany, dzisiaj trochę zaśmiecony.
Fot. 6 Rząd stel tworzących zarys palestry – za nim widoczny kanał.
Zaraz za budynkiem palestry usytuowane są termy. Kompleks term jednak ogrodzony jest kratą z barierką, tak że trzeba oglądać go przynajmniej z 2 metrów odległości. Termy da się obejrzeć tylko z trzech stron, ale to w zupełności wystarcza. Od strony palestry utworzono betonowy podest, by móc kontemplować architektoniczne pozostałości, patrząc z góry. Ciągnie się on wzdłuż długiego owalnego basenu a potem wzdłuż długiego pomieszczenia z pozostałościami hypocaustum. Po zejściu z podestu możemy kierować się albo w lewą albo prawą stronę. Idąc w lewą stronę podążamy wzdłuż krótszego boku term, obserwując kolejne pomieszczenia. Spotykamy się też ze smutnym obrazem – są to porzucone fragmenty rzeźb, architektury rzymskiej, bizantyńskiej, leżące w trawie, zarośnięte. Są tu zarówno fragmenty kolumn, jak i rur kanalizacyjnych, znaleźliśmy także półmetrowy fragment statua togata. Co ładniejsze zabytki jak ornamentalne głowice kolumn czy stele postawiane są w rzędach. Idąc w prawą stronę widzimy pozostałość grobu rzymskiego i zarys fundamentów. Przy grobie zatrzymał nas na chwilę rozpościerający się z tego miejsca widok Ankary. Stolica ciągnie się aż po horyzont, zabudowywana wysokimi blokami, bez zieleni. Wzgórza pokryte są lasem jednopiętrowych domostw i blokowisk. Swoją skalą robi wrażenie, jednakże względami estetycznymi nie zachwyciło nas specjalnie. Większe wrażenie robi umiejscowiony naprzeciw grobu zbiór kolumn, architrawów, gzymsów i kapiteli, zdobionych bardziej lub mniej i chociaż fragmentarycznie, naprawdę dobrze zachowanych. Za tym zbiorem, na północ od palestry, jest miejsce, w którym kiedyś biegła ulica kolumnowa. Prowadziła ona ze świątynnego okręgu starożytnej Ancyry, Świątyni Augusta. Zachowało się z niej kilka kolumn, które datowane są na II-III wiek. Wykonane były z szarego marmuru i miały kapitele korynckie. W tym miejscu prowadzone są nadal badania wykopaliskowe. Mieliśmy okazje oglądać świeżo odczyszczoną drogę rzymską.
Fot. 7 Ścieżki ułożone z fragmentów architektonicznych (zdjęcie panoramiczne).
Fot. 8 Las ołtarzy.
Fot. 9 Basen łaźni (zdjęcie panoramiczne).
Fot. 10 Sale z hypocaustum.
Fot. 11 Tabliczka dla ludzi bez wad wzroku.
Fot. 12 Nic tylko pozazdrościć ogrzewania podłogowego w łazience (zdjęcie panoramiczne).
Następnie wychodzi się ponownie na plac palestry i zaraz na lewo kieruje do wyjścia.
Same termy zostały wydatowane, znalezioną w trakcie wykopalisk monetą rzymską, na czasy Karakalli (212-217). Datowanie to zostało także wsparte znaleziskami ówczesnych inskrypcji Tiberiusa Juliusa Justusa Junianiusa, bogatego mieszkańca miasta, odpowiedzialnego za budowę term. Znalezisko innej, późniejszej monety pokazuje, że termy były użytkowane przez następne 500 lat oraz iż były od czasu do czasu naprawiane. Znane są jednak pod nazwą Term Karakalli.
Fot. 13 Połączenie między dwoma pomieszczeniami.
Fot. 14 W Ankarze przeszłość spotyka przyszłość – przenikanie architektury między planami.
Fot. 15 Fragment statua togata.
Rzymskie termy w Ankarze są dość zaniedbanym kompleksem. Wychodzi się tu zapewne z założenia, iż zabytki obronią się same i nie trzeba im pomagać. Widać, że wszystkie stele, fragmenty architektoniczne czy rzeźby zostały zinwentaryzowane, mają naniesione farbą numery. Jednakże tylko część ze steli na placu palestry ma tabliczki informacyjne. W łaźniach opisane są 3 pomieszczenia, umieszczone zostały tabliczki z nazwą łacińską, ale chyba tylko dla ludzi o sokolim wzroku (lub z dobrym zoomem w aparacie), i posługujących się łaciną.
Fig. 16 Stele, filary i kolumny ciśnięte pod drzewo.
Fot. 17 Niezła rura.
Fot. 18 Fragment fryzu.
Ale jak stwierdzili opiekunowie kompleksu – zabytek broni się sam. Jest to naprawdę imponujące założenie. Fantastycznie zachowane pomieszczenia term, z zachowaną kanalizacją i ogrzewaniem (hypocaustum). Porozrzucane elementy dekoracyjne świadczą tylko o tym jak bogato zdobione było to miejsce niegdyś. Można śmiało przypuszczać, iż było zapewne tak samo ruchliwe jak Çankır Caddesii.
Fot. 19 Wykopaliska w obrębie świątyni Augusta. Po lewej widoczna brukowana droga rzymska z zachowanym krawężnikiem, po prawej fragmenty budynków rzymskich.
Fot. 20 Zgłębianie sekretów kanalizacji rzymskiej.
Fot. 21 Z Jasnej Góry oczywiście! Pamiątka. Pan wie, kto po nim stąpał…
Kompleks zwiedza się samemu, nikt tu się zwiedzającym nie interesuje. W trakcie pobytu napotkaliśmy tylko jedną parę turystów oraz pana koszącego ziemie. Dokładnie tak.
Fot. 22 W muzeum koty się zalęgły.
Fot. 23 Widok z term w kierunku palestry – po środku pan koszący ziemię (trawę dawno wypaliło słońce).
Dodatkową zachęta do odwiedzenia tego miejsca jest fakt, że parę metrów od muzeum znajduje się naprawdę przyjemna restauracyjka, gdzie serwują wyśmienite lahmacuny (turecka pizza).
Fot. 24 Zdjęcie panoramiczne Ankary w kierunku północnym (zdjęcie panoramiczne).
Fot. 25 Podsumowując muzeum zachwyca, ale momentami jest niezły kanał…
Ankara Roma Hamamı Açık Hava Müzesi
Doğanbey Mh., Çankır Caddesii, 06050 Ankara
Godziny otwarcia: 8:30-12:00 oraz 13:00-17:00
Ceny biletów: 5 TL (ok. 10zł)
Czas zwiedzania: 45min-1.5h (w zależności od tempa)
Autor: Alicja Wrotek
Zdjęcia: Marcin Jaworski, Alicja Wrotek
29 listopada (poniedziałek) na Wydziale Bilogii UW w godzinach 13 – 18 odbędą się obchody Święta Uniwersytetu Warszawskiego. My też tam będziemy !
Zapraszamy wszystkich na kołowe stanowisko i pokazy w plenerze.
Harmonogram obchodów:
[Uroczystości odbędą się w gmachu Wydziału Biologii, ul. Ilji Miecznikowa 1]
http://www.biol.uw.edu.pl/_2008/index_2501.php?a_2501=1269&b_2501=33
(MB)
3 grudnia 2010r. sala 213 godzina 15:00 odbędzie się pierwsze w tym roku spotkanie SKN Nowoczesnych Metod Prospekcji i Dokumentacji “Wod.o.lot”.
Jeżeli interesujesz się…
-geofizyką archeologiczną
-archeologią lotniczą
-nurkowaniem i archeologią podwodną
-geodezją
-teledetekcją
-fotogrametrią
-nauką programów GIS/CAD
…to nie możesz przegapić tego spotkania. To znaczy możesz, ale będziesz bardzo bardzo bardzo bardzo żałował.
Ogłoszenie jest skierowane do wszystkich zainteresowanych nie tylko studentów IAUW.
(PW)
Położone na wzgórzu między starymi dzielnicami Ankary – Ulus i Hisar, muzeum oferuje zwiedzającym ogromną ilość zabytków z okresów od paleolitu po czasy otomańskie. Jest to niewątpliwie jeden z najważniejszych i obowiązkowych punktów na szlaku każdego archeologa przemierzającego Turcję.
Do muzeum najłatwiej można trafić idąc spod Monumentu Republiki (przedstawiającego Atatürka na koniu) w kierunku wschodnim, a następnie pod górę, w stronę cytadeli Ankary i wzdłuż jej murów ulicą Hisarparki Caddesi. Choć na terenie Ankary odnaleziono ślady osadnictwa hetyckiego, historia cytadeli sięga późnego III w. p.n.e., kiedy wzgórze ufortyfikowali Celtowie. Utworzyli oni w ówczesnej Ancyrze stolicę swojego królestwa. Obecny kształt cytadela przyjęła w XI w. n.e. za panowania bizantyjskiego władcy Michała II. Muzeum, do którego zmierzamy usytuowane jest na południowym stoku wzgórza skąd rozciąga się widok na wschodnią Ankarę.
Fot. 1. Wzgórze Hisar i cytadela Ankary.
Jak w większości miejsc publicznych w Turcji aby wejść na teren muzeum, trzeba przejść przez wykrywacz metali. Za nim znajdują się kasy oraz wypożyczalnia audio oferująca przewodniki w wielu językach, niestety nie w polskim. Po kupnie biletu i przepuszczeniu go przez obrotową bramkę, wchodzi się na teren muzeum.
Budynek mieszczący muzeum, bibliotekę, salę konferencyjną, laboratorium i pracownie konserwacji to wielka budowla pochodząca z XV wieku – jest to przekształcony targ (bedesten) zadaszony dziesięcioma kopułami. W parku otaczającym muzeum znajduje się lapidarium zawierające greckie i rzymskie zabytki. Uwagę przykuwa też kilkanaście wolnostojących, ogromnych naczyń ceramicznych (pitosów). Położona między lapidarium a ogrodem pitosów kafejka, ozdobiona kopiami reliefów nowohetyckich, oferuje turystom chwilę odpoczynku. Kolejna, położona na stoku powyżej bramy muzeum umożliwia odpoczynek w cieniu drzew pomiędzy kamiennymi zabytkami z widokiem na dachy starych dzielnic Ankary.
Fot. 2. Pitosy w parku.
Podział wewnętrzny muzeum może być początkowo nieczytelny. Na wprost od wejścia znajdują się centralna sala wypełniona zabytkami rzeźbiarskimi – posągami, ortostatami, i reliefami z epoki brązu. Na lewo rozciąga się sklepik (oferujący książki archeologiczne i historyczne, magnesy, miniaturki zabytków, torebki, kubki, t-shirty, itd.) oraz kafejka. Miłą niespodzianką jest fakt, iż można wykonywać zdjęcia (bez flasha). Zakaz fotografii jest najwyraźniej domeną krajów byłego ZSRR i ich skostniałych jednostek muzealnych. Zwiedzanie rozpoczynamy od udania się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, gdzie rozpoznajemy z daleka zabytki z Çatalhöyük.
Pierwsze pomieszczenie poświęcone jest paleolitycznym znaleziskom z jaskini Karain w Antalyi. Przegląd narzędzi kamiennych i kościanych kończymy przejściem do sali poświęconej neolitowi i znaleziskom z Çatalhöyük i Hacılar. Oprócz broni, narzędzi i naczyń można zobaczyć rekonstrukcję domu, figurkę bogini-matki oraz sławne freski, przedstawiające polowania, latające ptaki oraz leopardy. Szczególne miejsce zajmują zabytki wykonane z obsydianu – lustra, ostrza – oraz obsydianowe półprodukty.
Fot. 3. Rekonstrukcja domu w Çatalhöyük i pochówek pod posadzką.
Fot. 4. Figurka rodzącej wielkiej bogini.
Fot. 5. Fresk polowania z Çatalhöyük.
Fot. 6. Fresk leopardów i narzędzia kościane.
Fot 7. Wypolerowane lustra obsydianowe.
Okres chalkolitu i wczesnej epoki brązu reprezentują znaleziska m.in. z Hacılar, Canhasan, Hasanoğlan, Alacahöyük i Alişar. Pojawiają się tu przedmioty z miedzi i brązu – narzędzia, broń, figurki. Najbardziej reprezentatywne dla tej części muzeum są znaleziska z królewskich grobowców władców ludu Hatti z Alacahöyük. Stanowią je złote naczynia i diademy, naszyjniki, zawieszki i misternie wykonana biżuteria, ale przede wszystkim tzw. „sztandary” – dyski o symbolice solarnej i zoomorficznej, które prawdopodobnie pełniły funkcję rytualną jako ornamenty łoża pogrzebowego.
Fot. 8. Sztandar z Alacahöyük z przedstawieniem jelenia i byków.
Fot. 9. Sztandar z Alacahöyük z motywem swastyki, w tle inne sztandary z przedstawieniami geometrycznymi.
Fot.10. Sztandar z Alacahöyük z przedstawieniem jelenia.
Fot. 11. Złoty diadem z nekropoli w Alacahöyük.
Fot. 12. Oko w oko z bogiem burzy – relief z bramy królewskiej w Hattuşa.
Dział wczesnej epoki brązu od działu okresu Karum – okresu kolonii asyryjskich, oddzielony jest pochodzącym z bramy królewskiej w Hattuşa reliefem boga Szarummy, syna boga burzy Teszuba i bogini słońca Hepat. To symboliczne przejście mówi dobitnie, że wkraczamy w czasy powolnego rozkwitu imperium hetyckiego. Okres Karum to przede wszystkim zabytki pochodzące z Kültepe, starożytnego miasta Kanesz, będącego jednym z najważniejszych ośrodków handlowych środkowej epoki brązu. Wśród zabytków znajdują się tabliczki z pismem klinowym, stemple i pieczęcie cylindryczne, naczynia ceramiczne o skomplikowanych kształtach, rytony zoomorficzne, biżuteria, idole oraz hetyckie przedmioty z brązu. Wśród tych ostatnich znajduje się sztylet z imieniem króla Anitty, oraz tablica z brązu datowana na XIII w.p.n.e. z tekstem traktatu pomiędzy Wielkim Królem Tudhalyią IV a Królem Kuruntą z Tarhuntasza. Ciekawostką jest też zakonserwowany fragment tkaniny oraz tabliczki z korespondencją między egipską królową Nefertari (żoną Ramzesa II) a hetycką królową Puduhepą (żoną Hattusiliego III), sporządzone po bitwie pod Kadesz, gdzie starły się potęgi Egiptu i Hetytów. Część poświęconą Hetytom uświetniają zabytki ze stolicy imperium – Hattuşa, w tym ceramiczne przedstawienia wież i murów, figurki bóstw, stemple władców.
Fot. 13. Naczynie ceramiczne z Kültepe.
Fot. 14. Zoomorficzne rytony z Kültepe.
Fot. 15. Sztylet z brązu z inskrypcją – imieniem króla Anitty.
Fot. 16. Zachowany fragment tkaniny z epoki brązu.
Fot. 17. Brązowa tabliczka z tekstem traktatu pomiędzy Wielkim Królem Tudhalyią IV a Królem Kuruntą z Tarhuntasza.
Salę poświęconą Frygijczykom – pierwszej dużej cywilizacji powstałej na zgliszczach imperium hetyckiego – otwiera rekonstrukcja tzw. grobowca Midasa z Gordionu. Znaleźć tu można, oprócz miłych dla oka zapinek frygijskich, drewniane i kościane plakietki zdobiące meble i uprzęże końskie jak również i naczynia rytualne oraz biżuterię. Dział kończy wielki posąg Bogini Matki Kybele, głównego bóstwa frygijskiego.
Fot. 18. Rekonstrukcja pochówku z grobowca Midasa z Gordionu.
Fot. 19. Brązowe okucia mebli frygijskich.
Fot. 20. Posąg bogini Kybele.
Zmierzając w kierunku końca sali, gdzie zaczyna kusić zapach kawy parzonej w kafejce, obejrzeć można zabytki urartyjskie i lidyjskie. Reprezentują je głównie ceramika i biżuteria. Pozostaje jeszcze do zwiedzenia centralnie położone pomieszczenie muzeum. Wchodząc w tajemniczy półmrok, po chwili orientujemy się iż jesteśmy otoczeni dziesiątkami reliefów, ortostatów i posągów. Uważna lektura tablic pozwala zorientować się, iż wystawiono tu zabytki z okresu brązu (Alacahöyük), okresu państw neohetyckich (Malatya, Karkamisz, Sakçagözü) oraz charakterystyczne dla królestwa Urartu (Altıntepe, Adilcevaz, Patnos, Van). Wśród nich znaleźć możemy m.in.: reliefy wojowników i ortostaty oraz monumentalny relief bogini Kubaby z Karkamisz, bazaltowe lwy z Sakçagözü, ortostaty z Bramy Sfinksów z Alacahöyük jak i kopię samych sfinksów, frygijskie reliefy ze zwierzętami z okolic Ankary i Środkowej Anatolii. Wyjątkowo dużo miejsca poświecono wykopaliskom w Alacahöyük, które były pierwszymi badaniami przeprowadzonymi przez tureckich archeologów (i przyniosły niesamowite odkrycia). Oprócz filmu o stanowisku, można obejrzeć wspomnianą już rekonstrukcję bramy Sfinksów, a ponadto makietę prezentującą zarys hatyckiego cmentarzyska i hetyckich budynków na stanowisku.
Fot. 21. Ortostat z grajkiem i akrobatami z Alacahöyük.
Fot. 22. Relief wojowników z Karkamisz.
Fot. 23. Neohetycki relief z Karkamisz.
Fot. 24. Ortostaty neohetyckie z Karkamisz.
Fot.25. Relief procesyjny z Karkamisz (zdjęcie panoramiczne).
Fot. 26. Rekonstrukcja Bramy Sfinksów z Alacahöyük.
Naszą uwagę przykuły ponadto schody prowadzące poziom w dół. Na ich końcu zwiedzających wita posąg Dionizosa obwieszczający wejście do działu okresu greckiego i rzymskiego. Z samym posągiem wiąże się historia rodem z dobrego kryminału, mianowicie został on skonfiskowany w Szwajcarii a następnie badania w British Museum ujawniły, iż wykonano go w okresie hellenistycznym i wywieziono podczas nielegalnych wykopalisk w rejonie Burdur-Antalya. Po batalii sądowej zwrócono go stronie tureckiej by mógł w Ankarze być symbolem zwycięskiej walki z grabieżą zabytków i wielką jednostką muzealną jaką jest British Musem. W dwóch krótkich korytarzach umieszczono z jednej strony zabytki greckie, rzymskie i dział numizmatyczny (monety od greckich po otomańskie), a z drugiej znaleziska z wykopalisk w Ankarze. Niestety ta część „piwniczna” to najsłabsza część ekspozycji w muzeum. Okres grecki i rzymski to osiem gablot prezentujących kolejno: terakotowe figurki ludzi i zwierząt, ceramikę attycką, galacką, hellenistyczną i rzymską, grecką czerwonofigurową ceramiką anatolijską, małą rzeźbę statuaryczną, rzeźbę bóstw rzymskich, rzymską rzeźbę statuaryczną, stele wotywne z terenu Frygii, oraz pełne spektrum kształtów lampek oliwnych. Trochę mało, moim zdaniem i na zdecydowanie za małej przestrzeni. Pozytywnie na tym tle wyróżnia się kolekcja numizmatyczna obejmująca kilkaset monet i parę skarbów. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż obok awersów eksponowane są odlewy rewersów monet, co pozwala na pełne zapoznanie się z zabytkiem.
Fot. 27. Hellenistyczny posąg Dionizosa.
Fot. 28. Drobna grecka rzeźba portretowa.
Fot. 29. Skarb srebrnych monet.
Część poświęcona wykopaliskom w Ankarze obejmuje kolekcję ceramiki i szkła rzymskiego, drobnych zabytków ruchomych – biżuterii, brązów, zbioru figurek terakotowych oraz fragmentów posągów. Ekspozycję uzupełniają plansze ze zdjęciami wykopalisk z różnych stanowisk w Ankarze. Dział zamyka monumentalne popiersie cesarza Trajana, odkryte podczas prac na terenie łaźni rzymskich zbudowanych za czasów cesarza Karakalli w III w. n.e.
Fot. 30. Rzymskie szklane flakoniki znalezione w Ankarze.
Fot. 31. Wykopaliska w Ankarze – znaleziska rzeźb rzymskich.
Po kilkugodzinnym, zwiedzaniu można odpocząć w cieniu drzew na ławkach dziedzińca przed muzeum lub w jednej z trzech kafejek. Dla spragnionych wiedzy dostępna jest w muzeum biblioteka archeologiczna, do której wejście znajduje się powyżej budynku ekspozycyjnego. W ofercie sklepu muzealnego znaleźć można atrakcyjne pamiątki z przedstawieniami zabytków (sztandary z Alacahöyük), miniatury samych zabytków oraz książki. Część tych poświeconych Hetytom można dostać również od lokalnych sprzedawców w okolicach Boğazkale (Hattuşa) i innych stanowisk hetyckich.
Fot. 32. Przed biblioteką Muzeum Cywilizacji Anatolijskich.
Fot. 33. Taki mały, taki duży może pitos być.
Po odwiedzeniu muzeum można kontynuować zwiedzanie rzymskich pozostałości w Ankarze udając się w dół wzgórza Hisar w kierunku zachodnim, zagłębiając w wąskie i głośne uliczki dzielnicy Ulus. Kryje ona pozostałości świątyni Augusta i Romy, term rzymskich, wodociągu rzymskiego, kolumnę Juliana oraz teatr rzymski (łatwy do ominięcia podczas przemierzania Hisarparki Caddesi).
Fot. 34. Diabeł tkwi w szczegółach.
http://www.anadolumedeniyetlerimuzesi.gov.tr
Gözcü Sokak No:2 06240 Ulus, Ankara
Czynne: 8:30-17:30
Wstęp: 15TL (około 30 PLN)
Przewodnik audio: 5TL (wymagany dowód tożsamości w zastaw)
Czas zwiedzania: 1h (powoli), 3h (z dokładnym fotografowaniem)
Autor: Marcin Jaworski
Zdjęcia: Marcin Jaworski, Alicja Wrotek
Jak Muzeum Cywilizacji Anatolijskich – Ekspedycja Turcja 2010
Autor: Marcin Jaworski
Zdjęcia: Marcin Jaworski, Alicja Wrotek
Położone na wzgórzu między starymi dzielnicami Ankary – Ulus i Hisar, muzeum oferuje zwiedzającym ogromną ilość zabytków z okresów od paleolitu po czasy otomańskie. Jest to niewątpliwie jeden z najważniejszych i obowiązkowych punktów na szlaku każdego archeologa przemierzającego Turcję.
Do muzeum najłatwiej można trafić idąc spod Monumentu Republiki (przedstawiającego Atatürka na koniu) w kierunku wschodnim, a następnie pod górę, w stronę cytadeli Ankary i wzdłuż jej murów ulicą Hisarparki Caddesi. Choć na terenie Ankary odnaleziono ślady osadnictwa hetyckiego, historia cytadeli sięga późnego III w. p.n.e., kiedy wzgórze ufortyfikowali Celtowie. Utworzyli oni w ówczesnej Ancyrze stolicę swojego królestwa. Obecny kształt cytadela przyjęła w XI w. n.e. za panowania bizantyjskiego władcy Michała II. Muzeum, do którego zmierzamy usytuowane jest na południowym stoku wzgórza skąd rozciąga się widok na wschodnią Ankarę.
Fot. 1. Wzgórze Hisar i cytadela Ankary.
Jak w większości miejsc publicznych w Turcji aby wejść na teren muzeum, trzeba przejść przez wykrywacz metali. Za nim znajdują się kasy oraz wypożyczalnia audio oferująca przewodniki w wielu językach, niestety nie w polskim. Po kupnie biletu i przepuszczeniu go przez obrotową bramkę, wchodzi się na teren muzeum.
Budynek mieszczący muzeum, bibliotekę, salę konferencyjną, laboratorium i pracownie konserwacji to wielka budowla pochodząca z XV wieku – jest to przekształcony targ (bedesten) zadaszony dziesięcioma kopułami. W parku otaczającym muzeum znajduje się lapidarium zawierające greckie i rzymskie zabytki. Uwagę przykuwa też kilkanaście wolnostojących, ogromnych naczyń ceramicznych (pitosów). Położona między lapidarium a ogrodem pitosów kafejka, ozdobiona kopiami reliefów nowohetyckich, oferujeturystom chwilę odpoczynku. Kolejna, położona na stoku powyżej bramy muzeum umożliwiaodpoczynek w cieniu drzew pomiędzy kamiennymi zabytkami z widokiem na dachy starych dzielnic Ankary.
Fot. 2. Pitosy w parku.
Podział wewnętrzny muzeum może być początkowo nieczytelny. Na wprost od wejścia znajdują się centralna sala wypełniona zabytkami rzeźbiarskimi – posągami, ortostatami, i reliefami z epoki brązu. Na lewo rozciąga się sklepik (oferujący książki archeologiczne i historyczne, magnesy, miniaturki zabytków, torebki, kubki, t-shirty, itd.) oraz kafejka. Miłą niespodzianką jest fakt, iż można wykonywać zdjęcia (bez flasha). Zakaz fotografii jest najwyraźniej domeną krajów byłego ZSRR i ich skostniałych jednostek muzealnych. Zwiedzanie rozpoczynamy od udania się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, gdzie rozpoznajemy z daleka zabytki z Çatalhöyük.
Pierwsze pomieszczenie poświęcone jest paleolitycznym znaleziskom z jaskini Karain w Antalyi. Przegląd narzędzi kamiennych i kościanych kończymy przejściem do sali poświęconej neolitowi i znaleziskom z Çatalhöyük i Hacılar. Oprócz broni, narzędzi i naczyń można zobaczyć rekonstrukcję domu, figurkę bogini-matki oraz sławne freski, przedstawiające polowania, latające ptaki oraz leopardy. Szczególne miejsce zajmują zabytki wykonane z obsydianu – lustra, ostrza – oraz obsydianowe półprodukty.
Fot. 3. Rekonstrukcja domu w Çatalhöyük i pochówek pod posadzką.
Fot. 4. Figurka rodzącej wielkiej bogini.
Fot. 5. Fresk polowania z Çatalhöyük.
Fot. 6. Fresk leopardów i narzędzia kościane.
Fot 7. Wypolerowane lustra obsydianowe.
Okres chalkolitu i wczesnej epoki brązu reprezentują znaleziska m.in. z Hacılar, Canhasan, Hasanoğlan, Alacahöyük i Alişar. Pojawiają się tu przedmioty z miedzi i brązu – narzędzia, broń, figurki. Najbardziej reprezentatywne dla tej części muzeum są znaleziska z królewskich grobowców władców ludu Hatti z Alacahöyük. Stanowią je złote naczynia i diademy, naszyjniki, zawieszki i misternie wykonana biżuteria, ale przede wszystkim tzw. „sztandary” – dyski o symbolice solarnej i zoomorficznej, które prawdopodobnie pełniły funkcję rytualną jako ornamenty łoża pogrzebowego.
Fot. 8. Sztandar z Alacahöyük z przedstawieniem jelenia i byków.
Fot. 9. Sztandar z Alacahöyük z motywem swastyki, w tle inne sztandary z przedstawieniami geometrycznymi.
Fot.10. Sztandar z Alacahöyük z przedstawieniem jelenia.
Fot. 11. Złoty diadem z nekropoli w Alacahöyük.
Fot. 12. Oko w oko z bogiem burzy – relief z bramy królewskiej w Hattuşa.
Dział wczesnej epoki brązu od działu okresu Karum – okresu kolonii asyryjskich, oddzielony jest pochodzącym z bramy królewskiej w Hattuşa reliefem boga Szarummy, syna boga burzy Teszuba i bogini słońca Hepat. To symboliczne przejście mówi dobitnie, że wkraczamy w czasy powolnego rozkwitu imperium hetyckiego. Okres Karum to przede wszystkim zabytki pochodzące z Kültepe, starożytnego miasta Kanesz, będącego jednym z najważniejszych ośrodków handlowych środkowej epoki brązu. Wśród zabytków znajdują się tabliczki z pismem klinowym, stemple i pieczęcie cylindryczne, naczynia ceramiczne o skomplikowanych kształtach, rytony zoomorficzne, biżuteria, idole oraz hetyckie przedmioty z brązu. Wśród tych ostatnich znajduje się sztylet z imieniem króla Anitty, oraz tablica z brązu datowana na XIII w.p.n.e. z tekstem traktatu pomiędzy Wielkim Królem Tudhalyią IV a Królem Kuruntą z Tarhuntasza. Ciekawostką jest też zakonserwowany fragment tkaniny oraz tabliczki z korespondencją między egipską królową Nefertari (żoną Ramzesa II) a hetycką królową Puduhepą (żoną Hattusiliego III), sporządzone po bitwie pod Kadesz, gdzie starły się potęgi Egiptu i Hetytów. Część poświęconą Hetytom uświetniają zabytki ze stolicy imperium – Hattuşa, w tym ceramiczne przedstawienia wież i murów, figurki bóstw, stemple władców.
Fot. 13. Naczynie ceramiczne z Kültepe.
Fot. 14. Zoomorficzne rytony z Kültepe.
Fot. 15. Sztylet z brązu z inskrypcją – imieniem króla Anitty.
Fot. 16. Zachowany fragment tkaniny z epoki brązu.
Fot. 17. Brązowa tabliczka z tekstem traktatu pomiędzy Wielkim Królem Tudhalyią IV a Królem Kuruntą z Tarhuntasza.
Salę poświęconą Frygijczykom –pierwszej dużej cywilizacji powstałej na zgliszczach imperium hetyckiego – otwiera rekonstrukcja tzw. grobowca Midasa z Gordionu. Znaleźć tu można,oprócz miłych dla oka zapinek frygijskich, drewniane i kościane plakietki zdobiące meble i uprzęże końskie jak również i naczynia rytualne oraz biżuterię. Dział kończy wielki posąg Bogini Matki Kybele, głównego bóstwa frygijskiego.
Fot. 18. Rekonstrukcja pochówku z grobowca Midasa z Gordionu.
Fot. 19. Brązowe okucia mebli frygijskich.
Fot. 20. Posąg bogini Kybele.
Zmierzając w kierunku końca sali, gdzie zaczyna kusić zapach kawy parzonej w kafejce, obejrzeć można zabytki urartyjskie i lidyjskie. Reprezentują je głównie ceramika i biżuteria. Pozostaje jeszcze do zwiedzenia centralnie położone pomieszczenie muzeum. Wchodząc w tajemniczy półmrok, po chwili orientujemy się iż jesteśmy otoczeni dziesiątkami reliefów, ortostatów i posągów. Uważna lektura tablic pozwala zorientować się, iż wystawiono tu zabytki z okresu brązu (Alacahöyük), okresu państw neohetyckich (Malatya, Karkamisz, Sakçagözü) oraz charakterystyczne dla królestwa Urartu (Altıntepe, Adilcevaz, Patnos, Van). Wśród nich znaleźć możemy m.in.: reliefy wojowników i ortostaty oraz monumentalny relief bogini Kubaby z Karkamisz, bazaltowe lwy z Sakçagözü, ortostaty z Bramy Sfinksów z Alacahöyük jak i kopię samych sfinksów, frygijskie reliefy ze zwierzętami z okolic Ankary i Środkowej Anatolii. Wyjątkowo dużo miejsca poświecono wykopaliskom w Alacahöyük, które były pierwszymi badaniami przeprowadzonymi przez tureckich archeologów (i przyniosły niesamowite odkrycia). Oprócz filmu o stanowisku, można obejrzeć wspomnianą już rekonstrukcję bramy Sfinksów, a ponadto makietę prezentującą zarys hatyckiego cmentarzyska i hetyckich budynków na stanowisku.
Fot. 21. Ortostat z grajkiem i akrobatami z Alacahöyük.
Fot. 22. Relief wojowników z Karkamisz.
Fot. 23. Neohetycki relief z Karkamisz.
Fot. 24. Ortostaty neohetyckie z Karkamisz.
Fot.25. Relief procesyjny z Karkamisz.
Fot. 26. Rekonstrukcja Bramy Sfinksów z Alacahöyük.
Naszą uwagę przykuły ponadto schody prowadzące poziom w dół. Na ich końcu zwiedzających wita posąg Dionizosa obwieszczający wejście do działu okresu greckiego i rzymskiego. Z samym posągiem wiąże się historia rodem z dobrego kryminału, mianowicie został on skonfiskowany w Szwajcarii a następnie badania w British Museum ujawniły, iż wykonano go w okresie hellenistycznym i wywieziono podczas nielegalnych wykopalisk w rejonie Burdur-Antalya. Po batalii sądowej zwrócono go stronie tureckiej by mógł w Ankarze być symbolem zwycięskiej walki z grabieżą zabytków i wielką jednostką muzealną jaką jest British Musem. W dwóch krótkich korytarzach umieszczono z jednej strony zabytki greckie, rzymskie i dział numizmatyczny (monety od greckich po otomańskie), a z drugiej znaleziska z wykopalisk w Ankarze. Niestety ta część „piwniczna” to najsłabsza część ekspozycji w muzeum. Okres grecki i rzymski to osiem gablot prezentujących kolejno: terakotowe figurki ludzi i zwierząt, ceramikę attycką, galacką, hellenistyczną i rzymską, grecką czerwonofigurową ceramiką anatolijską, małą rzeźbę statuaryczną, rzeźbę bóstw rzymskich, rzymską rzeźbę statuaryczną, stele wotywne z terenu Frygii, oraz pełne spektrum kształtów lampek oliwnych. Trochę mało, moim zdaniem i na zdecydowanie za małej przestrzeni. Pozytywnie na tym tle wyróżnia się kolekcja numizmatyczna obejmująca kilkaset monet i parę skarbów. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż obok awersów eksponowane są odlewy rewersów monet, co pozwala na pełne zapoznanie się z zabytkiem.
Fot. 27. Hellenistyczny posąg Dionizosa.
Fot. 28. Drobna grecka rzeźba portretowa.
Fot. 29. Skarb srebrnych monet.
Część poświęcona wykopaliskom w Ankarze obejmuje kolekcję ceramiki i szkła rzymskiego, drobnych zabytków ruchomych – biżuterii, brązów, zbioru figurek terakotowych oraz fragmentów posągów. Ekspozycję uzupełniają plansze ze zdjęciami wykopalisk z różnych stanowisk w Ankarze. Dział zamyka monumentalne popiersie cesarza Trajana, odkryte podczas prac na terenie łaźni rzymskich zbudowanych za czasów cesarza Karakalli w III w. n.e.
Fot. 30. Rzymskie szklane flakoniki znalezione w Ankarze.
Fot. 31. Wykopaliska w Ankarze – znaleziska rzeźb rzymskich.
Po kilkugodzinnym, zwiedzaniu można odpocząć w cieniu drzew na ławkach dziedzińca przed muzeum lub w jednej z trzech kafejek. Dla spragnionych wiedzy dostępna jest w muzeum biblioteka archeologiczna, do której wejście znajduje się powyżej budynku ekspozycyjnego. W ofercie sklepu muzealnego znaleźć można atrakcyjne pamiątki z przedstawieniami zabytków (sztandary z Alacahöyük), miniatury samych zabytków oraz książki. Część tych poświeconych Hetytom można dostać również od lokalnych sprzedawców w okolicach Boğazkale (Hattuşa) i innych stanowisk hetyckich.
Fot. 32. Przed biblioteką Muzeum Cywilizacji Anatolijskich.
Fot. 33. Taki mały, taki duży może pitos być.
Po odwiedzeniu muzeum można kontynuować zwiedzanie rzymskich pozostałości w Ankarze udając się w dół wzgórza Hisar w kierunku zachodnim, zagłębiając w wąskie i głośne uliczki dzielnicy Ulus. Kryje ona pozostałości świątyni Augusta i Romy, term rzymskich, wodociągu rzymskiego, kolumnę Juliana oraz teatr rzymski (łatwy do ominięcia podczas przemierzania Hisarparki Caddesi).
Fot. 34. Diabeł tkwi w szczegółach.
Anadolu Medeniyetleri Müzesi
http://www.anadolumedeniyetlerimuzesi.gov.tr
Gözcü Sokak No:2 06240 Ulus, Ankara
Czynne: 8:30-17:30
Wstęp: 15TL
Przewodnik audio: 5TL (wymagany dowód tożsamości w zastaw)
Czas zwiedzania: 1h (powoli), 3h (z dokładnym fotografowaniem)
Chciałbym polecić bardzo przydatny (niestety rzadko aktualizowany) blog GIS Diary, a w szczególności poniższy wpis z odnośnikami do samouczków oraz oficjalnych kanałów programów GIS (ArcGis, Mapinfo, QGIS).
Popularny amerykański serwis YouTube okazał się znakomitym miejscem do publikowania i udostępniania materiałów filmowych poświęconych Systemom Informacji Geograficznej. Znaleźć tu można zarówno video tutoriale pokazujące krok po kroku działanie konkretnych narzędzi do analiz, zapisy z seminariów i konferencji oraz prezentacje nowych produktów i ich możliwości.
Poniżej kilka odnośników do najciekawszych kanałów, zarówno tych oficjalnych należących do największych producentów oprogramowania GIS na świecie, jak i zwykłych użytkowników, którzy postanowili podzielić się swoją wiedzą i doświadczeniem z resztą świata:
więcej na “GIS i YouTube” @ GIS Diary
(PW)
Postęp technologiczny w dzisiejszych czasach jest naprawdę porażający. Dopiero co w Polsce archeolodzy zaczęli zauważać potencjał zdalnie sterowanych modeli latających do robienia zdjęć z powietrza, a już firma Sensefly wypuściła na rynek prosty w obsłudze, bezzałogowy system pozyskiwania zdjęć lotniczych. Największa przeszkoda (czyli sterowanie) została praktycznie wyeliminowana. Nie ma co się rozpisywać, polecam filmik:
Więcej na stronie producenta : http://www.sensefly.com/products/swinglet-cam/ oraz na blogu Miasta 3D
(PW)
Głównym założeniem Ekspedycji było wykonanie – przy współpracy z dr Handan Üstündağ z Anadolu Üniversitesi w Eskişehir – dokumentacji fotograficznej i opisowej oraz odlewów zębów pochodzących ze stanowisk Azji Mniejszej (Kültepe, Kadikalesi, Smyrna, Daskyleon, Alanya, Assos, Akarçay) w celu przeprowadzenia badań mikrostarcia szkliwa przy zastosowaniu mikroskopii elektronowej. W rezultacie badania rzucą światło na zagadnienia związane z przygotowaniem pokarmu oraz dietą ludności terenów Azji Mniejszej w okresie od późnej epoki brązu po czasy rzymskie.
Patronat Wodolotu
Nasz serwis patronuje następującym projektom:
Archeowieści Archeologia podwodna Czy leci z nami archeolog? Archeologia Nieinwazyjna MTN Humanica Archeologia Wschodu SKN Hanza
